Password Protected Quiz
🔒 ଏହି TEST ଗୁଡିକ code Protected ଅଟେ। (One-Time fee)
ଗୋଟେଥର ମାତ୍ର free ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ, ସେ code ସମସ୍ତ test ଓ important questions ପାଇଁ valid ହେବ।
📞 Call/WhatsApp: 7205368518
+2 2nd year
Subject-home science
ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ: ବସ୍ତ୍ର ଓ ବୟନଶାସ୍ତ୍ର (Textiles)
2 Mark Questions (2 Mark Questions)
1. (a) ଶୋଷଣ ଯନ୍ତ୍ର (Suction Washer) (Suction Washer)
Answer: ଏହା ଏକ ଫମ୍ପା ଗୋଲ ଧାତୁ ନିର୍ମିତ ଯନ୍ତ୍ର ଯାହାର ତଳ ଓ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅସଂଖ୍ୟ କଣା ରହିଥାଏ । ସାବୁନ ପାଣିରେ ଥିବା ଲୁଗା ଉପରେ ଏହି ଯନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ କଲେ ବସ୍ତ୍ର ଭିତରୁ ମଳି ପାଣି ସହ ବାହାରି ଆସିଥାଏ । (This is a hollow round metal instrument with numerous holes at the bottom and sides. Applying pressure on clothes in soapy water with this instrument removes dirt along with water from the fabric.)
2. (b) ବସ୍ତ୍ର ଧୌତି ଯନ୍ତ୍ର (Washing Machine) (Washing Machine)
Answer: ଅଳ୍ପ ସମୟ ଓ ପରିଶ୍ରମରେ ବହୁତ ଗୁଡ଼ିଏ ଲୁଗା ସଫା କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଯନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଏଥିରେ ଲୁଗାକୁ ପାଣି ଭିତରେ ଫେଣ୍ଟି ପରିଷ୍କାର କରିବା ସହ ଲୁଗା ଚିପୁଡ଼ିବା ଓ ମଇଳା ପାଣି ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥାଏ । (This machine is used to clean many clothes with less time and effort. It involves agitating clothes in water to clean them and has special arrangements for wringing clothes and draining dirty water.)
3. (c) ପରିସମାପ୍ତି (Finishing) (Finishing)
Answer: ବସ୍ତ୍ରକୁ ମଳିମୁକ୍ତ କରିବା ପରେ ଶୁଖାଇବା, ନୀଳ ଓ ମଣ୍ଡ ଦେଇ ଇସ୍ତ୍ରୀ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ସିଧା ଓ ନୂତନ ରୂପ ଦେବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପରିସମାପ୍ତି କୁହାଯାଏ । ଏହା ବସ୍ତ୍ରର ଚିକ୍କଣତା ବଢ଼ାଇବା ସହ ତାହାକୁ ପୂର୍ବାବସ୍ଥାକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । (The process of straightening and giving a new look to clothes by drying, applying blue and starch, and ironing after cleaning is called finishing. It helps increase the smoothness of the fabric and restore it to its original state.)
4. (d) କ୍ରିଡିଂ ଏବଂ ସ୍କୁଇଜିଂ (Kneading and Squeezing) (Kneading and Squeezing)
Answer: କମ୍ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ କରି ରେଶମ, ପଶମ ଓ ରେୟନ୍ ଭଳି ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ର ଧୋଇବା ପାଇଁ ଏହି ପଦ୍ଧତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୁକ୍ତ । ଏଥିରେ ବସ୍ତ୍ରଟିକୁ ସାବୁନ ଫେଣରେ ଅଟା ଚକଟିଲା ଭଳି ଚିପିଚାପି ଧୋଇଲେ ତା'ର ସୂକ୍ଷ୍ମ ତନ୍ତୁ ଓ ରଙ୍ଗ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ । (This method is highly suitable for washing delicate fabrics like silk, wool, and rayon by applying low pressure. Washing the garment in soap suds by squeezing it like kneading dough prevents damage to its fine fibers and color.)
5. (e) ଘଷିବା ପଟା (Scrubbing Board) (Scrubbing Board)
Answer: ଅତି ବଡ଼ ଚାଦର, ଲୁଗା ବା ପର୍ଦ୍ଦା ଭଳି ଓଜନିଆ ବସ୍ତ୍ର ଧୋଇବା ପାଇଁ ଏହି ଉପାୟ ଅବଲମ୍ବନ କରାଯାଏ । ଏକ ଲୁଗାଧୁଆ ଟବ୍ରେ ଗରମ ପାଣି ନେଇ ଲୁଗାର ଗୋଟିଏ ଅଂଶକୁ ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ସହିତ ଏହି ପଟା ଉପରେ ଘଷି ପରିଷ୍କାର କରାଯାଇଥାଏ । (This method is used for washing heavy items like large bedsheets, clothes, or curtains. One part of the cloth is rubbed against another on this board in a tub of hot water to clean it.)
6. (f) ମଣ୍ଡ ଦେବା (Starching) (Starching)
Answer: ବସ୍ତ୍ରକୁ ଟାଣ ଓ ସତେଜ କରିବା ପାଇଁ ଶେଷଥର ଧୋଇବା ପାଣିରେ ମଣ୍ଡ ବା ଅଠା ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ । ସାଧାରଣତଃ କାର୍ପାସ ବସ୍ତ୍ରରେ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ଅଧିକ ଦେଖାଯାଉଥିବା ବେଳେ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ଲୁଗାରେ ଏହା ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ । (Starch or paste is applied in the final rinse water to make the fabric stiff and fresh. While its use is more common in cotton clothes, it is not used in children's clothes.)
7. (g) ନୀଳ ଦେବା (Blueing) (Blueing)
Answer: ଧଳା କାର୍ପାସ ବସ୍ତ୍ରକୁ ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିବା ପାଇଁ ମଣ୍ଡ ସହିତ ଅଳ୍ପ ନୀଳ ମିଶାଇ ଦିଆଯାଏ । ସବୁପ୍ରକାର ଧଳା କୃତ୍ରିମ ବସ୍ତ୍ରରେ ଅପ୍ଟିକାଲ୍ ହ୍ୱାଇଟନର୍ ବା କୃତ୍ରିମ ନୀଳ ବ୍ୟବହାର କଲେ ବସ୍ତ୍ର ଉତ୍କଳ ଦେଖାଯାଏ । (A little blue is mixed with starch to make white cotton clothes brighter. In all types of white synthetic fabrics, the use of optical whiteners or synthetic blue makes the fabric look bright.)
8. (h) ଜାନ୍ତବ ଦାଗ (Animal Stain) (Animal Stain)
Answer: ରକ୍ତ, ଅଣ୍ଡା, ଦୁଧ ଓ ମାଂସରସ ଆଦି ଦାଗଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଜାତୀୟ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଜାନ୍ତବ ଦାଗ କୁହାଯାଏ । ଏହି ଦାଗ ଉପରେ ଉତ୍ତାପ ବା ଗରମ ପାଣି ପ୍ରୟୋଗ କଲେ ତାହା ବସ୍ତ୍ର ତନ୍ତୁ ସହିତ ଅଧିକ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଲାଗିଯାଏ । (Stains like blood, egg, milk, and meat juice are called animal stains because they are protein-based. Applying heat or hot water to these stains makes them stick more firmly to the fabric fibers.)
9. (i) ଉଦ୍ଭିଦଜ ଦାଗ (Vegetable Stain) (Vegetable Stain)
Answer: ଚା', କଫି, ଫଳରସ ଓ ଘାସ ଆଦିର ଦାଗ ଏହି ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ ଏବଂ ଏଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ଅମ୍ଳଧර්ମୀ ହୋଇଥାନ୍ତି । ତେଣୁ ଏହି ଦାଗ ଛଡ଼ାଇବା ପାଇଁ କ୍ଷାର ଧର୍ମୀ ବିକାରକ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ । (Stains from tea, coffee, fruit juice, and grass fall into this category and are generally acidic. Therefore, alkaline reagents are used to remove these stains.)
10. (j) ତୈଳଜ ଦାଗ (Grease Stain) (Grease Stain)
Answer: ତେଲ, ଚର୍ବି, ଲହୁଣି, ତରକାରି ଝୋଳ ବା ତୈଳଦ୍ରବଣୀୟ ପେଣ୍ଟ୍ ଦ୍ୱାରା ଏଭଳି ଦାଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଏହାକୁ ଛଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ କୌଣସି ତୈଳ ଦ୍ରାବକ ବା ଶୋଷକ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । (Such stains are caused by oil, fat, butter, curry gravy, or oil-soluble paint. To remove them, an oil solvent or absorbent should be applied first.)
11. (k) ଧାତବ ଦାଗ (Mineral Stain) (Mineral Stain)
Answer: ଲୁହା କଳଙ୍କି, ଗଜା, କାଳି ଓ ବିଭିନ୍ନ ଧାତବ ଲବଣ ଦ୍ୱାରା ବସ୍ତ୍ରରେ ଏଭଳି ଦାଗ ଲାଗିଥାଏ । ଏହା ଛଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ କିଛି ଅମ୍ଳ ପଦାର୍ଥ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଧାତବ ଲବଣ ଛଡ଼ାଯାଏ ଓ ପରେ ବ୍ୟବହୃତ ଅମ୍ଳକୁ ପ୍ରଶମିତ କରାଯାଏ । (Stains from iron rust, nails, ink, and various metallic salts occur on fabric. To remove these, an acidic substance is first applied to remove metal salts, and then the acid is neutralized.)
12. (l) ବିରଞ୍ଜକ (Bleaches) (Bleaches)
Answer: ବସ୍ତ୍ରରୁ ଜିଦ୍ଖୋର ଦାଗ ଛଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ରାସାୟନିକ ବିରଞ୍ଜକ ଯଥା ହାଇପୋକ୍ଲୋରାଇଟ୍ ବା ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ପରକ୍ସାଇଡ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ବିରଞ୍ଜକ ପ୍ରୟୋଗ ପରେ ତନ୍ତୁ ଯେପରି ଦୁର୍ବଳ ନ ହୁଏ, ସେଥିପାଇଁ ଏହାକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶମିତ କରିବା ଉଚିତ । (Various chemical bleaches like hypochlorite or hydrogen peroxide are used to remove stubborn stains. To prevent the fiber from weakening, it should be neutralized with suitable substances after applying bleach.)
13. (m) ଦ୍ରାବକ (Solvents) (Solvents)
Answer: ତୈଳ ବା ଚର୍ବି ଜାତୀୟ ଦାଗକୁ ଦ୍ରବୀଭୂତ କରି ଛଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ପେଟ୍ରୋଲ, ଆସିଟୋନ୍ ଓ ଆଲକୋହଲ୍ ଭଳି ଦ୍ରାବକ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଦ୍ରାବକଟିକୁ ବସ୍ତ୍ରର ଓଲଟା ପାଖରେ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ ଏବଂ ବସ୍ତ୍ର ତଳେ ଶୋଷଣ ପ୍ୟାଡ୍ ରଖାଯାଇଥାଏ । (Solvents like petrol, acetone, and alcohol are used to dissolve and remove oil or fat-based stains. The solvent is applied on the reverse side of the fabric with an absorbent pad placed underneath.)
14. (n) ଇସ୍ତ୍ରୀ କରିବା (Ironing) (Ironing)
Answer: ବସ୍ତ୍ରଧୌତି ପରେ ଏଥିରେ ଥିବା ଲୋଚାକୋଚା ଅଂଶ ସିଧା ଓ ମସୃଣ କରିବା ପାଇଁ ଇସ୍ତ୍ରୀ କରିବା ପ୍ରୟୋଜନ ହୁଏ । ବସ୍ତ୍ରର ତନ୍ତୁ ଅନୁଯାୟୀ ଇସ୍ତ୍ରୀର ଉତ୍ତାପ ବଦଳାଇବାକୁ ପଡ଼େ ଏବଂ ଏହାକୁ ସର୍ବଦା ବସ୍ତ୍ରର ଲମ୍ବ ଦିଗରେ ଚଳାଇବା ଉଚିତ । (Ironing is needed to straighten and smooth out wrinkles after washing. The iron's heat must be adjusted according to the fiber, and it should always be moved in the longitudinal direction of the fabric.)
15. (o) ଚା’ ଦାଗ ଛଡ଼ାଇବା (Removal of Tea stain) (Removal of Tea stain)
Answer: ସଦ୍ୟ ଚା’ ଦାଗକୁ ପ୍ରଥମେ ଥଣ୍ଡା ପାଣିରେ ବତୁରାଇ ପରେ ଉଷୁମ ସାବୁନ ପାଣିରେ ଧୋଇବା ଉଚିତ । ଦାଗ ନ ଛାଡ଼ିଲେ ଏହା ଉପରେ ସୋହାଗା ରଖି ଗରମ ପାଣି ଢାଳି ଛଡ଼ାଯାଏ କିମ୍ବା ବିରଞ୍ଜକ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । (Fresh tea stains should be soaked in cold water and then washed in warm soapy water. If the stain persists, borax is applied and hot water is poured over it, or bleach is used.)
16. (p) ରକ୍ତ ଦାଗ ଛଡ଼ାଇବା (Removal of Blood stain) (Removal of Blood stain)
Answer: ଏହାକୁ ସର୍ବଦା ସଦ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଥଣ୍ଡା ପାଣିରେ ବତୁରାଇ ଧୋଇବା ଉଚିତ, କାରଣ ଗରମ ପାଣି ଏହାକୁ ବସ୍ତ୍ରରେ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଲଗାଇଦିଏ । ପରେ ପାଣିମିଶା ଆମୋନିଆ ବ୍ୟବହାର କରି ଧୋଇଲେ ରକ୍ତ ଦାଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛଡ଼ାଯାଇପାରେ । (It should always be soaked and washed in cold water when fresh, as hot water fixes it firmly to the fabric. Later, blood stains can be completely removed by washing with diluted ammonia.)
17. (q) ଘାସ ଦାଗ ଛଡ଼ାଇବା (Removal of Grass stain) (Removal of Grass stain)
Answer: ଏହି ଦାଗକୁ ମେଥୁଲେଟେଡ୍ ସ୍ପିରିଟ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ପୋଛି ବା ସ୍ପଞ୍ଜିଂ ପଦ୍ଧତିରେ ଛଡ଼ାଯାଇଥାଏ । ତା'ପରେ ଗରମ ପାଣି ଓ ସାବୁନ ଦ୍ୱାରା ବସ୍ତ୍ରକୁ ପରିଷ୍କାର କରି ଧୋଇ ଦିଆଯାଏ । (This stain is removed by wiping with methylated spirit or using the sponging method. Then, the garment is cleaned and washed with hot water and soap.)
18. (r) ବାଷ୍ପ ପ୍ରଣାଳୀ (Steam Method) (Steam Method)
Answer: ରଙ୍ଗୀନ ବସ୍ତ୍ର, ରେଶମ ଓ ପଶମ ବସ୍ତ୍ର ନିମନ୍ତେ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ । ଦାଗ ଲାଗିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ କେଟଲିରୁ ବାହାରୁଥିବା ଗରମ ପାଣିର ବାଷ୍ପରେ ଭିଜାଇ ଏହାକୁ ଛଡ଼ାଯାଇଥାଏ । (This method is used for colored, silk, and wool fabrics. The stained area is removed by soaking it in steam coming from hot water in a kettle.)
19. (s) ସ୍ପଞ୍ଜିଂ ପ୍ରଣାଳୀ (Sponging Method) (Sponging Method)
Answer: ଏହା ଦାଗ ଛଡ଼ାଇବାର ଏକ ଉତ୍ତମ ପଦ୍ଧତି ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ପରିଶୋଷକ କନାକୁ ଦାଗ ଛଡ଼େଇବା ପଦାର୍ଥରେ ଭିଜାଇ ଧୀରେ ଧୀରେ ଦାଗ ଉପରେ ଘଷାଯାଏ । ବସ୍ତ୍ର ତଳେ ଏକ ସାହି ଛାପିବା କାଗଜ ରଖିଲେ ଦାଗଟି ସହଜରେ ଶୋଷି ହୋଇ ଲୁଗାରୁ ଛାଡ଼ିଯାଏ । (This is an excellent stain removal method where an absorbent cloth is soaked in a reagent and rubbed gently over the stain. Placing blotting paper under the fabric allows the stain to be absorbed and removed.)
20. (t) ଶୁଷ୍କ ଧୌତି ପଦ୍ଧତି (Dry Cleaning Method) (Dry Cleaning Method)
Answer: ପରିଶୋଷକ ଗୁଣ୍ଡର ଏକ ପ୍ରଲେପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଦାଗ ଉପରେ ଲଗାଇ ତାହାକୁ ଶୁଖାଇବା ପରେ ଝାଡ଼ି ଦିଆଯାଏ । ଏହି ପଦ୍ଧତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦାଗ ଛାଡ଼ିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇଥାଏ । (A paste of absorbent powder is applied to the stain, dried, and then brushed off. This method is repeated until the stain is completely removed.)
21. (u) କାର୍ପାସ ବସ୍ତ୍ର ଧୌତି (Laundering of Cotton) (Laundering of Cotton)
Answer: ଧଳା କାର୍ପାସ ବସ୍ତ୍ରକୁ ଧୋଇବାର ଯଥେଷ୍ଟ ପୂର୍ବରୁ ପାଣିରେ ଭିଜାଇଲେ ଏହାର ମଳି ନରମ ହୋଇ ସହଜରେ ବାହାରିଯାଏ । ଧୋଇସାରିବା ପରେ ଏଥିରେ ଉପଯୁକ୍ତ ମଣ୍ଡ ଓ ନୀଳ ମିଶାଇ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରେ ଶୁଖାଯାଏ । (Soaking white cotton clothes long before washing softens dirt for easy removal. After washing, appropriate starch and blue are added, and they are dried in sunlight.)
22. (v) ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର ଧୌତି (Laundering of Silk) (Laundering of Silk)
Answer: ରେଶମ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରାଣୀଜ ତନ୍ତୁ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ମୃଦୁ ସାବୁନ ବା ରିଠାଫଳ ରସ ଦ୍ୱାରା ଧୋଇବା ଉଚିତ । ଅତି ବେଶୀ କ୍ଷାର, ଘର୍ଷଣ ଓ ଗରମ ପାଣି ଏହି ତନ୍ତୁକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥାଏ । (As silk is a delicate animal fiber, it should be washed with mild soap or reetha fruit juice. Excessive alkali, friction, and hot water damage this fiber.)
23. (w) ପଶମ ବସ୍ତ୍ର ଧୌତି (Laundering of Wool) (Laundering of Wool)
Answer: ପଶମ ବସ୍ତ୍ର ଅତ୍ୟଧିକ ଉତ୍ତାପ ଓ କ୍ଷାର ଦ୍ୱାରା ସଙ୍କୁଚିତ ହୋଇ ଗୋଦଳା ହୋଇଯାଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଉଷୁମ ପାଣିରେ କମ୍ ଚାପ ଦେଇ ଧୁଆଯାଏ । ଏହି ବସ୍ତ୍ରକୁ ନ ଟଙ୍ଗାଇ ସମତଳ ଭାବରେ ଛାଇରେ ଶୁଖାଇବା ଉଚିତ । (Woolen clothes shrink and felt with excessive heat and alkali, so they are washed in lukewarm water with low pressure. They should be dried flat in the shade, not hung.)
24. (x) କୃତ୍ରିମ ବସ୍ତ୍ର ଧୌତି (Laundering of Synthetic) (Laundering of Synthetic)
Answer: ନାଇଲନ୍ ଓ ପଲିଏଷ୍ଟର ଭଳି ବସ୍ତ୍ର ପାଣି ଶୋଷୁ ନଥିବାରୁ ଏହାକୁ 'ଡ୍ରିପ୍ ଡ୍ରାଏ' ବସ୍ତ୍ର କୁହାଯାଏ । ଏଗୁଡ଼ିକ ଶୀଘ୍ର ମଳି ହୁଏ ନାହିଁ ଏବଂ ଧୋଇସାରିବା ପରେ ଟଙ୍ଗାଇ ଦେଲେ ଏହା ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ । (Fabrics like nylon and polyester are called 'drip dry' because they don't absorb much water. They don't get dirty easily and look new when hung to dry after washing.)
25. (y) ଲଣ୍ଡ୍ରି ଉପକରଣ (Laundry Equipment) (Laundry Equipment)
Answer: ବସ୍ତ୍ରଧୌତି ପାଇଁ ଟବ୍, ବାଲ୍ଟି, ସାବୁନ, ବ୍ରସ୍, ଘଷିବା ପଟା ଏବଂ ଶୋଷଣ ଯନ୍ତ୍ର ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ଉପକରଣର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଥାଏ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଇସ୍ତ୍ରୀ କରିବା ପାଇଁ ଇସ୍ତ୍ରୀ ପଟା ବା ଟେବୁଲ୍ ମଧ୍ୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପକରଣ । (Various tools like tubs, buckets, soap, brushes, scrubbing boards, and suction washers are needed for laundry. Additionally, an ironing board or table is an important tool.)
26. (z) ହସ୍ତଦ୍ୱାରା ଘର୍ଷଣ (Hand Friction) (Hand Friction)
Answer: ଏହି ଉପାୟ ସାଧାରଣତଃ ରୁମାଲ ଓ ବ୍ଲାଉସ୍ ଭଳି ଛୋଟ ଲୁଗା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ । ଲୁଗାକୁ ପାଣିରେ ବୁଡ଼ାଇ ସାବୁନ ଲଗାଇ ଏହାର ଏକ ଅଂଶକୁ ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ସହିତ ହାତରେ ଘଷି ମଳି ପରିଷ୍କାର କରାଯାଏ । (This method is suitable for small items like handkerchiefs and blouses. The cloth is dipped in water, soap is applied, and parts are rubbed together by hand to clean dirt.)
27. (aa) ବ୍ରସ୍ ଦ୍ୱାରା ଘର୍ଷଣ (Scrubbing Brush) (Scrubbing Brush)
Answer: ଅତି ମଇଳା ପୋଷାକ, କଫ୍ ଓ କଲର ଆଦି ପରିଷ୍କାର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଉପାୟ ଅବଲମ୍ବନ କରାଯାଏ । ବ୍ରସ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ମଳି ଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦିଗରେ ଘଷି ମଳି ଛଡ଼ାଯାଏ । (This method is used for cleaning very dirty clothes, cuffs, and collars. A brush is used to scrub the dirty area in a specific direction to remove dirt.)
28. (ab) ବାଷ୍ପ ପ୍ରୟୋଗ (Steam - for Velvet) (Steam - for Velvet)
Answer: ଭେଲଭେଟ୍ ଭଳି ଲୁଗା ଉପରେ ଇସ୍ତ୍ରୀ ଚଳାଇଲେ ତା'ର ରୁମୁରୁମିଆ ପୃଷ୍ଠ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଉଥିବାରୁ ଏଥିରେ ଗରମ ବାଷ୍ପ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ । କେଟଲି ନଳୀରୁ ବାହାରୁଥିବା ବାଷ୍ପ ଦ୍ୱାରା ବସ୍ତ୍ରର କ୍ଷୁଦ୍ର ତନ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ଠିଆ ହୋଇ ବସ୍ତ୍ରକୁ ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଦିଅନ୍ତି । (Ironing velvet destroys its fuzzy surface, so hot steam is used. Steam from a kettle nozzle makes the tiny fibers stand up, giving the fabric a beautiful appearance.)
29. (ac) ଦାଗ ଛଡ଼ାଇବାର ମୌଳିକ ନିୟମ (Basic rules for stain removal)
Answer: ବସ୍ତ୍ରରୁ ଦାଗକୁ ଯେତେଶୀଘ୍ର ସମ୍ଭବ ସଦ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଛଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ । ଦାଗ ଛଡ଼ାଇବା ପୂର୍ବରୁ ବସ୍ତ୍ରଟି କେଉଁ ତନ୍ତୁରୁ ନିର୍ମିତ ତାହା ଜାଣିବା ନିହାତି ଜରୁରୀ । (Stains should be removed as soon as possible when fresh. It is essential to know the fabric's fiber before attempting stain removal.)
30. (ad) ଲୁହା କଳଙ୍କି ଦାଗ ଛଡ଼ାଇବା (Removal of iron rust stain)
Answer: ଏହା ଏକ ଧାତବ ଦାଗ ଯାହାକୁ ଛଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଅଗଜାଲିକ୍ ଏସିଡ୍ ଭଳି ଅମ୍ଳ ପଦାର୍ଥ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଏହାପରେ ବ୍ୟବହୃତ ଅମ୍ଳକୁ ପ୍ରଶମିତ କରି ବସ୍ତ୍ରକୁ ପାଣିରେ ଭଲ ଭାବେ ଧୋଇ ଦିଆଯାଏ । (This is a mineral stain removed using acidic substances like oxalic acid. Afterwards, the acid is neutralized and the cloth is washed thoroughly in water.)
3 Mark Questions (3 Mark Questions)
1. (a) ଶୋଷଣ ଯନ୍ତ୍ର (Suction Washing) (Suction Washing)
Answer: ବସ୍ତ୍ରଧୌତି ପାଇଁ ଏକ ଶୋଷଣ ଯନ୍ତ୍ର ବା ସକସନ୍ ୱାସର ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ଯାହା କଳଙ୍କି ନଲାଗିବା ଧାତୁରେ ତିଆରି ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଯନ୍ତ୍ରର ତଳେ ଓ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଅସଂଖ୍ୟ କଣା ରହିଥାଏ ଏବଂ ଏହାକୁ ସାବୁନ ପାଣିରେ ବୁଡ଼ାଯାଇଥିବା ଲୁଗା ଉପରେ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ । ଏହାଦ୍ୱାରା ବସ୍ତ୍ର ଭିତରେ ଥିବା ସାବୁନ ପାଣି ଶୋଷିତ ହୋଇ କଣା ବାଟେ ବାହାରିଯାଏ ଓ ତାହା ସହିତ ମଳି ମଧ୍ୟ ବସ୍ତ୍ରରୁ ବାହାରିଆସେ । ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ବଡ଼ ବସ୍ତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ତନ୍ତୁର ଲୁଗା ପରିଷ୍କାର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଅତି ଉପାଦେୟ ଅଟେ । (A suction washer made of rust-proof metal is used for laundering. It has numerous holes at the bottom and sides, and pressure is applied to clothes soaked in soapy water. This sucks the soapy water through the holes, removing dirt. This method is very useful for cleaning large quantities of heavy clothes and various fibers.)
2. (b) କ୍ରିଡିଂ ଏବଂ ସ୍କୁଇଜିଂ (Kneading and Squeezing) (Kneading and Squeezing)
Answer: ଏହି ପ୍ରଣାଳୀରେ କମ୍ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ କରି ସୂକ୍ଷ୍ମ ତନ୍ତୁର ବସ୍ତ୍ର ଯଥା ରେଶମ, ପଶମ, ରେୟନ ଓ ଲେସ୍ ଆଦି ଧୁଆଯାଏ । ଏଥିପାଇଁ ଉଷୁମ ପାଣିରେ ସାବୁନ ଫେଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ବସ୍ତ୍ରଟିକୁ ଅଟା ଚକଟିଲା ଭଳି ଚିପିଚାପି ଧୋଇବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ । ଏହାଦ୍ୱାରା ବସ୍ତ୍ର ଭିତରେ ସାବୁନ ଫେଣ ପଶି ମଇଳା ବାହାର କରିଦିଏ କିନ୍ତୁ ବସ୍ତ୍ରର କୋମଳ ତନ୍ତୁ ବା ରଙ୍ଗ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ । ଅତ୍ୟଧିକ ମଳି ଅଂଶକୁ ବାମ ହାତ ପାପୁଲି ଉପରେ ରଖି ଫେଣ ଲଗାଇ ଚିପିଲେ ତାହା ସହଜରେ ପରିଷ୍କାର ହୋଇଥାଏ । (In this method, delicate fabrics like silk, wool, rayon, and lace are washed with low pressure. Soap suds are prepared in lukewarm water, and the garment is washed by squeezing it like kneading dough. This cleans dirt without damaging soft fibers or colors. Very dirty areas are cleaned by placing them on the palm and squeezing with suds.)
3. (c) ଘଷିବା ପଟା (Scrubbing Board) (Scrubbing Board)
Answer: ଓଜନିଆ ବସ୍ତ୍ର ଯଥା ଚାଦର, ପର୍ଦ୍ଦା ବା ବଡ଼ ଲୁଗା ଧୋଇବା ପାଇଁ ଘଷିବା ପଟାର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ । ଏଥିପାଇଁ ଏକ ଲୁଗାଧୁଆ ଟବ୍ ଏବଂ ଏକ ପଟାର ପ୍ରୟୋଜନ ହୁଏ ଯାହାକୁ ଗରମ ସାବୁନ ପାଣିରେ କିଛି ଅଂଶ ବୁଡ଼ାଇ ରଖାଯାଏ । ଓଦା ଲୁଗାର ଗୋଟିଏ ଅଂଶକୁ ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ସହିତ ଏହି ପଟା ଉପରେ ଘଷି ପରିଷ୍କାର କରାଯାଏ । ସମଗ୍ର ଲୁଗାଟିକୁ ଏହିପରି ଭାବରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଘଷିବା ପରେ ଉଷୁମ ପାଣିରେ ଧୋଇ ପରିଷ୍କାର କରିଦିଆଯାଏ । (Scrubbing boards are used for heavy fabrics like sheets, curtains, or large clothes. A laundry tub and a board are needed, with part of the board submerged in warm soapy water. Wet fabric parts are rubbed against each other on the board to clean. After rubbing the whole cloth, it is rinsed in lukewarm water.)
4. (d) ବସ୍ତ୍ରଧୌତି ଯନ୍ତ୍ର (Washing Machine) (Washing Machine)
Answer: ବହୁତ ଗୁଡ଼ିଏ ଲୁଗାକୁ ଅଳ୍ପ ସମୟ ଓ ପରିଶ୍ରମରେ ସଫା କରିବା ପାଇଁ ୱାସିଂ ମେସିନ୍ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଏହି ଯନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ସାବୁନ ପାଣି ଭରି ଲୁଗାକୁ ଫେଣ୍ଟି ବା ଏଜିଟେଟ୍ କରି ମଳି ଛଡ଼ାଯାଏ । ଏହି ଯନ୍ତ୍ରରେ ଲୁଗା ଧୋଇବା ପରେ ତାକୁ ଚିପୁଡ଼ିବା ଏବଂ ମଇଳା ପାଣି ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଥାଏ । ବ୍ୟବହାର ପୂର୍ବରୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା କରିବା ଓ ଯନ୍ତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ସାବଧାନତା ସହ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ । (A washing machine cleans many clothes quickly with little effort. Dirt is removed by agitating clothes in soapy water. It features systems for wringing clothes and draining dirty water. Delicate fabrics should be separated first, and instructions should be followed carefully.)
5. (e) ପରିସମାପ୍ତି (Finishing) (Finishing)
Answer: ବସ୍ତ୍ରଧୌତି ପରେ ଲୁଗାକୁ ସିଧା କରି ନୂତନ ରୂପ ଦେବା ଏବଂ ଏହାର ଚମକ ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ପରିସମାପ୍ତି କୁହାଯାଏ । ଏଥିରେ ବସ୍ତ୍ରକୁ ଶୁଖାଇବା, ମଣ୍ଡ ବା ନୀଳ ଦେବା ଏବଂ ଇସ୍ତ୍ରୀ କରିବା ଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରକୃତି ଅନୁଯାୟୀ ଛାଇରେ ବା ସମତଳ ଭାବେ ଶୁଖାଇ ସଜାଡ଼ିବାକୁ ପଡ଼େ । ଏହାଦ୍ୱାରା ବସ୍ତ୍ରର ଲୋଚାକୋଚା ଅଂଶ ଦୂର ହୋଇ ତାହା ଦେଖିବାକୁ ଅତି ପରିଷ୍କାର ଓ ମସୃଣ ଦେଖାଯାଏ । (Finishing refers to straightening clothes after washing to give them a new look and maintain shine. It involves drying, starching, blueing, and ironing. Fine garments are dried flat or in shade as required. This removes wrinkles, making the garment look clean and smooth.)
6. (f) ଇସ୍ତ୍ରୀ କରିବାର ନିୟମ (Rules of Ironing)
Answer: ଇସ୍ତ୍ରୀ କରିବା ଦ୍ୱାରା ବସ୍ତ୍ରର ଲୋଚାକୋଚା ଅଂଶ ସିଧା ଓ ମସୃଣ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଏହାକୁ ସାମାନ୍ୟ ଓଦାଳିଆ ଅବସ୍ଥାରେ କରିବା ସହଜ ହୁଏ । ବସ୍ତ୍ରର ତନ୍ତୁ ଅନୁଯାୟୀ ଇସ୍ତ୍ରୀର ଉତ୍ତାପ ବଦଳାଇବାକୁ ପଡ଼େ, ଯଥା କାର୍ପାସ ପାଇଁ ଅଧିକ ଓ ରେଶମ ପାଇଁ କମ୍ ଉତ୍ତାପ ଆବଶ୍ୟକ । ଇସ୍ତ୍ରୀକୁ ସର୍ବଦା ବସ୍ତ୍ରର ଲମ୍ବ ଦିଗରେ ଚଳାଇବା ଉଚିତ ଏବଂ ପ୍ରଥମେ ଯୋଡ଼ସ୍ଥାନ ବା ପ୍ଲିଟ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ସଜାଡ଼ିବା ଆବଶ୍ୟକ । ସୂଚିକର୍ମ ବା ଏମ୍ବ୍ରୋଇଡେଡ୍ ବସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସର୍ବଦା ଓଲଟା ପାଖରୁ ଇସ୍ତ୍ରୀ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସୂତା ଖସିଯାଏ ନାହିଁ । (Ironing smooths wrinkles and is easiest when the fabric is slightly damp. Heat must be adjusted per fiber, e.g., high for cotton and low for silk. Always iron in the longitudinal direction and fix seams/pleats first. Embroidered clothes should be ironed on the reverse to protect threads.)
7. (g) ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର ଧୌତି (Laundering of Silk)
Answer: ରେଶମ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ପ୍ରାଣୀଜ ତନ୍ତୁ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଅତି ଯତ୍ନର ସହ ମୃଦୁ ସାବୁନ ବା ରିଠାଫଳ ରସ ବ୍ୟବହାର କରି ଧୋଇବା ଉଚିତ । ଏଥିରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଘର୍ଷଣ ଓ ଗରମ ପାଣି ବ୍ୟବହାର କଲେ ରେଶମ ତନ୍ତୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ । ଧୋଇବା ସମୟରେ ‘କ୍ରିଡିଂ ଏବଂ ସ୍କୁଇଜିଂ’ ପଦ୍ଧତି ଅବଲମ୍ବନ କରି ବସ୍ତ୍ରର ପାଣିକୁ ଦୁଇ ପାପୁଲି ମଝିରେ ରଖି ଚାପି ବାହାର କରିବା ଉଚିତ । ଶେଷଥର ଧୋଇବା ପାଣିରେ ଅଳ୍ପ ସିର୍କା ମିଶାଇଲେ ବସ୍ତ୍ରର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ଓ କ୍ଷାରତ୍ୱ ପ୍ରଶମିତ ହୁଏ । (Silk is a delicate animal fiber and should be carefully washed with mild soap or reetha fruit juice. Excessive friction and hot water can damage it. Use the 'kneading and squeezing' method and press water out between palms. Adding a little vinegar to the final rinse increases brightness and neutralizes alkalinity.)
8. (h) ପଶମ ବସ୍ତ୍ର ଧୌତି (Laundering of Wool)
Answer: ପଶମ ବସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟଧିକ ଉତ୍ତାପ ଓ କ୍ଷାର ଦ୍ୱାରା ସଙ୍କୁଚିତ ହୋଇ ଗୋଦଳା ବା ଫେଲ୍ଟ ହୋଇଯାଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଅତି ଅଳ୍ପ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଧୋଇବା ଉଚିତ । ଧୋଇବା ପୂର୍ବରୁ ଏହାର ଏକ ମାପ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ କାରଣ ଓଦା ପଶମ ଟାଣିହୋଇ ଲମ୍ବିଯାଏ ବା ଆକାର ବିକୃତ ହୁଏ । ଏହାକୁ ଉଷୁମ ପାଣିରେ ମୃଦୁ ସାବୁନ ଦେଇ ଶୀଘ୍ର ଧୋଇ ତଉଲିଆ ଭିତରେ ଚାପି ପାଣି ବାହାର କରିବାକୁ ପଡ଼େ । ପଶମ ବସ୍ତ୍ରକୁ କଦାପି ଟଙ୍ଗାଇ ଶୁଖାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମତଳ ଭାବେ ଛାଇରେ ଶୁଖାଇବା ଆବଶ୍ୟକ । (Woolen clothes shrink and felt with heat/alkali, so wash with very little pressure. Measure before washing as wet wool can stretch or distort. Wash quickly in lukewarm water with mild soap, press water out in a towel, and dry flat in the shade.)
9. (i) କୃତ୍ରିମ ବସ୍ତ୍ର ଧୌତି (Laundering of Synthetic)
Answer: ରେୟନ, ନାଇଲନ ଓ ପଲିଏଷ୍ଟର ଭଳି କୃତ୍ରିମ ବସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଶୀଘ୍ର ମଳି ହୁଏ ନାହିଁ ଏବଂ ସାବୁନ ଫେଣରେ ସହଜରେ ପରିଷ୍କାର ହୋଇଥାଏ । ଏହି ବସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଶୋଷଣ ଶକ୍ତି କମ୍ ଥିବାରୁ ପାଣି ଶୀଘ୍ର ନିଗିଡ଼ି ଯାଏ, ତେଣୁ ଏଗୁଡ଼ିକୁ 'ଡ୍ରିପ୍ ଡ୍ରାଏ' ବସ୍ତ୍ର କୁହାଯାଏ । ଧୋଇବା ପରେ ଏଗୁଡ଼ିକରେ କୁଞ୍ଚ ହେଉ ନଥିବାରୁ ଟଙ୍ଗାଇ ଦେଲେ ଏହା ପୂର୍ବ ଭଳି ନୂତନ ଦେଖାଯାଏ । ଧଳା କୃତ୍ରିମ ବସ୍ତ୍ରରେ କୃତ୍ରିମ ନୀଳ ବା ଅପ୍ଟିକାଲ ହ୍ୱାଇଟନର୍ ବ୍ୟବହାର କଲେ ବସ୍ତ୍ର ଅଧିକ ଉତ୍କଳ ଓ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଏ । (Synthetic fabrics like rayon and nylon don't get dirty easily and clean well in suds. They drain quickly due to low absorption, earning them the 'drip dry' label. They don't wrinkle much and look new when hung. Using synthetic blue/optical whiteners makes white synthetics look brighter.)
10. (j) ଦାଗର ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ (Classification of Stains)
Answer: ବସ୍ତ୍ରରେ ଲାଗୁଥିବା ଦାଗଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କର ଆଧାର ଅନୁଯାୟୀ ଜାନ୍ତବ, ଉଦ୍ଭିଦଜ, ତୈଳଜ, ରଙ୍ଗ ଓ ଧାତବ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ । ଜାନ୍ତବ ଦାଗଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରୋଟିନ୍ଜାତୀୟ ହୋଇଥିବାରୁ ଗରମ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ ହୁଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଉଦ୍ଭିଦଜ ଦାଗଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ଅମ୍ଳଧර්ମୀ ହୋଇଥାନ୍ତି । ତୈଳଜ ଦାଗ ଛଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଦ୍ରାବକ ବା ଶୋଷକ ଏବଂ ଧାତବ ଦାଗ ପାଇଁ ଅମ୍ଳ ପଦାର୍ଥର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଥାଏ । ଦାଗଟି କେଉଁ ଶ୍ରେଣୀର ତାହା ଠିକ୍ ଭାବେ ଚିହ୍ନିଲେ ଉପଯୁକ୍ତ ବିକାରକ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ସହଜ ହୁଏ । (Stains are classified as animal, vegetable, grease, dye, or mineral. Animal stains are protein-based and fix with heat, while vegetable stains are acidic. Grease stains need solvents/absorbents, and mineral stains need acids. Identifying the category helps in choosing the right reagent.)
11. (k) ଦାଗ ଛଡ଼ାଇବାର ମୌଳିକ ନିୟମ (Basic rules for stain removal)
Answer: ବସ୍ତ୍ରର ଦାଗକୁ ଯେତେ ଶୀଘ୍ର ସମ୍ଭବ ସଦ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଛଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ କାରଣ ପୁରୁଣା ଦାଗ ଅଧିକ ଦୃଢ଼ ହୋଇଯାଏ । ଦାଗ ଛଡ଼ାଇବା ପୂର୍ବରୁ ବସ୍ତ୍ରଟି କେଉଁ ତନ୍ତୁର ତାହା ଜାଣିବା ଆବଶ୍ୟକ, ନଚେତ୍ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ବସ୍ତ୍ରର ତନ୍ତୁକୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରେ । ଅଜଣା ଦାଗରେ କଦାପି ଗରମ ପାଣି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ଏବଂ ଦ୍ରାବକଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଥମେ ପତଳା କରି ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ନିରାପଦ । ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ବ୍ୟବହାର କଲେ ତାକୁ ଉପଯୁକ୍ତ ବିକାରକ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶମିତ କରି ଶେଷରେ ପାଣିରେ ଧୋଇଦେବା ଉଚିତ । (Remove stains while fresh, as old ones set firmly. Know the fabric fiber first to avoid chemical damage. Never use hot water on unknown stains. Dilute chemicals before use, and always neutralize and rinse after treatment.)
12. (l) ବିରଞ୍ଜକ (Bleaches) (Bleaches)
Answer: ବସ୍ତ୍ରରୁ ଜିଦ୍ଖୋର ଦାଗ ଛଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ହାଇଡ୍ରୋଜେନ ପରକ୍ସାଇଡ୍ ବା ହାଇପୋକ୍ଲୋରାଇଟ୍ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ବିରଞ୍ଜକ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ । ବିରଞ୍ଜକଗୁଡ଼ିକ ବସ୍ତ୍ର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଯେତେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ରହିବ ସେତେ ଭଲ, କାରଣ ଏହା ବସ୍ତ୍ରର ତନ୍ତୁକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିପାରେ । ସୋଡିୟମ ପରବୋରେଟ୍ ଧଳା ପଶମ ବସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଏକ ଉତ୍ତମ ବିରଞ୍ଜକ ଅଟେ ଯାହା କଳଙ୍କି ଓ କାଳି ଦାଗ ଛଡ଼ାଏ । ବିରଞ୍ଜକ ପ୍ରୟୋଗ ପରେ ବସ୍ତ୍ରକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ପ୍ରଶମିତ କରି ପରିଷ୍କାର ପାଣିରେ ଧୋଇବା ନିତାନ୍ତ ପ୍ରୟୋଜନ ଅଟେ । (Bleaches like hydrogen peroxide or hypochlorite remove stubborn stains. Keep contact time short to protect fibers. Sodium perborate is good for white wool, removing rust/ink. Always neutralize and rinse thoroughly after bleaching.)
13. (m) ରକ୍ତ ଦାଗ ଛଡ଼ାଇବା (Removal of Blood stain)
Answer: ରକ୍ତ ଦାଗ ଏକ ଜାନ୍ତବ ବା ପ୍ରୋଟିନ୍ଜାତୀୟ ଦାଗ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ସଦ୍ୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଥଣ୍ଡା ପାଣିରେ ବତୁରାଇ ଧୋଇବା ଉଚିତ । ଦାଗ ଶୁଖିଯାଇଥିଲେ ଲୁଣମିଶା ଥଣ୍ଡା ପାଣି ବ୍ୟବହାର କଲେ ଦାଗ ନରମ ହୋଇ ସହଜରେ ଛାଡ଼ିଯାଇଥାଏ । କଦାପି ଗରମ ପାଣି ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ କାରଣ ତାପ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ତର ପ୍ରୋଟିନ୍ ଜମାଟ ବାନ୍ଧି ତନ୍ତୁ ସହ ଲାଗିଯାଏ । ଶେଷରେ ପାଣିମିଶା ଆମୋନିଆ ବ୍ୟବହାର କରି ବସ୍ତ୍ରକୁ ସଫା କଲେ ରକ୍ତ ଦାଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଦୂର ହୋଇଥାଏ । (Blood is a protein stain; wash fresh stains in cold water. For dried stains, use cold salt water to soften. Never use hot water as it coagulates protein into the fiber. Use diluted ammonia finally to completely remove the stain.)
14. (n) ଚା' ଓ କଫି ଦାଗ ଛଡ଼ାଇବା (Removal of Tea and Coffee stains)
Answer: ସଦ୍ୟ ଚା' ବା କଫି ଦାଗକୁ ପ୍ରଥମେ ଥଣ୍ଡା ପାଣିରେ ବତୁରାଇ ପରେ ଉଷୁମ ସାବୁନ ପାଣିରେ ଧୋଇଲେ ତାହା ପରିଷ୍କାର ହୋଇଯାଏ । ଯଦି ଦାଗ ଦୃଢ଼ ଥାଏ, ତେବେ ତାହା ଉପରେ କିଛି ସୋହାଗା ରଖି ଗରମ ପାଣି ଢାଳିଲେ ଦାଗ ସହଜରେ ଛାଡ଼ିଯାଏ । ପଶମ ବା ରେଶମ ବସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଗ୍ଲିସେରିନ୍ ବ୍ୟବହାର କଲେ ତାହା ତନ୍ତୁକୁ ନଷ୍ଟ ନକରି ଦାଗ ଛଡ଼ାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଧଳା କାର୍ପାସ ବସ୍ତ୍ର ହୋଇଥିଲେ ବିରଞ୍ଜକ ବ୍ୟବହାର କରି ମଧ୍ୟ ଏହି ଦାଗକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଦୂର କରିହୁଏ । (Fresh tea/coffee stains clean with cold water soak and warm soapy wash. For tough stains, use borax and hot water. Glycerin is safe for wool/silk stains. Bleach can be used for white cotton stains.)
15. (o) ବାଷ୍ପ ପ୍ରଣାଳୀ (Steam Method) (Steam Method)
Answer: ରଙ୍ଗୀନ ବସ୍ତ୍ର, ରେଶମ ଓ ପଶମ ବସ୍ତ୍ରରୁ ଦାଗ ଛଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଏହି ବାଷ୍ପ ପ୍ରଣାଳୀ ବିଶେଷ ଭାବେ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ । ଦାଗ ଲାଗିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ କେଟଲିର ନଳୀରୁ ବାହାରୁଥିବା ଗରମ ପାଣିର ବାଷ୍ପ ଆଗରେ ଧରି ଭଲଭାବେ ଭିଜାଇ ଦିଆଯାଏ । ଭେଲଭେଟ୍ ଭଳି ରୁମୁରୁମିଆ ବସ୍ତ୍ରର ତନ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନର୍ବାର ସଜାଡ଼ିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ବାଷ୍ପ ପ୍ରୟୋଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପାଦେୟ ଅଟେ । ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଦ୍ୱାରା ବସ୍ତ୍ରର ପୃଷ୍ଠଦେଶ ନଷ୍ଟ ନହୋଇ ମଳି ଓ ଦାଗ ସହଜରେ ବାହାରି ଯାଇଥାଏ । (Steam is used for colored, silk, and wool stains. Hold the stain in front of a kettle's steam spout. Steam also restores the pile of fuzzy fabrics like velvet. This method removes dirt/stains easily without damaging the surface.)
16. (p) ଶୁଷ୍କ ଧୌତି ପଦ୍ଧତି (Dry Cleaning Method) (Dry Cleaning Method)
Answer: ପରିଶୋଷକ ଗୁଣ୍ଡ ବା ଆବଜର୍ବେଣ୍ଟ ପାଉଡରର ଗୋଟିଏ ପ୍ରଲେପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଦାଗ ଉପରେ ଲଗାଇବାକୁ ଶୁଷ୍କ ଧୌତି ପଦ୍ଧତି କୁହାଯାଏ । ଗୁଣ୍ଡଟି ଦାଗକୁ ଶୋଷି ନେବା ପରେ ତାହାକୁ ବ୍ରସ୍ କରି ଝାଡ଼ି ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ଦାଗ ନଛାଡ଼ିବା ଯାଏ ଏହାକୁ ବାରମ୍ବାର କରାଯାଏ । ଏହି ପଦ୍ଧତି ସେହି ବସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଯାହାକୁ ଜଳ ବା ସାବୁନରେ ଧୋଇବା ବସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ସମ୍ଭବ ହୋଇ ନଥାଏ । ଏହାଦ୍ୱାରା ବସ୍ତ୍ରର ରଙ୍ଗ ଓ ଆକାର ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବା ସହ ଜିଦ୍ଖୋର ତୈଳଜ ଦାଗ ଦୂର ହୋଇଥାଏ । (Dry cleaning involves applying a paste of absorbent powder to a stain. Once absorbed, it's brushed away. Repeat as needed. It's ideal for non-washable fabrics, protecting color/shape while removing stubborn grease stains.)
17. (q) ମଣ୍ଡ ଓ ନୀଳ ଦେବା (Starching and Blueing) (Starching and Blueing)
Answer: ଧଳା କାର୍ପାସ ବସ୍ତ୍ରକୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିବା ପାଇଁ ଶେଷଥର ଧୋଇବା ପାଣିରେ ନୀଳ ମିଶାଯାଏ ଏବଂ ବସ୍ତ୍ରକୁ ଟାଣ ରଖିବା ପାଇଁ ମଣ୍ଡ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ । ବସ୍ତ୍ରର ବ୍ୟବହାର ଅନୁଯାୟୀ ମଣ୍ଡର ପରିମାଣ ସ୍ଥିର କରାଯାଏ, ଯଥା ଚାଦର ବା ପ୍ୟାଣ୍ଟ ପାଇଁ ଅଧିକ ପରିମାଣର ମଣ୍ଡ ଆବଶ୍ୟକ । ଶିଶୁମାନଙ୍କ ଲୁଗା ବା ଭିତରେ ପିନ୍ଧା ପୋଷାକରେ ମଣ୍ଡ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ କେବଳ ନୀଳ ଦିଆଯାଇପାରେ । ମଣ୍ଡ ଓ ନୀଳ ବସ୍ତ୍ରକୁ ଏକ ସତେଜ ଏବଂ ନୂତନ ରୂପ ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ବିଶେଷ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । (Blueing brightens white cottons in the final rinse, and starching adds stiffness. Starch amount varies (e.g., more for pants/sheets) but is avoided for baby clothes or undergarments. Both give fabrics a fresh, new appearance.)
18. (r) ସ୍ପଞ୍ଜିଂ ପ୍ରଣାଳୀ (Sponging Method) (Sponging Method)
Answer: ଏହା ଦାଗ ଛଡ଼ାଇବାର ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ପଦ୍ଧତି ଅଟେ ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ପରିଶୋଷକ କନାକୁ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥରେ ଭିଜାଇ ଦାଗ ଉପରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଘଷାଯାଏ । ଦାଗ ଲାଗିଥିବା ବସ୍ତ୍ର ତଳେ ଏକ ବ୍ଲଟିଂ ପେପର ରଖାଯାଏ ଯାହାଫଳରେ ଦ୍ରବୀଭୂତ ଦାଗଟି ସେଥିରେ ଶୋଷି ହୋଇ ଲୁଗାରୁ ଛାଡ଼ିଯାଏ । ମେଥୁଲେଟେଡ୍ ସ୍ପିରିଟ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ବଲ୍ ପଏଣ୍ଟ ପେନ୍ ବା ଘାସ ଦାଗ ଛଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଏହି ପଦ୍ଧତି ଅତି ଉପାଦେୟ ଅଟେ । ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଦ୍ୱାରା ଦାଗର ବ୍ୟାପ୍ତି ରୋକାଯାଇପାରେ ଓ ବସ୍ତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଫା ରହେ । (Sponging involves rubbing a stain with a chemical-soaked absorbent cloth. Blotting paper underneath absorbs the dissolved stain. It's great for grass or pen stains using methylated spirit, preventing the stain from spreading.)
19. (s) ଦ୍ରାବକ (Solvents) (Solvents)
Answer: ଯଦି ବସ୍ତ୍ରରେ ଲାଗିଥିବା ଦାଗ ତୈଳ ବା ଚର୍ବିଜାତୀୟ ହୋଇଥାଏ, ତେବେ ପେଟ୍ରୋଲ, ଆସିଟୋନ୍ କିମ୍ବା ଆଲକୋହଲ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରାବକ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଦ୍ରାବକଟିକୁ ସର୍ବଦା ବସ୍ତ୍ରର ଓଲଟା ପାଖରେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ତା’ ତଳେ ଏକ ଶୋଷଣ ପ୍ୟାଡ୍ ରଖାଯାଏ । ଏହି ପଦାର୍ଥଗୁଡ଼ିକ ତୈଳକୁ ଦ୍ରବୀଭୂତ କରି ବସ୍ତ୍ରରୁ ଅଲଗା କରିବାରେ ବିଶେଷ ସହାୟତା କରି ରହିଥାନ୍ତି । ଦ୍ରାବକ ବ୍ୟବହାର ପରେ ବସ୍ତ୍ରକୁ ସାବୁନ ପାଣିରେ ଧୋଇ ପବନରେ ଭଲଭାବେ ଶୁଖାଇ ଦେବା ନିତାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ । (For oily/fatty stains, use solvents like petrol, acetone, or alcohol. Apply to the reverse side over an absorbent pad to dissolve and separate the oil. Wash with soap and air dry thoroughly afterwards.)
20. (t) ଜାନ୍ତବ ଦାଗ (Animal Stains) (Animal Stains)
Answer: ରକ୍ତ, ଅଣ୍ଡା, ଦୁଧ ଓ ମାଂସରସ ଆଦି ଦାଗଗୁଡ଼ିକ ଜାନ୍ତବ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କାରଣ ଏଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରୋଟିନ୍ଜାତୀୟ ପଦାର୍ଥରୁ ହିଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାନ୍ତି । ଏହି ଦାଗଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଉତ୍ତାପ ବା ଗରମ ପାଣି ପ୍ରୟୋଗ କଲେ ତାହା ବସ୍ତ୍ର ତନ୍ତୁ ସହିତ ଅତି ଦୃଢ଼ଭାବରେ ଲାଗିଯାଏ । ତେଣୁ ଏହି ଦାଗକୁ ସର୍ବଦା ଥଣ୍ଡା ପାଣିରେ ବତୁରାଇ ଛଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ନିହାତି ଉଚିତ । ଶୁଖିଯାଇଥିବା ଜାନ୍ତବ ଦାଗକୁ ନରମ କରିବା ପାଇଁ ଲୁଣ ପାଣି ବା ଲଘୁ ଆମୋନିଆ ଦ୍ରବଣ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ । (Animal stains (blood, egg, milk) are protein-based. Heat fixes them to fibers, so always use cold water. Salt water or dilute ammonia can soften dried animal stains.)