Password Protected Quiz
🔒 ଏହି TEST ଗୁଡିକ code Protected ଅଟେ। (One-Time fee)
ଗୋଟେଥର ମାତ୍ର free ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ, ସେ code ସମସ୍ତ test ଓ important questions ପାଇଁ valid ହେବ।
📞 Call/WhatsApp: 7205368518
+2 2nd year
Subject-home science
ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ : ପୋଷଣ / ପୁଷ୍ଟିକରଣ (Nutrition)
2 Mark Questions (2 Mark Questions)
1. (a) ପୁଷ୍ଟି (Nutrients) (Nutrients)
Answer: ଖାଦ୍ୟରେ ଥିବା ରାସାୟନିକ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକୁ ପୁଷ୍ଟି କୁହାଯାଏ ଯାହା ଶରୀର ଗଠନ, ଶକ୍ତି ଓ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ ପାଇଁ ଦାୟୀ। ଏଗୁଡ଼ିକକୁ ତାଙ୍କର ରାସାୟନିକ ଗଠନ ଅନୁଯାୟୀ ଶ୍ୱେତସାର, ପୁଷ୍ଟିସାର, ସ୍ନେହସାର, ଧାତୁସାର, ଜୀବସାର ଓ ଜଳ ଆଦି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି। (The chemical components in food are called nutrients, which are responsible for body building, energy, and immunity. According to their chemical composition, they are divided into carbohydrates, proteins, fats, minerals, vitamins, and water.)
2. (b) ମନୋ-ସାକାରାଇଡ୍ (Monosaccharides) (Monosaccharides)
Answer: ଏଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଅଣୁବିଶିଷ୍ଟ ସରଳ ଶର୍କରା ଯାହାର ଉଦକୀୟ ବିଘଟନ ବା ହାଇଡ୍ରୋଲିସିସ୍ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଗ୍ଲୁକୋଜ୍, ଫ୍ରୁକ୍ଟୋଜ୍ ଓ ଗାଲାକ୍ଟୋଜ୍ ଏହି ଶ୍ରେଣୀର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଏବଂ ଏଗୁଡ଼ିକ ଜଳରେ ଦ୍ରବଣୀୟ ଓ ସ୍ୱାଦରେ ମଧୁର ହୋଇଥାନ୍ତି। (These are single-molecule simple sugars whose hydrolysis is not possible. Glucose, fructose, and galactose belong to this category and are soluble in water and sweet in taste.)
3. (c) ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ (Glucose) (Glucose)
Answer: ଏହାକୁ ଦ୍ରାକ୍ଷାଶର୍କରା ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଏହା ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ କୋଷକୁ ଆଶୁ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ସୁସ୍ଥ ମନୁଷ୍ୟ ରକ୍ତରେ ଏହାର ପରିମାଣ ପ୍ରତି ୧୦୦ ମି.ଲି. ରେ ପ୍ରାୟ ୮୦ ମି.ଗ୍ରା. ରହିଥାଏ। (It is also called grape sugar and is used to provide quick energy to various cells of the body. In a healthy person, the amount of glucose in the blood is about 80 mg per 100 ml.)
4. (d) ଲାକ୍ଟୋଜ୍ (Lactose) (Lactose)
Answer: ଏହାକୁ ଦୁଗ୍ଧ ଶର୍କରା କୁହାଯାଏ ଯାହା କେବଳ ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ଜୀବଙ୍କ ଦୁଗ୍ଧରୁ ମିଳିଥାଏ। ଏହା ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଓ ଗାଲାକ୍ଟୋଜ୍ର ସଂଯୋଗରୁ ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ଅନ୍ତନାଳୀରେ ଜୀବସାର-B ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। (It is called milk sugar, which is obtained only from the milk of mammals. It is formed by the combination of glucose and galactose and helps in producing vitamin B in the intestine.)
5. (e) ଖାଦ୍ୟମଣ୍ଡ ବା ଷ୍ଟାର୍ଚ (Starch) (Starch)
Answer: ଏହା ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକରେ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଶସ୍ୟବୀଜ, ଆଳୁ ଓ କଞ୍ଚା କଦଳୀରେ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ମିଳିଥାଏ। ଏହା ଏକ ପଲିସାକାରାଇଡ୍ ଯାହା ପରିପାକ ପରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ରେ ପରିଣତ ହୋଇ ଶରୀରକୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। (It is stored in plants and is found in abundance in grains, potatoes, and raw bananas. It is a polysaccharide that turns into glucose after digestion and provides functional energy to the body.)
6. (f) ସେଲୁଲୋଜ୍ (Cellulose) (Cellulose)
Answer: ଏହା ଉଭିଦଗୁଡ଼ିକରେ ବହୁ ପରିମାଣରେ ଥାଏ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀରରେ ଏହା ହଜମ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ। ଏହା ହଜମ ନ ହୋଇ କୋଷ୍ଠଶୁଦ୍ଧିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ମୁଖ୍ୟତଃ ଫଳ ଓ ପରିବାର ଚୋପାରେ ରହିଥାଏ। (It is found in large quantities in plants and cannot be digested in the human body. It helps in bowel clearance without being digested and is mainly found in the skin of fruits and vegetables.)
7. (g) ପେକ୍ଟିନ୍ (Pectin) (Pectin)
Answer: ଏହା ଏକ ପ୍ରକାର ଶ୍ୱେତସାର ଯାହା ପାଚିଲା ଫଳରେ ଥାଏ ଏବଂ ରନ୍ଧନରେ ଜାମ୍ ବା ଜେଲି ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମୟରେ ଜେଲ୍ ତିଆରି କରେ। ପୁଷ୍ଟି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ଜଳ ଶୋଷଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ। (It is a type of carbohydrate found in ripe fruits and forms a gel while making jam or jelly during cooking. Though it has no nutritional significance, it helps in absorbing a lot of water.)
8. (h) ଆମିନୋ ଏସିଡ୍ (Amino Acids) (Amino Acids)
Answer: ପୁଷ୍ଟିସାର ବା ପ୍ରୋଟିନ୍ଗୁଡ଼ିକର ମୌଳିକ ଗଠନର ଏକକ ହେଉଛି ଆମିନୋ ଏସିଡ୍। ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଆମିନୋ ଏସିଡ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଡ଼ି ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳା ତିଆରି ହୁଏ ଯାହାକୁ ପ୍ରୋଟିନ୍ କୁହାଯାଏ। (The basic structural unit of proteins is the amino acid. Different types of amino acids are joined together to form a chain called protein.)
9. (i) ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଆମିନୋ ଏସିଡ୍ (Essential Amino Acids) (Essential Amino Acids)
Answer: ଯେଉଁ ଦଶଟି ଆମିନୋ ଏସିଡ୍ ଶରୀର ମଧ୍ୟରେ ସଂଶ୍ଳେଷିତ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଆମିନୋ ଏସିଡ୍ କୁହାଯାଏ। ମିଥାୟୋନିନ୍, ଲାଇସିନ୍ ଓ ଲ୍ୟୁସିନ୍ ଆଦି ଏହାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଏବଂ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଖାଦ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। (The ten amino acids that cannot be synthesized within the body are called essential amino acids. Methionine, lysine, and leucine are included among these and must be taken through food.)
10. (j) ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁଷ୍ଟିସାର (Complete Protein) (Complete Protein)
Answer: ଏହି ପ୍ରକାର ପୁଷ୍ଟିସାରରେ ସବୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଆମିନୋ ଏସିଡ୍ ଶରୀରର ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଯଥେଷ୍ଟ ପରିମାଣରେ ଥାଏ। ଦୁଧ, ଛେନା, ମାଂସ ଓ ଅଣ୍ଡା ଭଳି ଜାନ୍ତବ ଖାଦ୍ୟରۇ ଏହା ମିଳିଥାଏ ଏବଂ ଏହା ବୃଦ୍ଧିସାଧନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। (This type of protein contains all essential amino acids in sufficient quantities as per the body's needs. It is found in animal foods like milk, cheese, meat, and eggs and is suitable for growth.)
11. (k) ରେଫରେନ୍ସ ପ୍ରୋଟିନ୍ (Reference Protein) (Reference Protein)
Answer: ଅଣ୍ଡା ଓ ମା' କ୍ଷୀରର ପୁଷ୍ଟିସାରକୁ ରେଫରେନ୍ସ ପ୍ରୋଟିନ୍ କୁହାଯାଏ କାରଣ ଏହା ଶରୀରର ପ୍ରୋଟିନ୍ ଗଠନ ପାଇଁ ଠିକ୍ ଅନୁପାତରେ ଥାଏ। ଏହାର ନେଟ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ ୟୁଟିଲାଇଜେସନ୍ (NPU) ପ୍ରାୟ ଶତକଡ଼ା ୧୦୦ ଭାଗ ହୋଇଥାଏ। (The protein in eggs and breast milk is called reference protein because it is in the correct proportion for the body's protein formation. Its Net Protein Utilization (NPU) is about 100 percent.)
12. (l) ପୁଷ୍ଟିସାରର ଆଧାର (Sources of Protein) (Sources of Protein)
Answer: ପୁଷ୍ଟିସାର ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଗ୍ଧ, ଅଣ୍ଡା, ମାଛ ଓ ମାଂସ ଭଳି ଜାନ୍ତବ ଖାଦ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବେ ମିଳିଥାଏ। ଉଦ୍ଭିଦଜ ଆଧାର ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଡାଲି ଓ ସୋୟାବିନ୍ରେ ମଧ୍ୟ ଯଥେଷ୍ଟ ପୁଷ୍ଟିସାର ରହିଥାଏ। (Protein is best obtained from animal foods like milk, eggs, fish, and meat. Among plant sources, various pulses and soybeans also contain sufficient protein.)
13. (m) କ୍ଵାଶିଓର୍କର (Kwashiorkor) (Kwashiorkor)
Answer: ଏହି ରୋଗ ମୁଖ୍ୟତଃ ୨ ରୁ ୪ ବର୍ଷର ଶିଶୁମାନଙ୍କଠାରେ ପୁଷ୍ଟିସାରର ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ଦେଖାଯାଏ। ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ହେଲା ଶରୀରର ହାତ, ପାଦ ଓ ମୁହଁ ଫୁଲିଯିବା (ଶୋଥ) ଏବଂ ଶିଶୁଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିଡ଼ିଚିଡ଼ା ସ୍ୱଭାବର ହୋଇଯିବା। (This disease is mainly seen in children aged 2 to 4 years due to protein deficiency. Its symptoms include swelling of the body's hands, feet, and face (edema), and the child becomes very irritable.)
14. (n) ମାରାସ୍ମସ୍ (Marasmus) (Marasmus)
Answer: ଖାଦ୍ୟରେ ପୁଷ୍ଟିସାର ଓ ଶକ୍ତିଦାୟକ ଖାଦ୍ୟ ଉଭୟର ଚରମ ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ଶିଶୁଠାରେ ମାରାସ୍ମସ୍ ରୋଗ ହୋଇଥାଏ। ଏଥିରେ ମାଂସପେଶୀ ଓ ଚର୍ବିତନ୍ତୁ କ୍ଷୟ ହେବା ଯୋଗୁଁ ଶରୀର କ୍ଷୀଣ ହୋଇ କଙ୍କାଳସାର ଦେଖାଯାଏ। (Marasmus disease occurs in children due to extreme deficiency of both protein and energy foods. In this, the body becomes thin and skeletal due to the loss of muscle and fat tissue.)
15. (o) ସ୍ନେହସାରର ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ (Classification of Fat) (Classification of Fat)
Answer: ଗଠନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସ୍ନେହସାରକୁ ସରଳ ସ୍ନେହସାର (ଟ୍ରାଇଗ୍ଲିସେରାଇଡ୍), ମିଶ୍ରିତ ସ୍ନେହସାର ଓ ଉତ୍ପାଦିତ ସ୍ନେହସାର ଭାବେ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ସ୍ନେହସାର ଗୋଟିଏ ଅଣୁ ଗ୍ଲିସେରଲ୍ ଓ ଫ୍ୟାଟି ଏସିଡ୍ର ମିଶ୍ରଣରେ ଗଠିତ। (Structurally, fats are divided into three parts: simple fats (triglycerides), compound fats, and derived fats. Fat is composed of a mixture of one molecule of glycerol and fatty acids.)
16. (p) ସ୍ନେହସାରର କାର୍ଯ୍ୟ (Functions of Fat) (Functions of Fat)
Answer: ସ୍ନେହସାର ଶରୀରକୁ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଇବା ସହ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କୋମଳ ଯନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ବାହ୍ୟ ଆଘାତରୁ ଗଦି ଭଳି ରକ୍ଷା କରେ। ଏହା ସ୍ନେହଦ୍ରାବ୍ୟ ଜୀବସାର ‘କ’, ‘ଘ’, ‘ଇ’ ଓ ‘କେ’ ର ଶୋଷଣରେ ମଧୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ। (Fat provides energy to the body and protects internal soft organs like a cushion from external injury. It also helps in the absorption of fat-soluble vitamins A, D, E, and K.)
17. (q) ଜୀବସାର ବା ଭିଟାମିନ୍ (Vitamins) (Vitamins)
Answer: ଏଗୁଡ଼ିକ ଶରୀରର ସ୍ୱାଭାବିକ ପୋଷଣ, ବୃଦ୍ଧି ଓ ପ୍ରଜନନ ପାଇଁ ଅତି ଅଳ୍ପ ପରିମାଣରେ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିବା ଜୈବ ଯୌଗିକ ପଦାର୍ଥ। ଏମାନଙ୍କୁ ସ୍ନେହ-ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ଜଳ-ଦ୍ରାବ୍ୟ ଏହି ଦୁଇଟି ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି। (These are organic compounds required in very small amounts for normal nutrition, growth, and reproduction of the body. They are divided into two categories: fat-soluble and water-soluble.)
18. (r) ଜୀବସାର ‘କ’ (Vitamin A) (Vitamin A)
Answer: ଏହାକୁ ରେଟିନଲ୍ କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଏହା ଉତ୍ତମ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି ଓ ସୁସ୍ଥ ଉପକଳା ପାଇଁ ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହାର ଅଭାବରେ ଅନ୍ଧାରକଣା ରୋଗ ହୁଏ ଏବଂ ଶରୀର ବିଭିନ୍ନ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଏ। (It is called retinol and is essential for good vision and healthy epithelium. Its deficiency causes night blindness, and the body becomes susceptible to various infectious diseases.)
19. (s) ଜୀବସାର ‘ଘ’ (Vitamin D) (Vitamin D)
Answer: ଏହାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ-ଜୀବସାର କୁହାଯାଏ କାରଣ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ସାହାଯ୍ୟରେ ଶରୀର ଏହା ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ। ଏହା ଖାଦ୍ୟରୁ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ଶୋଷଣ କରି ଅସ୍ଥି ଗଠନକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ। (It is called the sunshine vitamin because the body produces it with the help of sunlight. It plays a major role in strengthening bone structure by absorbing calcium from food.)
20. (t) ଓଷ୍ଟିଓମାଲାସିଆ (Osteomalacia) (Osteomalacia)
Answer: ଜୀବସାର ‘ଘ’ ବା କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ର ଅଭାବରୁ ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷ କରି ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ହାଡ଼ ନରମ ଓ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯିବାକୁ ଓଷ୍ଟିଓମାଲାସିଆ କୁହାଯାଏ। ଏହି ରୋଗରେ ହାଡ଼ରେ ବ୍ୟଥା ହୁଏ ଓ ଶ୍ରୋଣୀ ଅସ୍ଥିରେ ବିକୃତି ଲକ୍ଷିତ ହୁଏ। (Osteomalacia is the softening and weakening of bones in adults, especially women, due to the deficiency of vitamin D or calcium. In this disease, there is bone pain and deformity in the pelvic bone.)
21. (u) ଜୀବସାର ‘କେ’ (Vitamin K) (Vitamin K)
Answer: ଏହା ରକ୍ତ ଜମାଟ ବାନ୍ଧିବା ପାଇଁ ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଏବଂ ରକ୍ତରେ ପ୍ରୋଥୁମ୍ବିନ୍ ନାମକ ପଦାର୍ଥର ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ପ୍ରୟୋଜନ ହୁଏ। ଏହାର ଅଭାବରେ ରକ୍ତ ସହଜରେ ଜମାଟ ବାନ୍ଧିପାରେ ନାହିଁ ଓ କ୍ଷତସ୍ଥାନରୁ ରକ୍ତସ୍ରାବ ବନ୍ଦ ହୁଏ ନାହିଁ। (It is essential for blood clotting and is required for the synthesis of prothrombin in the blood. In its deficiency, blood cannot clot easily, and bleeding from wounds does not stop.)
22. (v) ଥାୟାମିନ୍ର ଅଭାବ (Deficiency of Thiamine) (Deficiency of Thiamine)
Answer: ଥାୟାମିନ୍ ବା ଜୀବସାର-B1 ର ଅଭାବରେ ପାକ୍ଯନ୍ତ୍ର ଓ ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ରର କାର୍ଯ୍ୟ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ବେରିବେରି ନାମକ ରୋଗ ହୋଇଥାଏ। ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ହେଲା କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟ, କ୍ଷୁଧାମାନ୍ଦ୍ୟ ଏବଂ ମାଂସପେଶୀର ଦୁର୍ବଳତା। (In the deficiency of thiamine or vitamin B1, the functions of the digestive and nervous systems are hampered and a disease called beriberi occurs. Its symptoms are constipation, loss of appetite, and muscle weakness.)
23. (w) ରାଇବୋଫ୍ଲାଭିନ୍ (Riboflavin) (Riboflavin)
Answer: ଏହାକୁ ଜୀବସାର-B2 କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଏହା ଶ୍ୱେତସାର, ସ୍ନେହସାର ଓ ପୁଷ୍ଟିସାରର ଚୟାପୟନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଏହାର ଅଭାବରେ ଜିହ୍ୱାପ୍ରଦାହ, ତୁଣ୍ଡକୋଣ ପ୍ରଦାହ ଏବଂ ଓଷ୍ଠବିବର ଭଳି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ। (It is called vitamin B2 and helps in the metabolism of carbohydrates, fats, and proteins. Its deficiency shows symptoms like glossitis, cheilosis, and stomatitis.)
24. (x) ପେଲାଗ୍ରା (Pellagra) (Pellagra)
Answer: ନାୟାସିନ୍ ବା ନିକୋଟିନିକ୍ ଏସିଡ୍ର ଅତିରିକ୍ତ ଅଭାବରୁ ପେଲାଗ୍ରା ରୋଗ ହୁଏ ଯାହାକୁ ‘3D’ ରୋଗ କୁହାଯାଏ। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ହେଲା ଚର୍ମ ପ୍ରଦାହ (Dermatitis), ଅତିସାର (Diarrhoea) ଓ ମସ୍ତିଷ୍କ ବିକୃତି (Dementia)। (Pellagra occurs due to excessive deficiency of niacin or nicotinic acid, which is called the '3D' disease. Its main symptoms are Dermatitis, Diarrhoea, and Dementia.)
25. (y) ଜୀବସାର ‘ଗ’ (Vitamin C) (Vitamin C)
Answer: ଏହାକୁ ଆସ୍କରବିକ୍ ଏସିଡ୍ କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଏହା ଦାନ୍ତ ଓ ଅସ୍ଥିକୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଯୁକ୍ତ ରଖୁବା ପାଇଁ କୋଲାଜେନ୍ ତିଆରି କରେ। ଏହାର ଅଭାବରେ ସ୍କର୍ଭି ରୋଗ ହୁଏ ଏବଂ ଦାନ୍ତ ମାଢ଼ିରୁ ରକ୍ତ ପଡ଼େ। (It is called ascorbic acid and produces collagen to keep teeth and bone cells connected. Its deficiency causes scurvy and bleeding from the gums.)
26. (z) ହିମୋଗ୍ଲୋବିନ୍ (Haemoglobin) (Haemoglobin)
Answer: ଏହା ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପାଦାନ ଯାହା ଲୌହ ଏବଂ ପୁଷ୍ଟିସାର ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ। ଏହା ଫୁସଫୁସରୁ ଅମ୍ଳଜାନ ନେଇ ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ କୋଷକୁ ପହଞ୍ଚାଇବା କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ। (It is an important component of red blood cells formed by iron and protein. It works to carry oxygen from the lungs to various cells of the body.)
27. (aa) ରକ୍ତହୀନତା (Anaemia) (Anaemia)
Answer: ଖାଦ୍ୟରେ ଲୌହ, ଫଲିକ୍ ଏସିଡ୍ କିମ୍ବା ଜୀବସାର-B12 ର ଅଭାବରୁ ରକ୍ତହୀନତା ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ। ଏହି ରୋଗରେ ରକ୍ତରେ ହିମୋଗ୍ଲୋବିନ୍ର ପରିମାଣ କମିଯାଏ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତି କ୍ଳାନ୍ତି ଓ ମୁଣ୍ଡବୁଲା ଅନୁଭବ କରେ। (Anemia is caused by a deficiency of iron, folic acid, or vitamin B12 in the diet. In this disease, the amount of hemoglobin in the blood decreases, and the person feels fatigue and dizziness.)
28. (ab) ଆୟୋଡିନ୍ (Iodine) (Iodine)
Answer: ଆୟୋଡିନ୍ ଶରୀରରେ ଥାଇରକ୍ସିନ୍ ହରମୋନ୍ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ। ଏହାର ଅଭାବରେ ଗଳଗଣ୍ଡ (Goitre) ରୋଗ ହୁଏ ଏବଂ ଶିଶୁଙ୍କଠାରେ କ୍ରେଟିନିଜମ୍ ଭଳି ମାନସିକ ଓ ଶାରୀରିକ ବିକୃତି ଦେଖାଦିଏ। (Iodine is required for the synthesis of thyroxine hormone in the body. Its deficiency causes Goitre and mental and physical deformities like cretinism in children.)
29. (ac) ଜଳ ସନ୍ତୁଳନ (Water Balance) (Water Balance)
Answer: ଶରୀର ଜଳ ଆହରଣ ଓ ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ସମତା ରକ୍ଷା କରେ ତାକୁ ଜଳ ସନ୍ତୁଳନ କୁହାଯାଏ। ଯଦି ନିଷ୍କାସନ ଅଧିକ ହୁଏ ତେବେ ଶରୀର ନିର୍ଜଳୀକରଣ ବା ଡିହାଇଡ୍ରେସନ୍ ର ଶିକାର ହୋଇଥାଏ। (The balance the body maintains between water intake and water excretion is called water balance. If excretion is more, the body suffers from dehydration.)
30. (ad) ଖାଦ୍ୟ ରୁକ୍ଷାଂଶ (Roughage) (Roughage)
Answer: ଖାଦ୍ୟରେ ଥିବା ଉଭିଦ ବହୁଶର୍କରା ଯାହା ପାକତନ୍ତ୍ରର ଏନ୍ଜାଇମ୍ ଦ୍ୱାରା ହଜମ ହୁଏ ନାହିଁ, ତାକୁ ରୁକ୍ଷାଂଶ ବା ଫାଇବର କୁହାଯାଏ। ଏହା କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟ ଦୂର କରିବାରେ ଏବଂ ବୃହଦନ୍ତ୍ରର କର୍କଟ ରୋଗ ରୋକିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ। (The plant polysaccharides in food that are not digested by digestive enzymes are called roughage or fiber. It helps in relieving constipation and preventing colon cancer.)
3 Mark Questions (3 Mark Questions)
1. (a) ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ (Essential Amino Acids)
Answer: ପୁଷ୍ଟିସାର ଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଆମିନୋ ଅମ୍ଳର ଶୃଙ୍ଖଳ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଆମ ଶରୀର ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ ନିଜେ ସଂଶ୍ଳେଷଣ କରିପାରେ ନାହିଁ । ଯେଉଁ ଦଶଟି ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ ଶରୀର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ କୁହାଯାଏ । ଶରୀରର ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶ ପାଇଁ ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଖାଦ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ । ମିଥାୟୋନିନ୍, ଲାଇସିନ୍ ଏବଂ ଲ୍ୟୁସିନ୍ ଏହାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଟନ୍ତି । (Proteins are composed of chains of various types of amino acids. Our body cannot synthesize all types of amino acids itself. The ten amino acids that cannot be produced within the body are called essential amino acids. It is absolutely necessary to consume these through food for the growth and development of the body. Methionine, lysine, and leucine are included in this.)
2. (b) ଜୀବସାର 'ଘ' ର ଅଭାବଜନିତ ରୋଗ (Diseases Caused by Vitamin D Deficiency)
Answer: ଜୀବସାର 'ଘ' ର ଅଭାବ ହେଲେ ଶରୀରରେ ଅସ୍ଥି ଗଠନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସୁଦୃଢ଼ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ । ଏହାର ଅଭାବରେ ଶିଶୁମାନଙ୍କଠାରେ ରିକେଟ୍ ରୋଗ ଦେଖାଯାଏ, ଯହିଁରେ ହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଧନୁ ପରି ବଙ୍କା ହୋଇଯାଏ । ପ୍ରାପ୍ତ ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତି ବିଶେଷ କରି ସ୍ତ୍ରୀଲୋକମାନଙ୍କଠାରେ ଓଷ୍ଟିଓମାଲାସିଆ ନାମକ ରୋଗ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ରୋଗରେ ହାଡ଼ ଅତି ନରମ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଶରୀରରେ ପ୍ରବଳ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭୂତ ହୁଏ । ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଲେ ଶରୀରରେ ଏହି ଜୀବସାରର ଅଭାବ ଦେଖାଯାଏ । (If there is a deficiency of vitamin D, the bone formation process in the body cannot be strengthened. Its deficiency causes rickets in children, where the bones bend like a bow. In adults, especially women, a disease called osteomalacia is observed. In this disease, the bones become very soft and intense pain is felt in the body. Deficiency of this vitamin occurs if deprived of sunlight.)
3. (c) ପୁଷ୍ଟିସାରର ଆଧାର (Sources of Protein)
Answer: ପୁଷ୍ଟିସାର ମୁଖ୍ୟତଃ ଜାନ୍ତବ ଏବଂ ଉଭିଦଜ ଆଧାରରୁ ମିଳିଥାଏ । ଜାନ୍ତବ ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଗ୍ଧ, ଅଣ୍ଡା, ମାଛ ଏବଂ ମାଂସ ହେଉଛି ପୁଷ୍ଟିସାରର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉତ୍ସ । ଉଭିଦଜ ଆଧାର ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଡାଲି ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ସୋୟାବିନ୍ରେ ଯଥେଷ୍ଟ ପୁଷ୍ଟିସାର ରହିଥାଏ । ଶସ୍ୟବୀଜରେ ଅଳ୍ପ ପରିମାଣରେ ପୁଷ୍ଟିସାର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଅଧିକ ଆହରଣ କରାଯାଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଅନୁପୂରକ ଆଧାର କୁହାଯାଏ । ଏହା ଶରୀରର ବୃଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷୟପୂରଣ ପାଇଁ ନିତାନ୍ତ ଜରୁରୀ ଅଟେ । (Protein is mainly obtained from animal and plant sources. Among animal foods, milk, eggs, fish, and meat are the best sources of protein. Among plant sources, various types of pulses and soybeans contain sufficient protein. Although grains have small amounts of protein, they are considered supplementary sources because they are consumed in large quantities. It is essential for body growth and repair.)
4. (d) ଜୀବସାର 'କେ' (Vitamin K) (Vitamin K)
Answer: ଜୀବସାର 'କେ' ହେଉଛି ଏକ ସ୍ନେହଦ୍ରାବ୍ୟ ଜୀବସାର ଯାହା ରକ୍ତ ଜମାଟ ବାନ୍ଧିବା ପାଇଁ ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ । ରକ୍ତରେ ପ୍ରୋଥୁମ୍ବିନ୍ ନାମକ ଯୌଗିକ ପଦାର୍ଥ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ଏହି ଜୀବସାର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ । ଏହାର ଅଭାବ ହେଲେ କ୍ଷତସ୍ଥାନରୁ ରକ୍ତସ୍ରାବ ସହଜରେ ବନ୍ଦ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ । ଏହା ଗାଢ଼ ସବୁଜ ରଙ୍ଗର ଶାଗ, ଉଭିଦ ତୈଳ ଏବଂ ଅଣ୍ଡାରୁ ମିଳିଥାଏ । ମନୁଷ୍ୟର ଅନ୍ତନାଳୀରେ ଥିବା ଜୀବାଣୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜୀବସାର ଉତ୍ପନ୍ନ କରିଥାନ୍ତି । (Vitamin K is a fat-soluble vitamin that is essential for blood clotting. This vitamin plays a major role in the synthesis of a compound called prothrombin in the blood. In its deficiency, bleeding from wounds cannot be easily stopped. It is found in dark green leafy vegetables, vegetable oils, and eggs. Bacteria in the human intestine also produce this vitamin.)
5. (e) ଥାୟାମିନ୍ର ଅଭାବ (Deficiency of Thiamine)
Answer: ଥାୟାମିନ୍ ବା ଜୀବସାର 'ଖ' ର ଅଭାବରେ ଶରୀରରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ପାକ୍ଯନ୍ତ୍ର ଓ ସ୍ନାୟୁତନ୍ତ୍ରର କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ । ଏହାର ଅଭାବରେ କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟ, କ୍ଷୁଧାମାନ୍ଦ୍ୟ ଏବଂ ମାନସିକ ଅବସାଦ ଭଳି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ । ଉତ୍କଟ ଅଭାବ ହେଲେ 'ବେରିବେରି' ନାମକ ରୋଗ ହୋଇଥାଏ ଯାହା ଶୁଷ୍କ ଓ ଆର୍ଦ୍ର ଭେଦରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର । ଏହି ରୋଗରେ ମାଂସପେଶୀର ଦୁର୍ବଳତା ସହିତ ହୃତ୍ପିଣ୍ଡର ସ୍ପନ୍ଦନରେ ଅସ୍ୱାଭାବିକତା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ । ପଲିସ୍ କରାଯାଇଥିବା ଚାଉଳରୁ କାଣ୍ଡିଆକୁଣ୍ଡା ବାହାରିଯିବା ଯୋଗୁଁ ଥାୟାମିନ୍ର ଅଭାବ ଘଟିଥାଏ । (In the deficiency of thiamine or vitamin B, the functions of the digestive and nervous systems are mainly affected. Its deficiency shows symptoms like constipation, loss of appetite, and mental depression. Extreme deficiency leads to a disease called 'beriberi', which is of two types: dry and wet. In this disease, muscle weakness and abnormalities in heart rate are observed. Thiamine deficiency occurs due to the removal of the outer layer from polished rice.)
6. (f) ରାଇବୋଫ୍ଲାଭିନ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ (Functions of Riboflavin)
Answer: ରାଇବୋଫ୍ଲାଭିନ୍ ବା ଜୀବସାର 'ଖ୨' ଶରୀରର ସ୍ୱାଭାବିକ ଚର୍ମ ଓ ଚକ୍ଷୁର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ଶ୍ୱେତସାର, ସ୍ନେହସାର ଓ ପୁଷ୍ଟିସାରର ଚୟାପୟନରେ ସହାୟକ ହେଉଥିବା ଏନ୍ଜାଇମ୍ ଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ବଢ଼ାଇଥାଏ । ଏହି ଜୀବସାର କେତେକ ହରମୋନ୍ଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ସହାୟତା କରିଥାଏ । ଏହା ଶରୀରରେ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହିତ ସିଧାସଳଖ ସଂପୃକ୍ତ ରହିଥାଏ । ସୁସ୍ଥ ଶାରୀରିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । (Riboflavin or vitamin B2 is required for the protection of normal skin and eyes. It increases the effectiveness of enzymes that aid in the metabolism of carbohydrates, fats, and proteins. This vitamin also specifically assists in the function of some hormones. It is directly involved in the body's energy production process. Its functionality is very important for healthy physical development.)
7. (g) ଜୀବସାର 'ଗ' ର କାର୍ଯ୍ୟ (Functions of Vitamin C)
Answer: ଜୀବସାର 'ଗ' ବା ଆସ୍କରବିକ୍ ଏସିଡ୍ ଶରୀରରେ କୋଲାଜେନ୍ ନାମକ ପ୍ରୋଟିନ୍ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । ଏହା ଦାନ୍ତ ଓ ଅସ୍ଥିକୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ପରସ୍ପର ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ଏହି ଜୀବସାର ଶରୀରରେ ଲୌହ ଏବଂ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ଶୋଷଣ କରିବାରେ ବିଶେଷ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ଶରୀରରେ ରୋଗନିବାରକ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ ଏବଂ ଶରୀରର କ୍ଷତ ଶୀଘ୍ର ପୂରଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଜାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଏହା ଏକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଜୀବସାର ଅଟେ । (Vitamin C or ascorbic acid is required to produce a protein called collagen in the body. It helps in keeping teeth and bone cells connected to each other. This vitamin specifically assists in the absorption of iron and calcium in the body. It generates immunity in the body and helps in healing wounds quickly. It is an effective vitamin for preventing oxidation.)
8. (h) ଏକ ଶର୍କରା ବା ମନୋ-ସାକାରାଇଡ୍ (Monosaccharides)
Answer: ମନୋ-ସାକାରାଇଡ୍ ହେଉଛି ଶ୍ୱେତସାରର ସବୁଠାରୁ ସରଳ ଏବଂ ଏକ ଅଣୁବିଶିଷ୍ଟ ମୌଳିକ ରୂପ । ଏଗୁଡ଼ିକ ଜଳରେ ଦ୍ରବଣୀୟ ଏବଂ ସ୍ୱାଦରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଧୁର ହୋଇଥାନ୍ତି । ଗ୍ଲୁକୋଜ୍, ଫ୍ରୁକ୍ଟୋଜ୍ ଏବଂ ଗାଲାକ୍ଟୋଜ୍ ଏହି ଶ୍ରେଣୀର ପ୍ରମୁଖ ଉଦାହରଣ ଅଟନ୍ତି । ଏଗୁଡ଼ିକର ଉଦକୀୟ ବିଘଟନ ବା ହାଇଡ୍ରୋଲିସିସ୍ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ଶରୀରରେ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଏଗୁଡ଼ିକ କୋଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଶୁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାନ୍ତି । (Monosaccharides are the simplest and single-molecule basic form of carbohydrates. They are soluble in water and very sweet in taste. Glucose, fructose, and galactose are major examples of this category. Their hydrolysis is not possible. They are used immediately by cells for energy production in the body.)
9. (i) ଲାକ୍ଟୋଜ୍ ବା ଦୁଗ୍ଧ ଶର୍କରା (Lactose or Milk Sugar)
Answer: ଲାକ୍ଟୋଜ୍ ହେଉଛି ଏକ ଦ୍ୱି-ଶର୍କରା ଯାହା କେବଳ ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ଜୀବଙ୍କ ଦୁଗ୍ଧରୁ ମିଳିଥାଏ । ଏହା ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ ଏବଂ ଗାଲାକ୍ଟୋଜ୍ ନାମକ ଦୁଇଟି ମୌଳିକ ଶର୍କରାର ସଂଯୋଗରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଏହା ଜଳରେ ଖୁବ୍ ଭଲ ଭାବରେ ଦ୍ରବୀଭୂତ ହୁଏ ନାହିଁ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଶର୍କରା ଅପେକ୍ଷା କମ୍ ମଧୁର । ଅନ୍ତନାଳୀରେ ଏହା କେତେକ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ସାହାଯ୍ୟରେ ଜୀବସାର 'ଖ' ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଏହା ଶରୀରକୁ କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ଶୋଷଣ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ସହାୟତା କରିଥାଏ । (Lactose is a disaccharide found only in the milk of mammals. It is formed by the combination of two basic sugars called glucose and galactose. It does not dissolve very well in water and is less sweet than other sugars. In the intestine, it helps in producing vitamin B with the help of certain bacteria. It also assists the body in absorbing calcium.)
10. (j) କ୍ଵାଶିଓର୍କର (Kwashiorkor) (Kwashiorkor)
Answer: କ୍ଵାଶିଓର୍କର ହେଉଛି ଏକ ମାରାତ୍ମକ ପୁଷ୍ଟିହୀନତା ରୋଗ ଯାହା ମୁଖ୍ୟତଃ ପୁଷ୍ଟିସାର ଖାଦ୍ୟର ଅଭାବରୁ ହୋଇଥାଏ । ଏହା ପ୍ରଧାନତଃ ୨ ରୁ ୪ ବର୍ଷର ଶିଶୁମାନଙ୍କଠାରେ ଦେଖାଯାଇଥାଏ ଯେଉଁମାନେ ମା' କ୍ଷୀର ଛାଡ଼ି କେବଳ ଶ୍ୱେତସାର ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତି । ଏହି ରୋଗରେ ଶିଶୁର ପାଦ, ହାତ ଏବଂ ମୁହଁ ଫୁଲିଯାଏ ଯାହାକୁ 'ଶୋଥ' କୁହାଯାଏ । ଶିଶୁର ଶାରୀରିକ ବୃଦ୍ଧି ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିଡ଼ିଚିଡ଼ା ସ୍ୱଭାବର ହୋଇଯାଏ । ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପୁଷ୍ଟିସାର ଓ ଶକ୍ତିଦାୟକ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଇଥାଏ । (Kwashiorkor is a fatal malnutrition disease mainly caused by a lack of protein foods. It is predominantly seen in children aged 2 to 4 years who stop breastfeeding and eat only carbohydrate-based foods. In this disease, the child's feet, hands, and face swell, which is called 'edema'. The child's physical growth is hampered, and they become very irritable. This disease is treated by giving adequate protein and energy-rich food.)
11. (k) ମାରାସ୍ମସ୍ (Marasmus) (Marasmus)
Answer: ଖାଦ୍ୟରେ ପୁଷ୍ଟିସାର ଏବଂ ଶକ୍ତିଦାୟକ ଖାଦ୍ୟ ଉଭୟର ଚରମ ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ମାରାସ୍ମସ୍ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଏହା ସାଧାରଣତଃ ବର୍ଷକରୁ କମ୍ ବୟସର ଶିଶୁମାନଙ୍କଠାରେ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ରୋଗରେ ମାଂସପେଶୀ ଓ ଚର୍ବିତନ୍ତୁ କ୍ଷୟ ହେବା ଯୋଗୁଁ ଶିଶୁର ଶରୀର କଙ୍କାଳସାର ହୋଇଯାଏ । ଶିଶୁର ଚର୍ମ ଶୁଷ୍କ ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ବୟସ ଅନୁଯାୟୀ ଓଜନ ବହୁତ କମିଯାଏ । ଏହା ଏକ ଗୁରୁତର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଯାହାର ତୁରନ୍ତ ପୋଷଣାତ୍ମକ ଚିକିତ୍ସା ଆବଶ୍ୟକ । (Marasmus is caused by an extreme deficiency of both protein and energy foods in the diet. It is usually observed in children under one year of age. In this disease, the child's body becomes skeletal due to the loss of muscle and fat tissue. The child's skin appears dry, and their weight significantly decreases for their age. This is a serious health problem that requires immediate nutritional treatment.)
12. (l) ସ୍ନେହସାରର କାର୍ଯ୍ୟ (Functions of Fat)
Answer: ସ୍ନେହସାର ହେଉଛି ଶରୀର ପାଇଁ ଶକ୍ତିର ଏକ ସାନନ୍ଦ୍ରିତ ଆଧାର ଏବଂ ଏକ ଗ୍ରାମ୍ ସ୍ନେହସାରରୁ ୯ କିଲୋ କ୍ୟାଲୋରୀ ଶକ୍ତି ମିଳେ । ଏହା ଶରୀରରେ ସ୍ନେହଦ୍ରବ୍ୟ ଜୀବସାର ଯଥା 'କ', 'ଘ', 'ଇ' ଏବଂ 'କେ' ର ଶୋଷଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ଶରୀରର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କୋମଳ ଯନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ବାହ୍ୟ ଆଘାତରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଗଦି ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ । ଏହା ଶରୀରର ତାପମାତ୍ରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟକୁ ରୁଚିକର କରିଥାଏ । ମେଦାଳ ତନ୍ତୁରେ ଗଚ୍ଛିତ ହୋଇ ରହି ଏହା ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚୟ କରିଥାଏ । (Fat is a concentrated source of energy for the body, and one gram of fat provides 9 kilocalories of energy. It helps in the absorption of fat-soluble vitamins such as A, D, E, and K in the body. It works like a cushion to protect the body's internal soft organs from external injury. It helps regulate body temperature and makes food palatable. It stores energy for the future by being deposited in adipose tissue.)
13. (m) ଜୀବସାର 'କ' ର କାର୍ଯ୍ୟ (Functions of Vitamin A)
Answer: ଜୀବସାର 'କ' ବା ରେଟିନଲ୍ ଶରୀରର ସ୍ୱାଭାବିକ ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଅସ୍ଥି ଗଠନ ପାଇଁ ନିତାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ । ଉତ୍ତମ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି ପାଇଁ ଏହା ଏକାନ୍ତ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଏହାର ଅଭାବରେ ଅନ୍ଧାରକଣା ରୋଗ ହୋଇଥାଏ । ଶରୀରର ଉପକଳା ତନ୍ତୁ ବା ଏପିଥେଲିଅମ୍ର ସୁସ୍ଥତା ବଜାୟ ରଖିବା ଏହାର ପ୍ରଧାନ କାର୍ଯ୍ୟ । ଏହା ଶରୀରକୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବାରୁ ଏହାକୁ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ବିରୋଧୀ ଜୀବସାର କୁହାଯାଏ । ସୁଦୃଢ଼ ଦାନ୍ତ ଗଠନରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ବିଶେଷ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । (Vitamin A or retinol is absolutely necessary for normal growth and bone formation of the body. It is essential for good vision, and its deficiency causes night blindness. Its main function is to maintain the health of the body's epithelial tissue. Because it protects the body from various infectious diseases, it is called the anti-infective vitamin. It also specifically assists in the formation of strong teeth.)
14. (n) କ୍ୟାଲସିୟମର କାର୍ଯ୍ୟ (Functions of Calcium)
Answer: କ୍ୟାଲସିୟମ ହେଉଛି ଶରୀରର ଶକ୍ତ ତନ୍ତୁ ଯଥା ଅସ୍ଥି ଏବଂ ଦାନ୍ତ ଗଠନର ପ୍ରଧାନ ଉପାଦାନ । ଏହା ରକ୍ତ ସଞ୍ଚାଳନ ସମୟରେ ରକ୍ତ ଜମାଟ ବାନ୍ଧିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବିଶେଷ ସହାୟତା କରିଥାଏ । ପେଶୀଗୁଡ଼ିକର ସଂକୋଚନ ଓ ପ୍ରସାରଣ ଏବଂ ହୃତ୍ପିଣ୍ଡର ସ୍ପନ୍ଦନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ଏହାର ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏହା କୋଷ ଝିଲ୍ଲିର ପାରଗମ୍ୟତା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱର ଶୋଷଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ସ୍ନାୟୁ ପ୍ରେରଣା ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଅଟେ । (Calcium is the main component for forming strong tissues of the body such as bones and teeth. It specifically assists in the blood clotting process during blood circulation. Its role in controlling muscle contraction and relaxation, and heart rate, is important. It controls cell membrane permeability and helps in nutrient absorption. It is also indispensable for transmitting nerve impulses.)
15. (o) ଆୟୋଡିନର ଗୁରୁତ୍ୱ (Importance of Iodine)
Answer: ଆୟୋଡିନ ଶରୀର ପାଇଁ ଅତି ଅଳ୍ପ ପରିମାଣରେ ପ୍ରୟୋଜନ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବେଶୀ । ଥାଇରଏଡ୍ ଗ୍ରନ୍ଥିରୁ ଥାଇରକ୍ସିନ୍ ହର୍ମୋନ୍ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ଏହା ଏକମାତ୍ର ଉପାଦାନ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ । ଏହି ହରମୋନ୍ ଶରୀରର ବୃଦ୍ଧି, ବିକାଶ ଏବଂ ଚୟାପୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ । ଏହାର ଅଭାବ ହେଲେ ଗଳଗଣ୍ଡ ବା ଗୋଇଟର୍ ନାମକ ରୋଗ ହୋଇଥାଏ । ଶିଶୁମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର ଚରମ ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ କ୍ରେଟିନିଜମ୍ ଭଳି ମାନସିକ ଓ ଶାରୀରିକ ଅନଗ୍ରସରତା ଦେଖାଦିଏ । (Although iodine is required in very small amounts for the body, its importance is very high. It acts as the only component for the synthesis of thyroxine hormone from the thyroid gland. This hormone controls the growth, development, and metabolic process of the body. Its deficiency causes a disease called goitre. In children, its extreme deficiency leads to mental and physical backwardness like cretinism.)
16. (p) ରକ୍ତହୀନତା ବା ଏନିମିଆ (Anaemia)
Answer: ଖାଦ୍ୟରେ ଲୌହ, ଫଲିକ୍ ଏସିଡ୍ ଏବଂ ଜୀବସାର 'ଖ୧୨' ର ଅଭାବ ହେଲେ ରକ୍ତହୀନତା ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଏହି ରୋଗରେ ରକ୍ତରେ ଥିବା ହିମୋଗ୍ଲୋବିନ୍ର ପରିମାଣ କମିଯାଏ ଯାହାଫଳରେ କୋଷମାନଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଅମ୍ଳଜାନ ମିଳେ ନାହିଁ । ରୋଗୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତି ଅନୁଭବ କରେ, ମୁଣ୍ଡ ବୁଲାଏ ଏବଂ ଶରୀର ପାଣ୍ଡୁର ବର୍ଣ୍ଣ ଦେଖାଯାଏ । ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ଏବଂ ଶିଶୁମାନେ ସାଧାରଣତଃ ଏହି ରୋଗରେ ଅଧିକ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ସବୁଜ ପନିପରିବା ଏବଂ ଲୌହଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା ମିଳିଥାଏ । (Anaemia is caused by a deficiency of iron, folic acid, and vitamin B12 in the diet. In this disease, the amount of hemoglobin in the blood decreases, as a result of which cells do not get proper oxygen. The patient feels very tired, dizzy, and the body appears pale. Pregnant women and children are usually more affected by this disease. Protection from this disease is gained by eating green vegetables and iron-rich foods.)
17. (q) ଖାଦ୍ୟ ରୁକ୍ଷାଂଶ ବା ଫାଇବର (Roughage or Fiber)
Answer: ଖାଦ୍ୟରେ ଥିବା ଉଭିଦ ବହୁଶର୍କରା ଯାହା ପାକତନ୍ତ୍ରର ଏନ୍ଜାଇମ୍ ଦ୍ୱାରା ହଜମ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ, ତାହାକୁ ରୁକ୍ଷାଂଶ କୁହାଯାଏ । ଏହାର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପୌଷ୍ଟିକ ମୂଲ୍ୟ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା କୋଷ୍ଠଶୁଦ୍ଧିରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ଏହା ମଳର ପରିମାଣ ବଢ଼ାଇ ଶୀଘ୍ର ନିଷ୍କାସନ କରୁଥିବାରୁ କର୍କଟ ରୋଗର ସମ୍ଭାବନା କମିଯାଏ । ମଧୁମେହ ଏବଂ ହୃଦ୍ରୋଗ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ଫାଇବରର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଛି । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଶସ୍ୟବୀଜର ଚୋପା, ସବୁଜ ପନିପରିବା ଏବଂ ଗୋଟା ଡାଲିରୁ ମିଳିଥାଏ । (Plant polysaccharides in food that cannot be digested by digestive system enzymes are called roughage. Although it has no direct nutritional value, it helps significantly in bowel clearance. Because it increases fecal volume and speeds up excretion, the possibility of cancer decreases. Fiber also has an important role in controlling diabetes and heart disease. It is mainly obtained from grain husks, green vegetables, and whole pulses.)
18. (r) ଶରୀରରେ ଜଳର ସନ୍ତୁଳନ (Water Balance in the Body)
Answer: ମନୁଷ୍ୟ ଶରୀରରେ ଜଳ ଆହରଣ ଏବଂ ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମତା ରକ୍ଷା ହେବା ଜରୁରୀ । ଆମେ ପାନୀୟ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଜଳ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ବେଳେ ପରିସ୍ରା, ଝାଳ ଏବଂ ନିଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ନିଷ୍କାସିତ ହୁଏ । ଯଦି ଶରୀରରେ ଜଳ ଗ୍ରହଣ ତୁଳନାରେ ନିଷ୍କାସନ ଅଧିକ ହୁଏ, ତେବେ ନିର୍ଜଳୀକରଣ ବା ଡିହାଇଡ୍ରେସନ୍ ଦେଖାଦିଏ । ପୁଣି ଯଦି ଜଳ ନିଷ୍କାସିତ ନ ହୋଇ ଶରୀରରେ ଜମା ହୁଏ, ତାହା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଶରୀରର ସ୍ୱାଭାବିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ପାଇଁ ଜଳର ସନ୍ତୁଳନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ । (A specific balance must be maintained between water intake and water excretion in the human body. While we take in water through drinks and food, water is excreted through urine, sweat, and breath. If excretion is higher than water intake in the body, then dehydration occurs. Again, if water is not excreted and accumulates in the body, it creates other health problems. Water balance is extremely necessary for the body's normal functionality.)
19. (s) ବହୁ ଶର୍କରା ବା ପଲି-ସାକାରାଇଡ୍ (Polysaccharides)
Answer: ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ ମୌଳିକ ଶର୍କରା ଗ୍ଲୁକୋଜ୍ର ସମଷ୍ଟିରୁ ପଲି-ସାକାରାଇଡ୍ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଏଗୁଡ଼ିକ ଜଳରେ ଦ୍ରବଣୀୟ ନୁହନ୍ତି ଏବଂ ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦାହରଣ ହେଉଛି ଷ୍ଟାର୍ଚ ବା ଖାଦ୍ୟମଣ୍ଡ । ଉଭିଦମାନେ ନିଜର ଶକ୍ତିକୁ ଷ୍ଟାର୍ଚ ଆକାରରେ ଶସ୍ୟବୀଜ ଏବଂ ଆଳୁରେ ସଞ୍ଚୟ କରି ରଖନ୍ତି । ଗ୍ଲାଇକୋଜେନ୍ ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରକାର ଜାନ୍ତବ ମଣ୍ଡ ଯାହା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଯକୃତରେ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇ ରହେ । ସେଲୁଲୋଜ୍ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରେଣୀର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଯାହା ହଜମ ନ ହୋଇ କୋଷ୍ଠଶୁଦ୍ଧିରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । (Polysaccharides are formed from a combination of many basic glucose sugars. These are not soluble in water, and their main example is starch. Plants store their energy in the form of starch in seeds and potatoes. Glycogen is a type of animal starch that is stored in the liver of animals. Cellulose also belongs to this category, which helps in bowel clearance without being digested.)
20. (t) ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁଷ୍ଟିସାର (Complete Protein) (Complete Protein)
Answer: ଯେଉଁ ପୁଷ୍ଟିସାରରେ ସବୁପ୍ରକାର ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଆମିନୋ ଅମ୍ଳ ଶରୀରର ଚାହିଦା ଅନୁଯାୟୀ ଯଥେଷ୍ଟ ପରିମାଣରେ ଥାଏ, ତାହାକୁ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁଷ୍ଟିସାର କୁହାଯାଏ । ଏହି ପ୍ରକାର ପୁଷ୍ଟିସାର ଜୀବନଧାରଣ ଏବଂ ଶରୀରର ସ୍ୱାଭାବିକ ବୃଦ୍ଧି ସାଧନ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ଥ ଅଟେ । ମୁଖ୍ୟତଃ ପ୍ରାଣୀଜ ଖାଦ୍ୟ ଯଥା ଦୁଧ, ଛେନା, ମାଂସ ଏବଂ ଅଣ୍ଡାରୁ ଏହି ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁଷ୍ଟିସାର ମିଳିଥାଏ । ଶରୀରର ନୂତନ କୋଷ ଗଠନ ଏବଂ ପୁରାତନ କୋଷର କ୍ଷୟପୂରଣରେ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥାଏ । ଅଣ୍ଡା ଓ ମା' କ୍ଷୀରକୁ ଏହାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉଦାହରଣ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥାଏ । (The protein which contains all types of essential amino acids in sufficient quantities according to the body's demand is called complete protein. This type of protein is fully capable of sustaining life and normal body growth. This complete protein is mainly obtained from animal foods such as milk, cheese, meat, and eggs. It is very effective in forming new cells and repairing old cells in the body. Eggs and breast milk are considered the best examples of this.)