+2 2nd year
Subject - psychology
Chapter 1 — LIFE SPAN DEVELOPMENT (ଜୀବନକାଳର ବିକାଶ)
2 Mark Questions (୨ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀ)
1. ୧. “ବିକାଶ” କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ? (What do you mean by “development”?)
Answer: ବିକାଶ ବ୍ୟକ୍ତିର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ଵ ଓ ଗୁଣାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ବୁଝାଇଥାଏ ଯାହା ମାତୃଗର୍ଭରେ ସ୍ଥାପିତ ହେବାଦିନଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗତିଶୀଳ ରହିଥାଏ । ଏହା କେବଳ ଶାରୀରିକ ନୁହେଁ ବରଂ ସାମାଜିକ, ଗତ୍ୟାତ୍ମକ, ବୌଦ୍ଧିକ ତଥା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ହେଉଥିବା ସାମଗ୍ରିକ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ବୁଝାଏ । (Development refers to the qualitative changes in a person's personality and characteristics that remain dynamic from the time of conception in the mother's womb until death. It refers to the overall changes occurring not only in the physical but also in the social, motor, intellectual, and spiritual fields.)
2. ୨. ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ । (Distinguish between growth and development.)
Answer: ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଶରୀରର ପରିମାଣାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯଥା ଓଜନ ଓ ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧିକୁ ବୁଝାଏ କିନ୍ତୁ ବିକାଶ ବ୍ୟକ୍ତିର ଗୁଣାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ବୁଝାଇଥାଏ । ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବୟସରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ ମାତ୍ର ବିକାଶ ମାତୃଗର୍ଭରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବରେ ଚାଲିଥାଏ । (Growth refers to quantitative changes in the body such as increase in weight and height, but development refers to qualitative changes in the person. Growth stops at a specific age, whereas development continues continuously from the mother's womb until death.)
3. ୩. ବିକାଶର ମସ୍ତକାଭି-ପାଦାଭି (Cephalo-Caudal) ଧାରା କ’ଣ ? (What is the Cephalo-Caudal trend of development?)
Answer: ବିକାଶର ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶାରୀରିକ ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶ ମସ୍ତକରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ପାଦ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହୋଇଥାଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ ଶିଶୁ ପ୍ରଥମେ ମୁଣ୍ଡ ଟେକିବା ଶିଖେ ଏବଂ ପରେ ଛିଡ଼ା ହେବା ଓ ଚାଲିବା ଶିଖିଥାଏ । (According to this principle of development, physical growth and development start from the head and proceed towards the feet. For example, a child first learns to lift its head and later learns to stand and walk.)
4. ୪. ବିକାଶର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ-ପାର୍ଶ୍ଵୀୟ (Proximo-Distal) ଧାରା କ’ଣ ? (What is the Proximo-Distal trend of development?)
Answer: ବିକାଶର ଏହି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶାରୀରିକ ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶ ଶରୀରର କେନ୍ଦ୍ର ବା ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ପରିଧି ବା ବାହାର ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହୋଇଥାଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ ଶିଶୁ ପ୍ରଥମେ ବାହୁ ଏବଂ ପରେ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହାସଲ କରେ । (According to this principle of development, physical growth and development start from the center or middle part of the body and proceed towards the periphery or outer parts. For example, a child first gains control over the arms and later over the fingers.)
5. ୫. ଆନୁବଂଶିକତା ଓ ପରିବେଶ ବିବାଦ କ’ଣ ? (What is the nature-nurture controversy?)
Answer: ଏହି ବିବାଦରେ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା ବିକାଶ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆନୁବଂଶିକ ଜୈବିକ କାରକ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ ନା ପରିବେଶୀୟ ଅନୁଭୂତି ଦ୍ଵାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ । ବର୍ତ୍ତମାନର ମନୋବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ମତ ଦିଅନ୍ତି ଯେ ବିକାଶ କେବଳ ଗୋଟିଏ କାରକ ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରି ଉଭୟ ଆନୁବଂଶିକତା ଓ ପରିବେଶର ଅନ୍ତଃକ୍ରିୟା ଦ୍ଵାରା ହୋଇଥାଏ । (The main question in this debate is whether the developmental process is influenced by hereditary biological factors or by environmental experiences. Modern psychologists suggest that development does not depend on a single factor but occurs through the interaction of both heredity and environment.)
6. ୬. ଅଙ୍କୁରଣ ଅବସ୍ଥାରେ ଘଟୁଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ଉଲ୍ଲେଖ କର । (Mention the changes occurring during the germinal stage.)
Answer: ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ନିଷିକ୍ତ ଡିମ୍ବର କୋଷ ବିଭାଜନ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଘଟି ଏକ କୋଷିକା ଗୁଚ୍ଛ ବା ବ୍ଲାଷ୍ଟୁଲା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଏହି ସମୟରେ ଡିମ୍ବଟି ଡିମ୍ବନାଳୀରୁ ଯାତ୍ରା କରି ଗର୍ଭାଶୟର ପ୍ରାଚୀରରେ ନିଜକୁ ସ୍ଥାପିତ ବା ନିରୋପିତ କରିଥାଏ । (In this stage, cell division of the fertilized egg occurs rapidly to create a cluster of cells called a blastula. At this time, the egg travels from the fallopian tube and establishes or implants itself in the uterine wall.)
7. ୭. ଗର୍ଭନାଳ (Placenta) ର କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ ? (What is the function of the placenta?)
Answer: ଗର୍ଭନାଳ ମାଧ୍ୟମରେ ଭ୍ରୂଣ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ମାତାଠାରୁ ଖାଦ୍ୟ ତଥା ପୋଷଣ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ । ଏହା ଭ୍ରୂଣ ଶରୀରରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଦୂଷିତ ପଦାର୍ଥକୁ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍କାସିତ କରି ମାତାର ରକ୍ତ ପ୍ରବାହରେ ପହଞ୍ଚାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । (Through the placenta, the fetus receives food and nutrition from the mother to survive. It also helps in removing waste products generated in the fetal body and delivering them to the mother's bloodstream.)
8. ୮. ନାଭିନାଳ (Umbilical Cord) କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ? (What do you mean by the umbilical cord?)
Answer: ନାଭିନାଳ ହେଉଛି ଭ୍ରୂଣର ଜୀବନରେଖା ଯାହା ଏକ ଶକ୍ତ ଦଉଡ଼ି ପରି ୧୦ରୁ ୨୦ ଇଞ୍ଚ ଲମ୍ବା ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଭ୍ରୂଣକୁ ଗର୍ଭନାଳ ସହ ସଂଯୁକ୍ତ କରେ । ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ମାତା ଓ ଭ୍ରୂଣ ମଧ୍ୟରେ ପୋଷଣ ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ ହୁଏ କିନ୍ତୁ କୌଣସି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସ୍ନାୟୁ କିମ୍ବା ରକ୍ତ ସମ୍ବନ୍ଧ ନଥାଏ । (The umbilical cord is the lifeline of the fetus, which is 10 to 20 inches long like a strong rope and connects the fetus to the placenta. Through this, nutrition is exchanged between the mother and the fetus, but there is no direct nerve or blood connection.)
9. ୯. ଆମ୍ନିଓଟିକ୍ ଥଳି (Amniotic Sac) ର ଗୁରୁତ୍ଵ କ’ଣ ? (What is the importance of the amniotic sac?)
Answer: ଆମ୍ନିଓଟିକ୍ ଥଳିଟି ଆମ୍ନିଓଟିକ୍ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ଵାରା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାଏ ଯାହା ମଧ୍ୟରେ ଭ୍ରୂଣ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିଥାଏ । ଏହି ତରଳ ପଦାର୍ଥ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୋଠରୀ ଭ୍ରୂଣକୁ ଯେକୌଣସି ବାହ୍ୟ ଆଘାତରୁ ରକ୍ଷା କରିଥାଏ ଏବଂ ଏକ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ତାପମାତ୍ରା ଯୋଗାଇଥାଏ । (The amniotic sac is filled with amniotic fluid in which the fetus remains safe. This fluid-filled chamber protects the fetus from any external shocks and provides a controlled temperature.)
10. ୧୦. ଶିଶୁର ଲିଙ୍ଗ କିପରି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥାଏ ? (How is the sex of a child determined?)
Answer: ଗର୍ଭାଧାନ ସମୟରେ ଯଦି ପିତାଙ୍କର Y ଜନନ ସୂତ୍ରିକା ମାତାଙ୍କର X ଜନନ ସୂତ୍ରିକା ସହ ମିଳିତ ହୁଏ ତେବେ ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ହୁଏ । ଯଦି ପିତାଙ୍କର X ଜନନ ସୂତ୍ରିକା ମାତାଙ୍କର X ଜନନ ସୂତ୍ରିକା ସହ ମିଳିତ ହୁଏ ତେବେ କନ୍ୟା ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ହୋଇଥାଏ । (During fertilization, if the father's Y chromosome combines with the mother's X chromosome, a male child is born. If the father's X chromosome combines with the mother's X chromosome, a female child is born.)
11. ୧୧. ବସ୍ତୁର ସ୍ଥାୟିତ୍ଵ ବୋଧ (Object Permanence) କ’ଣ ? (What is object permanence?)
Answer: ବସ୍ତୁର ସ୍ଥାୟିତ୍ଵ ବୋଧର ଅର୍ଥ ହେଲା ବସ୍ତୁଟିକୁ ସିଧା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କରୁନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଅସ୍ତିତ୍ଵ ରହିଛି ବୋଲି ଧାରଣା ସୃଷ୍ଟି ହେବା । ଶୈଶବାବସ୍ଥାରେ ଶିଶୁ ଯେତେବେଳେ ଜାଣିପାରେ ଯେ ଲୁଚାଯାଇଥିବା ଖେଳନାଟିର ଅସ୍ତିତ୍ଵ ଅଛି, ତେବେ ସେ ତାକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ । (Object permanence means the understanding that an object exists even if it is not directly perceived. In infancy, when a child realizes that a hidden toy exists, they try to find it.)
12. ୧୨. "ନାମକରଣର ବିସ୍ଫୋଟ" (Naming Explosion) କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ? (What do you mean by “naming explosion”?)
Answer: ପ୍ରାୟ ୧୮ ମାସ ବୟସ ବେଳକୁ ଶିଶୁ ଅନେକ ନୂତନ ଶବ୍ଦ ଶିକ୍ଷା କରିବାକୁ ତୀବ୍ର ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରେ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତୁର ନାମ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ । ଏହି ସମୟରେ ଶିଶୁର ଶବ୍ଦ ଭଣ୍ଡାର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ନାମକରଣର ବିସ୍ଫୋଟ କୁହାଯାଏ । (By about 18 months of age, a child expresses a strong desire to learn many new words and tries to know the name of every object. Since the child's vocabulary increases rapidly at this time, it is called the naming explosion.)
13. ୧୩. କେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ (Centration) ପ୍ରବୃତ୍ତି କ’ଣ ? (What is the tendency of centration?)
Answer: ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥାର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଶିଶୁ କୌଣସି ଘଟଣା ବା ବସ୍ତୁର କେବଳ ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ବିଶେଷତା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିଥାଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ଵରୂପ, ସମାନ ପରିମାଣର ପାଣି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶିଶୁ କେବଳ ଗ୍ଲାସର ଉଚ୍ଚତାକୁ ଦେଖି ଲମ୍ବା ଗ୍ଲାସରେ ଅଧିକ ପାଣି ଅଛି ବୋଲି ଭାବିଥାଏ । (In early childhood, the child focuses attention on only one characteristic of an event or object. For example, even if there is an equal amount of water, the child thinks there is more water in a tall glass just by looking at its height.)
14. ୧୪. କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ "ଆତ୍ମକେନ୍ଦ୍ରିକତା" କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ? (What do you mean by “adolescent egocentrism”?)
Answer: କିଶୋର କିଶୋରୀମାନେ ବିଶ୍ଵାସ କରନ୍ତି ଯେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ କେବଳ ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ଏହି ପ୍ରକାରର ଚିନ୍ତନ ଯେଉଁଥିରେ ସେମାନେ ନିଜକୁ କେନ୍ଦ୍ର ବିନ୍ଦୁରେ ରଖିଥାନ୍ତି, ତାହାକୁ କିଶୋର ଆତ୍ମକେନ୍ଦ୍ରିକତା କୁହାଯାଏ । (Adolescents believe that everyone else is thinking about them and observing them. This type of thinking, where they keep themselves at the center, is called adolescent egocentrism.)
15. ୧୫. କଳ୍ପିତ-ଶ୍ରୋତା (Imaginary Audience) କ’ଣ ? (What is an imaginary audience?)
Answer: କିଶୋର କିଶୋରୀମାନେ ଭାବନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ସର୍ବଦା ଏକ ମଞ୍ଚ ଉପରେ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ବ୍ୟବହାର ଓ ପୋଷାକକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବିବାକୁ କଳ୍ପିତ-ଶ୍ରୋତା କୁହାଯାଏ । (Adolescents think they are always on a stage and others are observing their behavior and clothing. Thinking that others are paying attention to them is called an imaginary audience.)
16. ୧୬. "ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କାହାଣୀ" (Personal Fable) କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ? (What do you mean by “personal fable”?)
Answer: କିଶୋର କିଶୋରୀମାନେ ନିଜର ଅନନ୍ୟତା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ନିଜ ସମ୍ବନ୍ଧରେ କାଳ୍ପନିକ କାହାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି । ସେମାନେ ଭାବନ୍ତି ଯେ କେହି ତାଙ୍କୁ ଠିକ୍ ରୂପେ ବୁଝିପାରୁନାହାନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଅନୁଭୂତି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଓ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର । (Adolescents create fictional stories about themselves to maintain their uniqueness. They think that no one understands them properly and that their experiences are completely different and special from others.)
17. ୧୭. ପ୍ୟୁବର୍ଟି (Puberty) କ’ଣ ? (What is puberty?)
Answer: ପ୍ୟୁବର୍ଟି ବା ଯୌନଗତ ପରିପକ୍ଵତା ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥାର ଅନ୍ତ ଓ କିଶୋରାବସ୍ଥାର ଆରମ୍ଭକୁ ବୁଝାଇଥାଏ । ଏହି ସମୟରେ ହରମୋନ୍ କ୍ଷରଣ ଯୋଗୁଁ ଶାରୀରିକ ବୃଦ୍ଧି ଦ୍ରୁତ ହୁଏ ଏବଂ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା ସହିତ ଯୌନଗତ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ବିକଶିତ ହୋଇଥାଏ । (Puberty or sexual maturity marks the end of childhood and the beginning of adolescence. At this time, physical growth becomes rapid due to hormone secretion, and sexual characteristics develop along with reproductive capacity.)
18. ୧୮. ପରିଚୟ ସଙ୍କଟ (Identity Crisis) ବା ଆତ୍ମ ପରିଚୟ କ’ଣ ? (What is identity crisis or self-identity?)
Answer: କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ "ମୁଁ କିଏ" ଏବଂ "ଜୀବନରେ ମୁଁ କ’ଣ କରିବି" ଭଳି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଖୋଜିବାକୁ ଆତ୍ମ ପରିଚୟ କୁହାଯାଏ । ନିଜର ପିତାମାତାଙ୍କଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଏକ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ କିଶୋରମାନେ ଯେଉଁ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ତାହା ଏହାର ଅଂଶବିଶେଷ । (Searching for answers to questions like "Who am I" and "What will I do in life" during adolescence is called identity. The conflict adolescents feel to create a unique identity different from their parents is part of this.)
19. ୧୯. ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ସେବାନିବୃତ୍ତି (Retirement) ର ପ୍ରଭାବ କ’ଣ ? (What is the impact of retirement in old age?)
Answer: ସେବାନିବୃତ୍ତି କେତେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ନକାରାତ୍ମକ ହୋଇଥାଏ କାରଣ ସେମାନେ ନିଜକୁ ଆତ୍ମ-ଗୌରବରୁ ବଞ୍ଚିତ ମନେ କରନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ସକାରାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ନିଜ ରୁଚି ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ସମୟ ପାଇଥାନ୍ତି । (Retirement is negative for some people because they feel deprived of self-pride. But for others, it is a positive change where they get time to work according to their interests.)
20. ୨୦. ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମର "ବାନପ୍ରସ୍ଥ" ପର୍ଯ୍ୟାୟ କ’ଣ ? (What is the "Vanaprastha" stage of Ashrama Dharma?)
Answer: ହିନ୍ଦୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ବାନପ୍ରସ୍ଥ ହେଉଛି ଜୀବନର ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଯାହା ୫୦ ବର୍ଷରୁ ୭୫ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ । ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବ୍ୟକ୍ତି ପାରିବାରିକ ଦାୟିତ୍ଵରୁ ନିଜକୁ ମୁକ୍ତ କରି ସମାଜ ସେବା ଓ ଈଶ୍ୱର ଚିନ୍ତାରେ ନିମଗ୍ନ ରହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ । (According to Hindu scriptures, Vanaprastha is the third stage of life, which lasts from 50 to 75 years. In this stage, a person tries to free themselves from family responsibilities and remains immersed in social service and thoughts of God.)
3 Mark Questions (୩ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀ)
1. ୧. ପ୍ରାକ୍ଜନ୍ମକାଳୀନ ବିକାଶର ଅଙ୍କୁରଣ ଅବସ୍ଥାରେ ଘଟୁଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନମାନ ଉଲ୍ଲେଖ କର । (Mention the changes occurring during the germinal stage of prenatal development.)
Answer: ଅଙ୍କୁରଣ କାଳ ଗର୍ଭାଧାନଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ପ୍ରାୟତଃ ୧୪ ଦିନ ବା ଦୁଇ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ନିଷିକ୍ତ ଡିମ୍ବର କୋଷ ବିଭାଜନ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଘଟି ଏକ କୋଷିକା ଗୁଚ୍ଛ ବା ବ୍ଲାଷ୍ଟୁଲା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଡିମ୍ବନାଳୀରୁ ଯାତ୍ରା କରି ନିଷିକ୍ତ ଡିମ୍ବ ଗର୍ଭାଶୟର ପ୍ରାଚୀରରେ ନିଜକୁ ସ୍ଥାପିତ ବା ନିରୋପିତ କରିଥାଏ ଏବଂ ବାହ୍ୟ ପରିବେଶରୁ ପୋଷଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ । ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଡିମ୍ବ ନିଜର କୋଷକେନ୍ଦ୍ରରୁ ଆସୁଥିବା ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ଦ୍ଵାରା ବଞ୍ଚି ରହିଥାଏ ଏବଂ ପରେ ଗର୍ଭାଶୟ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୁଏ । (The germinal period starts from fertilization and lasts for about 14 days or two weeks, and during this time, cell division of the fertilized egg occurs rapidly to create a cluster of cells called a blastula. Traveling from the fallopian tube, the fertilized egg establishes or implants itself in the uterine wall and prepares to receive nutrition from the external environment. In this stage, the egg survives on nutrients coming from its own cell nucleus and later connects with the uterus.)
2. ୨. ଶିଶୁର ଲିଙ୍ଗ କିପରି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥାଏ ? (How is the sex of a child determined?)
Answer: ମନୁଷ୍ୟର ୨୩ ଯୋଡ଼ା ଜନନ ସୂତ୍ରିକା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଯୋଡ଼ାକୁ ଲିଙ୍ଗ ଜନନ ସୂତ୍ରିକା କୁହାଯାଏ ଯାହା ପୁରୁଷ ପାଇଁ XY ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ XX ଅଟେ । ଗର୍ଭାଧାନ ସମୟରେ ଯଦି ପିତାଙ୍କର Y ଜନନ ସୂତ୍ରିକା ମାତାଙ୍କର X ଜନନ ସୂତ୍ରିକା ସହ ମିଳିତ ହୁଏ ତେବେ ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ହୁଏ । କିନ୍ତୁ ଯଦି ପିତାଙ୍କର X ଜନନ ସୂତ୍ରିକା ମାତାଙ୍କର X ଜନନ ସୂତ୍ରିକା ସହ ମିଳିତ ହୁଏ ତେବେ କନ୍ୟା ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ହୋଇଥାଏ । (Out of the 23 pairs of chromosomes in humans, one pair is called sex chromosomes, which are XY for males and XX for females. During fertilization, if the father's Y chromosome combines with the mother's X chromosome, a male child is born. But if the father's X chromosome combines with the mother's X chromosome, a female child is born.)
3. ୩. ସମରୂପୀ ଯମଜ ଓ ଭ୍ରାତୃରୂପୀ ଯମଜ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ । (Distinguish between identical twins and fraternal twins.)
Answer: ଗୋଟିଏ ଡିମ୍ବାଣୁ ଗୋଟିଏ ଶୁକ୍ରାଣୁ ଦ୍ଵାରା ନିଷେଚିତ ହେବାପରେ କୋଷ ବିଭାଜନ ସମୟରେ ଅଲଗା ହୋଇଗଲେ ସମରୂପୀ ବା ଅଭିନ୍ନ ଯମଜ ସୃଷ୍ଟି ହୁଅନ୍ତି । ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଟି ଅଲଗା ଅଲଗା ଡିମ୍ବାଣୁ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଶୁକ୍ରାଣୁ ଦ୍ଵାରା ଏକ ସମୟରେ ନିଷେଚିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଭ୍ରାତୃରୂପୀ ଯମଜ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି । ସମରୂପୀ ଯମଜ ଦେଖିବାକୁ ଏକାପରି ହୋଇଥାନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଭ୍ରାତୃରୂପୀ ଯମଜ ଦୁଇଟି ସାଧାରଣ ଭାଇଭଉଣୀ ପରି ପରସ୍ପରଠାରୁ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାନ୍ତି । (Identical twins are created when one egg is fertilized by one sperm and then separates during cell division. On the other hand, fraternal twins are born when two separate eggs are fertilized by two different sperms at the same time. Identical twins look alike, but fraternal twins are different from each other like two ordinary siblings.)
4. ୪. ବୃଦ୍ଧି ଓ ବିକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ । (Distinguish between growth and development.)
Answer: ବୃଦ୍ଧି ଶରୀରର ପରିମାଣାତ୍ମକ ବା ମାତ୍ରିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯଥା ଓଜନ ଓ ଉଚ୍ଚତା ବୃଦ୍ଧିକୁ ବୁଝାଏ କିନ୍ତୁ ବିକାଶ ବ୍ୟକ୍ତିର ଗୁଣାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ବୁଝାଇଥାଏ । ବୃଦ୍ଧି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବୟସ ପରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ ମାତ୍ର ବିକାଶ ମାତୃଗର୍ଭରୁ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବରେ ଚାଲିଥାଏ । ବିକାଶ ବୃଦ୍ଧିକୁ ନିଜ ସହିତ ସମ୍ମିଳିତ କରିଥାଏ କିନ୍ତୁ ବୃଦ୍ଧି କେବଳ ଶାରୀରିକ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ସୀମିତ ଥାଏ । (Growth refers to quantitative or metric changes in the body such as increase in weight and height, but development refers to qualitative changes in the person. Growth stops after a certain age, whereas development continues uninterrupted from the mother's womb until death. Development includes growth within itself, but growth is limited to physical changes only.)
5. ୫. କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ "ଆତ୍ମକେନ୍ଦ୍ରିକତା" କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ? (What do you mean by “adolescent egocentrism”?)
Answer: କିଶୋର କିଶୋରୀମାନେ ନିଜର ଚିନ୍ତନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ନିଜ ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦିଅନ୍ତି ଯାହାକୁ ଆତ୍ମକେନ୍ଦ୍ରିକତା କୁହାଯାଏ । ଏହାର ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନ ହେଲା କଳ୍ପିତ-ଶ୍ରୋତା ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କାହାଣୀ ଯାହା ଦ୍ଵାରା ସେମାନେ ଭାବନ୍ତି ଯେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ ସେମାନଙ୍କୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ସେମାନେ ବିଶ୍ଵାସ କରନ୍ତି ଯେ ସେମାନଙ୍କର ଅନୁଭୂତି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଓ ସେମାନେ ଅନନ୍ୟ ଅଟନ୍ତି । (Adolescents give more importance to themselves than others in their thinking process, which is called egocentrism. Its two main components are the imaginary audience and the personal fable, through which they think everyone else is watching them. They believe their experiences are completely different from others and that they are unique.)
6. ୬. ଆନୁବଂଶିକତା ଓ ପରିବେଶ ବିବାଦ କ’ଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କର । (Describe the nature-nurture controversy.)
Answer: ଏହି ବିବାଦରେ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା ବିକାଶ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆନୁବଂଶିକ ଜୈବିକ କାରକ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ ନା ପରିବେଶୀୟ ଅନୁଭୂତି ଦ୍ଵାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ । କେତେକ ମନୋବିଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ମତରେ ଜୈବିକ କାରକ ମୁଖ୍ୟ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟମାନେ ପରିବେଶ ବା ଶିକ୍ଷଣ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦିଅନ୍ତି । ବର୍ତ୍ତମାନର ମତ ଅନୁସାରେ ବିକାଶ କେବଳ ଗୋଟିଏ କାରକ ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରି ଉଭୟ ଆନୁବଂଶିକତା ଓ ପରିବେଶର ଅନ୍ତଃକ୍ରିୟା ଦ୍ଵାରା ହୋଇଥାଏ । (The main question in this debate is whether the developmental process is influenced by hereditary biological factors or by environmental experiences. While some psychologists believe biological factors are primary, others emphasize environment or learning. According to current views, development does not depend on a single factor but occurs through the interaction of both heredity and environment.)
7. ୭. ପ୍ରାକ୍-ପ୍ରସବକାଳୀନ ବିକାଶରେ ଭ୍ରୂଣାବସ୍ଥାର ଗୁରୁତ୍ଵ ବର୍ଣ୍ଣନା କର । (Describe the importance of the embryonic stage in prenatal development.)
Answer: ଭ୍ରୂଣାବସ୍ଥା ଦ୍ଵିତୀୟ ସପ୍ତାହରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ୮ମ ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ଶରୀରର ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଧାନ ଅଙ୍ଗ ଓ ସଂସ୍ଥାନ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବିକଶିତ ହେବା ଆରମ୍ଭ କରେ । ତେଣୁ ଏହାକୁ ଅଙ୍ଗଜନନ କାଳ କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଏହି ସମୟରେ ବିକାଶାତ୍ମକ ତ୍ରୁଟି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ ଥାଏ । ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ପରିବେଶଗତ ବିପଦ ବା ମାରକ ଦ୍ରବ୍ୟର ପ୍ରଭାବ ଅଧିକ ପଡ଼ିଥାଏ ଯାହା ଫଳରେ ଭ୍ରୂଣ ନଷ୍ଟ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଥାଏ । (The embryonic stage starts from the second week and lasts until the 8th week, and during this time, almost every major organ and system of the body begins to develop rapidly. Therefore, it is called the period of organogenesis, and the possibility of developmental errors is high during this time. In this state, the impact of environmental risks or teratogens is greater, resulting in a possibility of fetal loss.)
8. ୮. ମଧ୍ୟ-ପ୍ରୌଢ଼ାବସ୍ଥାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସଂଜ୍ଞାନାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ଉଲ୍ଲେଖ କର । (Mention the cognitive changes observed in middle adulthood.)
Answer: ମଧ୍ୟ-ପ୍ରୌଢ଼ାବସ୍ଥାରେ ବୟସ ବୃଦ୍ଧି ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟକାଳିକ ସ୍ମୃତି ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟାସ୍ମରଣ ଶକ୍ତିରେ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ଅବନତି ଦେଖାଯାଏ । ତେବେ ଏହି ସମୟରେ ଜ୍ଞାନ ବା ବିଜ୍ଞତା ନାମକ ଯୋଗ୍ୟତାରେ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଥାଏ ଯାହା ଅନୁଭୂତି ଉପରେ ଆଧାରିତ । ଏହି ଜ୍ଞାନ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଜୀବନର ବ୍ୟାବହାରିକ ତଥ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ନିପୁଣତା ପ୍ରଦାନ କରେ ଏବଂ ଉଚିତ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ନେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । (In middle adulthood, some decline is seen in working memory and recall ability with increasing age. However, at this time, there is an increase in the ability called wisdom, which is based on experience. This knowledge provides the person with expertise regarding the practical facts of life and helps in making proper decisions.)
9. ୯. କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ଅପରାଧ ପ୍ରବଣତାର କାରଣ ସଂକ୍ଷେପରେ ଉଲ୍ଲେଖ କର । (Briefly mention the causes of juvenile delinquency.)
Answer: କିଶୋରାବସ୍ଥାରେ ସାମାଜିକ ରୂପରେ ଅସ୍ଵୀକାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟବହାର ବା କାନୁନୀ ଦୁର୍ବ୍ୟବହାରକୁ ଅପରାଧ ପ୍ରବଣତା କୁହାଯାଏ । ମାତା-ପିତାଙ୍କଠାରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ସମର୍ଥନର ଅଭାବ, ଅସଙ୍ଗତ ଅନୁଶାସନ ଏବଂ ପାରିବାରିକ କଳହ ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହୋଇପାରେ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ନକାରାତ୍ମକ ଆତ୍ମ ପରିଚୟ ଏବଂ ଖରାପ ସାଙ୍ଗସାଥୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ମଧ୍ୟ କିଶୋରମାନଙ୍କୁ ଅପରାଧ ଆଡ଼କୁ ଟାଣିନିଏ । (Socially unacceptable behavior or legal misconduct in adolescence is called delinquency. Lack of sufficient support from parents, inconsistent discipline, and family conflict can be the main reasons for this. Besides this, negative identity and the influence of bad peers also draw adolescents towards crime.)
10. ୧୦. "ନାମକରଣର ବିସ୍ଫୋଟ" କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ? (What do you mean by “naming explosion”?)
Answer: ପ୍ରାୟ ୧୮ ମାସ ବୟସ ବେଳକୁ ଶିଶୁ ଅନେକ ନୂତନ ଶବ୍ଦ ଶିକ୍ଷା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତୁର ନାମ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରେ । ଏହି ସମୟରେ ଶିଶୁର ଶବ୍ଦ ଭଣ୍ଡାର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ନାମକରଣର ବିସ୍ଫୋଟ କୁହାଯାଏ । ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଶିଶୁ ନିଜ ପରିବେଶର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିନିଷକୁ ଚିହ୍ନିବା ପାଇଁ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରି ନୂଆ ଶବ୍ଦ ଶିଖିଥାଏ । (By about 18 months of age, a child tries to learn many new words and expresses a desire to know the name of every object. Since the child's vocabulary increases rapidly at this time, it is called the naming explosion. In this stage, the child learns new words by repeatedly asking questions to identify every item in their environment.)