Password Protected
🔒 ଏହି TEST ଗୁଡିକ Password Protected ଅଟେ। (One-Time Payment)
ଗୋଟେଥର ମାତ୍ର Payment କଲେ, ସେ Password ସମସ୍ତ test ଓ important questions ପାଇଁ valid ହେବ।
📞 Call/WhatsApp/phonepay: 7205368518
🔴2 Mark Important Questions and Answers
୧. ପରିବେଶ ବିଜ୍ଞାନ (Ecology) କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?
Answer: ଜୀବଜଗତର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପରିବେଶ ସହିତ ଥିବା ସମ୍ପର୍କର ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅଧ୍ୟୟନକୁ ପରିବେଶ ବିଜ୍ଞାନ କୁହାଯାଏ। ଏହା ବ୍ୟକ୍ତି, ଜନସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ସମାଜ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଜୈବିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ନେଇ ଗଠିତ।
୨. ପରିବେଶର ସଂଜ୍ଞା ନିରୂପଣ କର।
Answer: ସି.ସି. ପାର୍କଙ୍କ ମତରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥିତି ଓ ସମୟରେ ମଣିଷ ଚାରିପାଖର ଅବସ୍ଥାର ସମଷ୍ଟିକୁ ପରିବେଶ କୁହାଯାଏ। ସରଳ ଭାଷାରେ, ଆମ ଚାରିପାଖର ସାମାଜିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ, ଜୈବିକ, ଭୌତିକ ଓ ରାସାୟନିକ ଉପାଦାନର ସମଷ୍ଟିକୁ ପରିବେଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
୩. ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶର ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନ କ’ଣ?
Answer: ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶର ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନ ହେଲା:
(୧) ଜୈବିକ ଉପାଦାନ (ଯଥା- ସମସ୍ତ ଜୀବଜଗତ)
(୨) ଅଣଜୈବିକ ଉପାଦାନ (ଯଥା- ପାଣି, ପବନ ଓ ମୃତ୍ତିକା)
(୩) ଶକ୍ତି ଉପାଦାନ (ଯଥା- ସୌର ଶକ୍ତି, ତାପଜ ଶକ୍ତି ଇତ୍ୟାଦି)
(୧) ଜୈବିକ ଉପାଦାନ (ଯଥା- ସମସ୍ତ ଜୀବଜଗତ)
(୨) ଅଣଜୈବିକ ଉପାଦାନ (ଯଥା- ପାଣି, ପବନ ଓ ମୃତ୍ତିକା)
(୩) ଶକ୍ତି ଉପାଦାନ (ଯଥା- ସୌର ଶକ୍ତି, ତାପଜ ଶକ୍ତି ଇତ୍ୟାଦି)
୪. ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?
Answer: ଓଡ଼ମ୍ଙ୍କ ମତରେ ପାଣି, ପବନ ଓ ମୃତ୍ତିକାର ଭୌତିକ, ରାସାୟନିକ ଓ ଜୈବିକ ଉପାଦାନରେ ଅବାଞ୍ଛିତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହିଁ ପ୍ରଦୂଷଣ। ଏହା ଜୀବଜଗତ ପ୍ରତି କ୍ଷତିକାରକ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ସୁସ୍ଥ ଜୀବନ ପ୍ରତି ହାନିକାରକ ହୁଏ।
୫. ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣର ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଲେଖ।
Answer: (୧) ଯାନବାହନ ଓ କଳକାରଖାନାରୁ ନିର୍ଗତ ବିଷାକ୍ତ ଧୂଆଁ (ଯଥା- କାର୍ବନ୍ ମନକ୍ସାଇଡ୍)।
(୨) କୀଟନାଶକ ଔଷଧର ବ୍ୟବହାର, ତମାଖୁ ଧୂଆଁ ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଉତ୍ତୋଳନ ସମୟର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ।
(୨) କୀଟନାଶକ ଔଷଧର ବ୍ୟବହାର, ତମାଖୁ ଧୂଆଁ ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଉତ୍ତୋଳନ ସମୟର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ।
୬. ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ କିପରି ହୁଏ?
Answer: ଘରୋଇ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ, ଚାଷପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରାସାୟନିକ ସାର ଏବଂ କଳକାରଖାନାରୁ ନିର୍ଗତ ଆବର୍ଜନା ଜଳରେ ମିଶିବା ଦ୍ୱାରା ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ହୁଏ। ଏହାଛଡ଼ା ପାଣି ଜାହାଜରୁ ନିର୍ଗତ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମଧ୍ୟ ଜଳଭାଗକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ କରେ।
୭. ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣର ଦୁଇଟି କୁପ୍ରଭାବ ଉଲ୍ଲେଖ କର।
Answer: ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ରୋଗର ଶିକାର ହୁଏ। ଏହାଦ୍ୱାରା ମୁଖ୍ୟତଃ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ, ସ୍ନାୟବିକ ସମସ୍ୟା, ମୁଣ୍ଡବ୍ୟଥା ଏବଂ ଶ୍ରବଣଶକ୍ତି ହ୍ରାସ ପାଇବା ଭଳି ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦିଏ।
୮. ବିକିରଣ ପ୍ରଦୂଷଣ (Radiation Pollution) କ’ଣ?
Answer: ଆଣବିକ ବିସ୍ଫୋରଣ, ଆଣବିକ ଶକ୍ତି କାରଖାନା ଏବଂ ଆଣବିକ ଅପଚୟରୁ ନିର୍ଗତ ତେଜିୟାନ୍ ଶକ୍ତି ବା ବିକିରଣ ଯୋଗୁଁ ଯେଉଁ ପ୍ରଦୂଷଣ ହୁଏ, ତାକୁ ବିକିରଣ ପ୍ରଦୂଷଣ କୁହାଯାଏ। ଏହା କର୍କଟ ଭଳି ମାରାତ୍ମକ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
୯. ନିରନ୍ତର ବିକାଶ (Sustainable Development) କ’ଣ?
Answer: ବ୍ରଣ୍ଡଲ୍ୟାଣ୍ଡ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଯେଉଁ ବିକାଶ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବର୍ତ୍ତମାନର ମାନବ ସମାଜର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପୂରଣ କରାଯିବା ସହ ଭବିଷ୍ୟତ ବଂଶଧରମାନଙ୍କର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବାର ସକ୍ଷମତାକୁ ଜଳାଞ୍ଜଳି ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ, ତାହାକୁ ନିରନ୍ତର ବିକାଶ କୁହାଯାଏ।
୧୦. ବ୍ରଣ୍ଡଲ୍ୟାଣ୍ଡ ରିପୋର୍ଟ କ’ଣ?
Answer: ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର 'ପରିବେଶ ଓ ବିକାଶ କମିଶନ' ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ରିପୋର୍ଟକୁ ବ୍ରଣ୍ଡଲ୍ୟାଣ୍ଡ ରିପୋର୍ଟ କୁହାଯାଏ। ଏହାର ଶୀର୍ଷକ ଥିଲା 'ଆମର ସାମୂହିକ ଭବିଷ୍ୟତ' (Our Common Future) ଏବଂ ଏଥିରେ ନିରନ୍ତର ବିକାଶର ସଂଜ୍ଞା ନିରୂପଣ କରାଯାଇଥିଲା।
୧୧. ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ତପ୍ତତା (Global Warming) କ’ଣ?
Answer: ପରିବେଶ କ୍ଷୟ ଓ ସବୁଜ ଗୃହ ବାଷ୍ପ ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ପୃଥିବୀର ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ତାପମାତ୍ରା କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାକୁ ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ତପ୍ତତା କୁହାଯାଏ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟୁଛି।
୧୨. ସବୁଜ ଗୃହ ପ୍ରଭାବ (Greenhouse Effect) କ’ଣ?
Answer: ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍, ମିଥେନ୍ ଭଳି ଗ୍ୟାସ୍ର ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ଫଳରେ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରୁ ବିକିରିତ ତାପ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ବାହାରକୁ ଯାଇପାରେ ନାହିଁ। ଫଳରେ ପୃଥିବୀ ଏକ ଉତ୍ତପ୍ତ ଗୃହ ପରି ହୋଇଯାଏ, ଯାହାକୁ ସବୁଜ ଗୃହ ପ୍ରଭାବ କୁହାଯାଏ।
୧୩. ଚାରୋଟି ମୁଖ୍ୟ ସବୁଜ ଗୃହ ବାଷ୍ପର ନାମ ଲେଖ।
Answer: ଚାରୋଟି ମୁଖ୍ୟ ସବୁଜ ଗୃହ ବାଷ୍ପ ହେଲା:
(୧) ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ (Carbon dioxide)
(୨) ମିଥେନ୍ (Methane)
(୩) ନାଇଟ୍ରସ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍
(୪) କ୍ଲୋରୋଫ୍ଲୁରୋ କାର୍ବନ୍ (CFC)
(୧) ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ (Carbon dioxide)
(୨) ମିଥେନ୍ (Methane)
(୩) ନାଇଟ୍ରସ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍
(୪) କ୍ଲୋରୋଫ୍ଲୁରୋ କାର୍ବନ୍ (CFC)
୧୪. ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଦୁଇଟି ପ୍ରଭାବ ଲେଖ।
Answer: (୧) ମେରୁ ଅଞ୍ଚଳରେ ବରଫ ତରଳିବା ଫଳରେ ସମୁଦ୍ରର ଜଳସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।
(୨) କୃଷିଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟର ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ ପାଉଛି ଏବଂ ନଦୀ ବଢ଼ି ବା ମରୁଡ଼ିର ସମ୍ଭାବନା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।
(୨) କୃଷିଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟର ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ ପାଉଛି ଏବଂ ନଦୀ ବଢ଼ି ବା ମରୁଡ଼ିର ସମ୍ଭାବନା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।
୧୫. IPCC କ’ଣ?
Answer: IPCC ର ପୂରା ନାମ ହେଲା 'ଇଣ୍ଟର ଗଭର୍ଣ୍ଣମେଣ୍ଟାଲ ପ୍ୟାନେଲ ଅନ୍ କ୍ଲାଇମେଟ୍ ଚେଞ୍ଜ' (Inter-governmental Panel on Climate Change)। ଏହା ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଅନୁଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ଗଠିତ ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ମଣ୍ଡଳୀ।
୧୬. ପରିବେଶ ସମ୍ପର୍କରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ କ’ଣ କହିଥିଲେ?
Answer: ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ କହିଥିଲେ, "ମଣିଷର ଆବଶ୍ୟକତା ମେଣ୍ଟାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରକୃତି ପାଖରେ ଯଥେଷ୍ଟ ସମ୍ବଳ ରହିଛି। ହେଲେ ମଣିଷର ଲୋଭ ମେଣ୍ଟାଇବା ପାଇଁ ଏହା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ।"
୧୭. ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ବିକାଶ ପ୍ରତିରୂପ (Capitalistic Model) କ’ଣ?
Answer: ଏହି ମଡେଲ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶରେ ପ୍ରଚଳିତ। ଏହା ଉଚ୍ଚତର ବୈଷୟିକ କୌଶଳ, ଶିଳ୍ପାୟନ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ। ଏଥିରେ ବିକାଶକୁ ମୁଣ୍ଡପିଛା ଆୟ ଓ ମୋଟ ଜାତୀୟ ଉତ୍ପାଦ (GNP) ଅନୁସାରେ ମପାଯାଏ।
୧୮. ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ବିକାଶ ପ୍ରତିରୂପ କାହା ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ?
Answer: ଏହା କାର୍ଲ ମାର୍କସ ଓ ଏଙ୍ଗେଲସ୍ଙ୍କ ନୀତି ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଏହି ମଡେଲ ଅନୁସାରେ ସମାଜରେ ଅର୍ଥନୀତି ହିଁ ମୂଳଦୁଆ ଏବଂ ରାଜନୀତି ବା ସଂସ୍କୃତି ହେଉଛି ଅଧିସଂରଚନା। ଅର୍ଥନୀତି ହିଁ ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।
୧୯. ପରିବେଶୀୟ ବିକାଶ ପ୍ରତିରୂପ (Ecological Model) ର ଲକ୍ଷ୍ୟ କ’ଣ?
Answer: ଏହି ମଡେଲ ଅର୍ଥନୈତିକ ଉନ୍ନତି ବଦଳରେ ଜନମଙ୍ଗଳ ଓ ଜୀବନର ଗୁଣାତ୍ମକ ମାନ ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି 'ନିରନ୍ତର ବିକାଶ' ଏବଂ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା।
୨୦. ଜଗତୀକରଣ ବିକାଶ ପ୍ରତିରୂପ କ’ଣ?
Answer: ଏହି ମଡେଲ ଅନୁସାରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଏକ ଗ୍ରାମ ସଦୃଶ। ଏଥିରେ ରାଷ୍ଟ୍ରର ସୀମା ସଂକୁଚିତ ହୁଏ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ, ପୁଞ୍ଜି ଓ ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳର ଅବାଧ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ଘଟିଥାଏ।
୨୧. ମୃତ୍ତିକା ପ୍ରଦୂଷଣର ଦୁଇଟି କାରଣ ଲେଖ।
Answer: (୧) କଳକାରଖାନାରୁ ନିର୍ଗତ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଓ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଆବର୍ଜନା।
(୨) ଚାଷ ଜମିରେ ଅତ୍ୟଧିକ ରାସାୟନିକ ସାର ଓ କୀଟନାଶକର ପ୍ରୟୋଗ।
(୨) ଚାଷ ଜମିରେ ଅତ୍ୟଧିକ ରାସାୟନିକ ସାର ଓ କୀଟନାଶକର ପ୍ରୟୋଗ।
୨୨. ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ତପ୍ତତା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାର ଦୁଇଟି ଉପାୟ ଲେଖ।
Answer: (୧) ଜୀବାଶ୍ମ ଜାଳେଣି ବଦଳରେ ସୌର ଶକ୍ତି ଓ ପବନ ଶକ୍ତି ଭଳି ନବୀକରଣୀୟ ଶକ୍ତିର ବ୍ୟବହାର ବୃଦ୍ଧି କରିବା।
(୨) ବ୍ୟାପକ ବୃକ୍ଷରୋପଣ କରିବା ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ରୋକିବା।
(୨) ବ୍ୟାପକ ବୃକ୍ଷରୋପଣ କରିବା ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ରୋକିବା।
୨୩. ନବୀକରଣୀୟ ଶକ୍ତି ଉତ୍ସର ଦୁଇଟି ଉଦାହରଣ ଦିଅ।
Answer: (୧) ସୌର ଶକ୍ତି (Solar Energy)
(୨) ପବନ ଶକ୍ତି (Wind Energy)
(୨) ପବନ ଶକ୍ତି (Wind Energy)
୨୪. 'ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଚିନ୍ତା କର ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରରେ କାର୍ଯ୍ୟକର' - ଏହାର ଅର୍ଥ କ’ଣ?
Answer: ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଲା ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଏକ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ସମସ୍ୟା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ପଦକ୍ଷେପ (ଯଥା- ଗଛ ଲଗାଇବା, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ବର୍ଜନ) ନେଇ ଏହାର ସମାଧାନ କରିପାରିବେ।
୨୫. କ୍ୟୋଟୋ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ (Kyoto Protocol) କ’ଣ?
Answer: କ୍ୟୋଟୋ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ ହେଉଛି ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଚୁକ୍ତି। ଏଥିରେ ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ତପ୍ତତା ଓ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ସବୁଜ ଗୃହ ବାଷ୍ପ ନିର୍ଗମନ କମାଇବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି।
🔴3 Mark Important Questions and Answers
1. ପରିବେଶ ବିଜ୍ଞାନ (Ecology)
Answer: ପରିବେଶ ବିଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ଜୀବଜଗତର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପରିବେଶ ସହିତ ଥିବା ସମ୍ପର୍କର ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅଧ୍ୟୟନ। ଏହା ବ୍ୟକ୍ତି, ଜନସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ସମାଜ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଜୈବିକ ସମ୍ପର୍କକୁ ନେଇ ଗଠିତ। ଏହି ବିଜ୍ଞାନ କେବଳ ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସୀମିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏଥିରେ ଅନେକ ସାମାଜିକ ଉପାଦାନ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ୧୮୬୫ ମସିହାରେ ଜର୍ମାନୀ ଜୀବବିଜ୍ଞାନୀ ଏନ୍. ଭିଟର ଏହି ଶବ୍ଦକୁ ପ୍ରଥମେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ। ଅର୍ନେଷ୍ଟ ହେକେଲଙ୍କ ମତରେ ଏହା ପ୍ରାଣୀଜଗତ ସହିତ ଏହାର ଜୈବିକ ଓ ଅଜୈବିକ ପରିବେଶ ସମ୍ପର୍କର ଏକ ଅନୁଶୀଳନ ଅଟେ। ମୋଟାମୋଟି ଭାବରେ କହିଲେ, ଏହା ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ଓ ସମାଜ ବିଜ୍ଞାନର ଏକ ସମ୍ମିଳିତ ପ୍ରତିଫଳନ।
2. ପରିବେଶର ସଂଜ୍ଞା (Definition of Environment)
Answer: ପରିବେଶ ଆମ ଚାରିପାଖର ସାମାଜିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ, ଜୈବିକ, ଭୌତିକ ଓ ରାସାୟନିକ ଉପାଦାନର ସମଷ୍ଟିକୁ ବୁଝାଏ। ସି.ସି. ପାର୍କଙ୍କ ମତରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥିତି ଓ ସମୟରେ ମଣିଷ ଚାରିପାଖର ଅବସ୍ଥାର ସମଷ୍ଟିକୁ ହିଁ ପରିବେଶ କୁହାଯାଏ। ପରିବେଶର ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନ ହେଲା ଜୈବିକ, ଅଣଜୈବିକ ଏବଂ ଶକ୍ତି ଉପାଦାନ। ସମସ୍ତ ଜୀବଜଗତ ଜୈବିକ ଉପାଦାନର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ପାଣି, ପବନ ଓ ମୃତ୍ତିକା ଅଣଜୈବିକ ଉପାଦାନ ଅଟେ। ମଣିଷ ନିଜର ସ୍ଥିତି ଓ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପରିବେଶ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ।
3. ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ (Air Pollution)
Answer: ସ୍ୱଚ୍ଛ ନିର୍ମଳ ବାୟୁ ବିନା ସୁସ୍ଥ ଜୀବନ ଅସମ୍ଭବ, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଯାନବାହନ ଓ କଳକାରଖାନାର ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ବ୍ୟାପକ ହୋଇଛି। କାର୍ବନ୍ ମନକ୍ସାଇଡ୍, ସଲଫର୍ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍, କ୍ଲୋରୋଫ୍ଲୁରୋ କାର୍ବନ୍ ଭଳି ବିଷାକ୍ତ ଗ୍ୟାସ୍ ବାୟୁରେ ମିଶିବା ଦ୍ୱାରା ଏହା ଘଟିଥାଏ। ଏହାଛଡ଼ା ତମାଖୁ ଧୂଆଁ, କୀଟନାଶକ ଔଷଧ ଏବଂ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଉତ୍ତୋଳନ ମଧ୍ୟ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣର ଅନ୍ୟତମ କାରଣ। ଏହି ପ୍ରଦୂଷଣ ଯୋଗୁଁ ଶ୍ଵାସ ଜନିତ ରୋଗ ଓ ଯକ୍ଷ୍ମା ଭଳି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଗତ ସମସ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ସହରାଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଧୂମାୟିତ କୁହୁଡ଼ି (Smog) ମଧ୍ୟ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣର ଏକ ପରିଣାମ।
4. ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ (Water Pollution)
Answer: ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ଉଭୟ ଭୂପୃଷ୍ଠ ଓ ଭୂତଳ ଜଳରେ ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଘରୋଇ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ, ଚାଷପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ରାସାୟନିକ ସାର ଏବଂ କଳକାରଖାନାରୁ ନିର୍ଗତ ଆବର୍ଜନା ଜଳରେ ମିଶିବା ଦ୍ୱାରା ଏହା ପ୍ରଦୂଷିତ ହୁଏ। ଏହାଛଡ଼ା ପାଣି ଜାହାଜରୁ ନିର୍ଗତ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମଧ୍ୟ ସମୁଦ୍ର ଜଳକୁ ଦୂଷିତ କରିଥାଏ। ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ଫଳରେ ଜୀବାଣୁ ଓ ଭୂତାଣୁ ସଂକ୍ରମଣ ବଢ଼ିଥାଏ ଯାହା ଜଳବାହିତ ରୋଗର କାରଣ ସାଜେ। ଏହା କେବଳ ମଣିଷ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଜଳଚର ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଘାତକ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୁଏ।
5. ନିରନ୍ତର ବିକାଶ (Sustainable Development)
Answer: ନିରନ୍ତର ବିକାଶର ଅର୍ଥ ହେଲା ବର୍ତ୍ତମାନର ମାନବ ସମାଜର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପୂରଣ କରିବା ସହିତ ଭବିଷ୍ୟତ ବଂଶଧରମାନଙ୍କର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବାର ସକ୍ଷମତାକୁ ଅକ୍ଷୁର୍ଣ୍ଣ ରଖିବା। ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ବ୍ରୁଣ୍ଡଲାଣ୍ଡ ରିପୋର୍ଟ 'ଆମର ସାମୂହିକ ଭବିଷ୍ୟତ' (Our Common Future) ରେ ଏହାର ସଂଜ୍ଞା ନିରୂପଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ବିକାଶ ଧାରା କେବଳ ଅର୍ଥନୈତିକ ଲାଭ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ନ ଦେଇ ଜନମଙ୍ଗଳ ଓ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ। ଏହା ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ସୁବିନିଯୋଗ କରି ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ପାଇଁ ସମ୍ବଳ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଏ। ଆଜି ବିଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ର ଏହାକୁ ନିଜର ମୁଖ୍ୟ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।
6. ସବୁଜ ଗୃହ ପ୍ରଭାବ (Greenhouse Effect)
Answer: ମଣିଷର କୃଷି ଓ ଶିଳ୍ପଜନିତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଯୋଗୁଁ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଗ୍ୟାସ୍ର ପରିମାଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ଯାହାକୁ ସବୁଜ ଗୃହ ପ୍ରଭାବ କୁହାଯାଏ। ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ (CO2) ହେଉଛି ଏକ ମୁଖ୍ୟ ସବୁଜ ଗୃହ ଗ୍ୟାସ୍ ଯାହା ଜୀବାଶ୍ମ ଜାଳେଣିର ଅତ୍ୟଧିକ ବ୍ୟବହାର ଓ ଜଙ୍ଗଲ କ୍ଷୟ ଯୋଗୁଁ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସବୁଜ ଗୃହ ଗ୍ୟାସ୍ ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ମିଥେନ୍, ନାଇଟ୍ରସ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍ ଏବଂ କ୍ଲୋରୋଫ୍ଲୁରୋ କାର୍ବନ୍। ଏହି ଗ୍ୟାସ୍ଗୁଡ଼ିକର ମାତ୍ରା ବଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀର ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଏହା ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ତପ୍ତତାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଅଟେ।
7. ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ତପ୍ତତା (Global Warming)
Answer: ପରିବେଶ କ୍ଷୟ ଓ ସବୁଜ ଗୃହ ଗ୍ୟାସ୍ ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ପୃଥିବୀର ହାରାହାରି ତାପମାତ୍ରା କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାକୁ ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ତପ୍ତତା କୁହାଯାଏ। ଏକ ସମୀକ୍ଷା ଅନୁଯାୟୀ ବିଗତ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପୃଥିବୀର ଉତ୍ତାପ ୦.୬ ଡିଗ୍ରୀ ସେଣ୍ଟିଗ୍ରେଡ୍ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଏହା ଫଳରେ ଜଳବାୟୁରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟୁଛି, ମେରୁ ଅଞ୍ଚଳର ବରଫ ତରଳୁଛି ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ଜଳସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଏହା କୃଷି ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ କରିବା ସହ ନୂଆ ନୂଆ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ଯଦି ଏହାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରା ନଯାଏ, ତେବେ ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀ ଶେଷ ବେଳକୁ ତାପମାତ୍ରା ୪ ଡିଗ୍ରୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି।
8. ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ (Noise Pollution)
Answer: ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୀମା ଠାରୁ ଅଧିକ ତୀବ୍ରତା ବିଶିଷ୍ଟ ଅବାଞ୍ଛିତ ଶବ୍ଦକୁ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ କୁହାଯାଏ। ଦ୍ରୁତ ଶିଳ୍ପାୟନ, ଯାନବାହନର ବୃଦ୍ଧି, ଡାକବାଜି ଯନ୍ତ୍ର ଏବଂ କଳକାରଖାନାର ଭାରୀ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ। ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ମଣିଷ ଶରୀରରେ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ, ମୁଣ୍ଡବ୍ୟଥା, ସ୍ନାୟବିକ ସମସ୍ୟା ଓ ବିସ୍ମରଣ ଭଳି ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଏହା ଲୋକଙ୍କର ଶ୍ରବଣ ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ କରିବା ସହ ମାନସିକ ଅଶାନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଏହା ଉଭୟ ଶିଳ୍ପ ଓ ଅଣ-ଶିଳ୍ପ ଉତ୍ସରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ।
9. ପରିବେଶୀୟ ବିକାଶ ପ୍ରତିରୂପ (Ecological Model)
Answer: ପରିବେଶୀୟ ମଡେଲ ଅର୍ଥନୈତିକ ଉନ୍ନତି ବଦଳରେ ଜନମଙ୍ଗଳ ଓ ଜୀବନର ଗୁଣାତ୍ମକ ମାନ ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ। ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ଓ ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ମଡେଲ କେବଳ ଅର୍ଥନୈତିକ ଦିଗକୁ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ ଏହି ମଡେଲ ପରିବେଶ ଉନ୍ନୟନକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦିଏ। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଲା 'ନିରନ୍ତର ବିକାଶ' ବା Sustainable Development। ଯେଉଁ ରାଷ୍ଟ୍ର ପରିବେଶ ସଚେତନ, ସେମାନେ ଏହି ମଡେଲକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଏହା ବିକାଶର ସଂଜ୍ଞାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ଏକ ପରିପକ୍ୱ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବସ୍ଥା ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ।
10. ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ବିକାଶ ପ୍ରତିରୂପ (Capitalistic Model)
Answer: ଏହି ମଡେଲ ମୁଖ୍ୟତଃ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା ଏବଂ ଏହା ବିକାଶର ବୈଷୟିକ-ଅର୍ଥନୈତିକ ଦିଗ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ। ଏହା ଉଚ୍ଚତର ବୈଷୟିକ କୌଶଳ, ବିଦେଶୀ ପୁଞ୍ଜି ଓ ଶିଳ୍ପାୟନ ମାଧ୍ୟମରେ ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖେ। ଏହି ମଡେଲରେ ଦେଶର ବିକାଶକୁ ମୁଣ୍ଡପିଛା ଆୟ ଓ ମୋଟ ଜାତୀୟ ଉତ୍ପାଦ (GNP) ଅନୁସାରେ ମପାଯାଏ। ଏହା ପ୍ରାୟତଃ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷାକୁ ଅଣଦେଖା କରି କେବଳ ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରେ।
11. ବ୍ରୁଣ୍ଡଲାଣ୍ଡ ରିପୋର୍ଟ (Brundtland Report)
Answer: ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର 'ପରିବେଶ ଓ ବିକାଶ କମିଶନ' ଦ୍ୱାରା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ଯାହାକୁ ବ୍ରୁଣ୍ଡଲାଣ୍ଡ ରିପୋର୍ଟ କୁହାଯାଏ। ଏହାର ଶୀର୍ଷକ ଥିଲା 'ଆମର ସାମୂହିକ ଭବିଷ୍ୟତ' (Our Common Future)। ଏହି ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ 'ନିରନ୍ତର ବିକାଶ'ର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସଂଜ୍ଞା ନିରୂପଣ କରିଥିଲା। ଏହା ପରିବେଶ ସଂରକ୍ଷଣ ସହିତ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶକୁ ସମନ୍ୱିତ କରିବା ପାଇଁ ସୁପାରିଶ କରିଥିଲା। ଏହା ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ପରିବେଶ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା।
12. ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ (Climate Change)
Answer: ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ତପ୍ତତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ହେତୁ ପୃଥିବୀର ଜଳବାୟୁରେ ଯେଉଁ ଦୀର୍ଘମିଆଦି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଦେଉଛି, ତାହାକୁ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କୁହାଯାଏ। ଏହା ଫଳରେ ବୃଷ୍ଟିପାତରେ ଅନିୟମିତତା ଦେଖାଦେଉଛି ଏବଂ ବନ୍ୟା ଓ ମରୁଡ଼ିର ଆଶଙ୍କା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଏହା କୃଷି ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ କରିବା ସହ ଅନେକ ଜୀବଜନ୍ତୁ ଓ ବୃକ୍ଷଲତାଙ୍କୁ ବିଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ କରୁଛି। IPCC ନାମକ ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ମଣ୍ଡଳୀ ଏହାର ଅନୁଧ୍ୟାନ କରୁଛି। ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପରିବେଶଗତ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ।
13. ମୃତ୍ତିକା ପ୍ରଦୂଷଣ (Soil Pollution)
Answer: ଜୀବଜଗତର ସ୍ଥିତି ପାଇଁ ମୃତ୍ତିକା ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ, କିନ୍ତୁ ବିଭିନ୍ନ ମନୁଷ୍ୟକୃତ କାରଣରୁ ଏହା ପ୍ରଦୂଷିତ ହେଉଛି। କଳକାରଖାନାରୁ ନିର୍ଗତ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଆବର୍ଜନା ଏବଂ ଚାଷରେ ବ୍ୟବହୃତ ରାସାୟନିକ ସାର ମୃତ୍ତିକା ପ୍ରଦୂଷଣର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ। ଏହାଛଡ଼ା ରାସ୍ତାଘାଟରେ ମଳତ୍ୟାଗ କରିବାର ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଅଭ୍ୟାସ ମଧ୍ୟ ମାଟିକୁ ଦୂଷିତ କରେ। ଏହା ମାଟିର ଉର୍ବରତା ନଷ୍ଟ କରିବା ସହ ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳ ମାଧ୍ୟମରେ ମଣିଷ ଶରୀରରେ ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥ ପ୍ରବେଶ କରାଏ।
14. ବିକିରଣ ପ୍ରଦୂଷଣ (Radiation Pollution)
Answer: ବିକିରଣ ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯେଉଁଥିରେ ତେଜିୟାନ୍ ଶକ୍ତି ତରଙ୍ଗ ରୂପରେ ଗତି କରେ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ମାତ୍ରାଧିକ ବୃଦ୍ଧି ଜୀବଜଗତ ପାଇଁ କ୍ଷତିକାରକ। ଆଣବିକ ବିସ୍ଫୋରଣ, ଆଣବିକ ଶକ୍ତି କାରଖାନା ଏବଂ ପରମାଣୁ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁରୁ ବିକିରଣ ପ୍ରଦୂଷଣ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏହା ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ କିନ୍ତୁ ମନୁଷ୍ୟକୃତ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ବିପଜ୍ଜନକ। ଏହି ପ୍ରଦୂଷଣ ଯୋଗୁଁ କର୍କଟ ଭଳି ମାରାତ୍ମକ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏହା ଜିନ୍ଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣି ଭବିଷ୍ୟତ ବଂଶଧରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।
15. ଜଗତୀକରଣ ବିକାଶ ମଡେଲ (Globalization Model)
Answer: ଏହି ମଡେଲ ଅନୁସାରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଏକ ଗ୍ରାମ ସଦୃଶ ଏବଂ ଭୌଗୋଳିକ ଦୂରତ୍ୱ କୌଣସି ବାଧା ନୁହେଁ। ଏଥିରେ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କର ସୀମା ସଂକୁଚିତ ହୁଏ ଏବଂ ଦ୍ରବ୍ୟ, ପୁଞ୍ଜି ଓ ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳର ଅବାଧ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ଘଟେ। ଏହା ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଉପଭୋଗ ଚିନ୍ତାଧାରା (consumerism) ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଯଦିଓ ଏହା ଯୋଗାଯୋଗକୁ ସହଜ କରିଛି, କିନ୍ତୁ ପରିବେଶ ଉପରେ ଏହାର ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ୁଛି। ଏହା ରାଷ୍ଟ୍ରର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱକୁ ମଧ୍ୟ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ହ୍ରାସ କରିଛି।
16. ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷାରେ ବ୍ୟକ୍ତିର ଭୂମିକା (Individual Role)
Answer: ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା କେବଳ ସରକାରଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ନୁହେଁ, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ଏଥିପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ ଜରୁରୀ। "ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଚିନ୍ତା କର ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରରେ କାର୍ଯ୍ୟକର" (Think globally and act locally) ନୀତି ଆପଣାଇ ଆମେ ପରିବେଶକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବା। ଘରୋଇ ସ୍ତରରେ ବିଦ୍ୟୁତ ସଞ୍ଚୟ, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ବର୍ଜନ ଏବଂ ସରଳ ଜୀବନଯାପନ ଦ୍ୱାରା ଏହା ସମ୍ଭବ। ବୃକ୍ଷରୋପଣ କରିବା ଏବଂ ପରିବେଶ ଦୂଷିତ କରୁଥିବା ସାମଗ୍ରୀର ବ୍ୟବହାର କମାଇବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।
17. ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ତପ୍ତତାର ପ୍ରତିକାର (Remedies for Global Warming)
Answer: ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ତପ୍ତତା ରୋକିବା ପାଇଁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ସବୁଜ ଗୃହ ଗ୍ୟାସ୍ ନିର୍ଗମନ ଉପରେ କଟକଣା ଲଗାଯାଉଛି। ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଜୀବାଶ୍ମ ଜାଳେଣି ବଦଳରେ ସୌର ଶକ୍ତି, ପବନ ଶକ୍ତି ଓ ଭୂତାପଜ ଶକ୍ତି ଭଳି ନବୀକରଣୀୟ ଉତ୍ସ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି। କ୍ୟୋଟୋ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ ଏବଂ ପୃଥିବୀ ସମ୍ମିଳନୀ ଭଳି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବୁଝାମଣା ମାଧ୍ୟମରେ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ଏକାଠି ହୋଇଛନ୍ତି। ବ୍ୟାପକ ବୃକ୍ଷରୋପଣ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ଏହାର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରତିକାର।
18. ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ବିକାଶ ପ୍ରତିରୂପ (Marxist Model)
Answer: କାର୍ଲ ମାର୍କସ ଓ ଏଙ୍ଗେଲସ୍ଙ୍କ ନୀତି ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏହି ମଡେଲ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସମାଜର ମୂଳଦୁଆ ବା substructure ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରେ। ଏହି ମଡେଲ ଅନୁସାରେ ଅର୍ଥନୀତି ହିଁ ରାଜନୀତି ଓ ସଂସ୍କୃତି ଭଳି ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ। ଉତ୍ପାଦନର ସମ୍ପର୍କ ଓ ଉତ୍ପାଦନର ବଳ ଏହି ମଡେଲର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର। ତେବେ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ ସମାଜବାଦର ପତନ ପରେ ଏହି ମଡେଲର ଗୁରୁତ୍ୱ ହ୍ରାସ ପାଇଛି।
19. ପରିବେଶ ସମ୍ପର୍କରେ ନେହେରୁଙ୍କ ମତ (Nehru's View)
Answer: ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ବିକାଶ ପ୍ରକଳ୍ପ ଓ ପରିବେଶ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମତ ଦେଇଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ନଦୀବନ୍ଧ ଭଳି ବଡ଼ ପ୍ରକଳ୍ପ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସେହି ଅଞ୍ଚଳର ପରିବେଶ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ନିଷ୍କାସନ, ଜୀବଜନ୍ତୁ ଓ ବୃକ୍ଷଲତା କିପରି ପ୍ରଭାବିତ ହେବେ, ତାହା ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର। ପ୍ରାକୃତିକ ଅସନ୍ତୁଳନକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ପରିବେଶ ସଂରକ୍ଷଣ ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ସେ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ।
20. ନୂତନ-ମାର୍କସ୍ବାଦୀ ମଡେଲ (Neo-Marxist Model)
Answer: ଏହି ମଡେଲକୁ ଲାଟିନ୍-ଆମେରିକାନ୍ ମଡେଲ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଏହା ନିର୍ଭରଶୀଳତା ତତ୍ତ୍ୱ (Dependency theories) ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଏହା ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିକୁ 'କେନ୍ଦ୍ର' (ଧନୀ ରାଷ୍ଟ୍ର) ଓ 'ଉପାନ୍ତ' (ଗରିବ ରାଷ୍ଟ୍ର) ଭାବରେ ବିଭକ୍ତ କରେ। ଏହି ମଡେଲର ପ୍ରବକ୍ତାମାନେ ମତ ଦିଅନ୍ତି ଯେ ପୁଞ୍ଜିବାଦକୁ ରାଷ୍ଟ୍ରର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖିଲେ ବିକାଶ ସମ୍ଭବ ହେବ। ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ, ତାଇୱାନ୍ ଓ ସିଙ୍ଗାପୁର ଭଳି ଦେଶରେ ଏହି ପ୍ରକାର ମଡେଲର ପ୍ରୟୋଗ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ।