+2 2nd year Subject - Logic ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ: ଅନୁମାନ (Inference)
My Awesome Quiz
1. ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ଲାଭ କରୁଥିବା ଜ୍ଞାନକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ? (What is the knowledge gained with the help of senses called?)
A) ପରୋକ୍ଷ ଜ୍ଞାନ (Indirect knowledge)
B) ଅନୁମାନ (Inference)
C) ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଜ୍ଞାନ (Direct knowledge)
D) ବ୍ୟାପକତା (Generality)
Explanation: ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ସିଧାସଳଖ ଲାଭ କରୁଥିବା ଜ୍ଞାନକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଜ୍ଞାନ କୁହାଯାଏ। (Knowledge gained directly through senses is called direct knowledge.)
2. ଇନ୍ଦ୍ରିୟାନୁଭୂତି ଦ୍ବାରା ଅଧୂଗତ ଜ୍ଞାନକୁ ଆଧାର କରି ବିଋରବୁଦ୍ଧି ସାହାଯ୍ୟରେ ନୂଆ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିବାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ? (What is it called to gain new knowledge through reasoning, based on knowledge acquired through sensory experience?)
A) ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଜ୍ଞାନ (Direct knowledge)
B) ଅପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଜ୍ଞାନ (Indirect knowledge)
C) ଅନୁମାନ (Inference)
D) ଇନ୍ଦ୍ରିୟାନୁଭୂତି (Sensory experience)
Explanation: ଇନ୍ଦ୍ରିୟାନୁଭୂତି ଦ୍ବାରା ଅଧୂଗତ ଜ୍ଞାନକୁ ଆଧାର କରି ବିଋରବୁଦ୍ଧି ସାହାଯ୍ୟରେ ନୂଆ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିବାକୁ ଅନୁମାନ କୁହାଯାଏ। (Gaining new knowledge through reasoning based on sensory experience is called inference.)
3. ଅନୁମାନ ଲବ୍ଧ ଜ୍ଞାନ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ଜ୍ଞାନ ଅଟେ? (What type of knowledge is inference-derived knowledge?)
A) ସାକ୍ଷାତ ଜ୍ଞାନ (Immediate knowledge)
B) ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଜ୍ଞାନ (Direct knowledge)
C) ପରୋକ୍ଷ ବା ଅପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଜ୍ଞାନ (Indirect knowledge)
D) ବୈଧ ଜ୍ଞାନ (Valid knowledge)
Explanation: ଅନୁମାନ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରାପ୍ତ ଜ୍ଞାନ ପରୋକ୍ଷ ବା ଅପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଜ୍ଞାନ ଅଟେ, କାରଣ ଏହା ସିଧାସଳଖ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାନୁଭୂତିରୁ ନୁହେଁ। (Knowledge gained through inference is indirect because it's not from direct sensory experience.)
4. ଅନୁମାନ ଏକ ମାନସିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଭାବରେ କେଉଁ ବିଜ୍ଞାନର ବିଷୟବସ୍ତୁ? (As a mental process, inference is the subject matter of which science?)
A) ତର୍କଶାସ୍ତ୍ର (Logic)
B) ମନୋବିଜ୍ଞାନ (Psychology)
C) ନୀତିଶାସ୍ତ୍ର (Ethics)
D) ଭାଷାଶାସ୍ତ୍ର (Linguistics)
Explanation: ଅନୁମାନ ଏକ ମାନସିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ମନୋବିଜ୍ଞାନର ବିଷୟବସ୍ତୁ ଅଟେ। (Since inference is a mental process, it is the subject matter of psychology.)
5. ଅନୁମାନ ଭାଷାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ ତାହାକୁ କ’ଣ କୁହନ୍ତି? (What is inference called when it is expressed in language?)
A) ତର୍କ (Reasoning)
B) ସିଦ୍ଧାନ୍ତ (Conclusion)
C) ଯୁକ୍ତି (Argument)
D) ହେତୁବାକ୍ୟ (Premise)
Explanation: ଅନୁମାନ ଭାଷାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ ତାହାକୁ ଯୁକ୍ତି କୁହାଯାଏ। (When inference is expressed in language, it is called an argument.)
6. ଯୁକ୍ତିର କ’ଣ ନିରୂପଣ କରିବା ତର୍କଶାସ୍ତ୍ରର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ? (What is the purpose of logic to determine in an argument?)
A) ସତ୍ୟତା (Truth)
B) ବ୍ୟାପକତା (Generality)
C) ନିଷ୍କର୍ଷ (Outcome)
D) ବୈଧତା (Validity)
Explanation: ତର୍କଶାସ୍ତ୍ରର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଯୁକ୍ତିର ବୈଧତା ନିରୂପଣ କରିବା। (The main purpose of logic is to determine the validity of an argument.)
7. ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁକ୍ତି କେଉଁ ଦୁଇଟି ଅବୟବ ଦ୍ବାରା ଗଠିତ? (Every argument is composed of which two components?)
A) ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ବିଧେୟ (Subject and predicate)
B) ସାମାନ୍ୟ ଓ ବିଶେଷ (General and particular)
C) ହେତୁବାକ୍ୟ ଓ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ (Premise and conclusion)
D) ସଦର୍ଥକ ଓ ନଞର୍ଥକ (Affirmative and negative)
Explanation: ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁକ୍ତି ହେତୁବାକ୍ୟ (ବାକ୍ୟଗୁଡ଼ିକ) ଏବଂ ଗୋଟିଏ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦ୍ଵାରା ଗଠିତ। (Every argument is composed of premises (statements) and a conclusion.)
8. ସାଧାରଣତଃ ଅନୁମାନ କେତେ ପ୍ରକାରର ଥାଏ? (Generally, how many types of inference are there?)
A) ତିନି (Three)
B) ଋରି (Four)
C) ଦୁଇ (Two)
D) ପାଞ୍ଚ (Five)
Explanation: ଅନୁମାନ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର, ଯଥା - ଅବରୋହାନୁମାନ ଓ ଆରୋହାନୁମାନ। (Inference is mainly of two types: deductive and inductive inference.)
9. ଆରୋହାନୁମାନରେ ହେତୁବଚନ ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ କିପରି ସମର୍ଥନ କରେ? (In inductive inference, how do premises support the conclusion?)
A) ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ଥନ କରେ (Fully supports)
B) ଆଂଶିକ ସମର୍ଥନ କରେ (Partially supports)
C) ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ଥନ କରିନଥାଏ (Does not fully support)
D) ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ସମର୍ଥନ କରେ (Necessarily supports)
Explanation: ଆରୋହାନୁମାନରେ ହେତୁବଚନ ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ଥନ କରିନଥାଏ, ଏହା କେବଳ ସମ୍ଭାବ୍ୟତା ସୃଷ୍ଟି କରେ। (In inductive inference, premises do not fully support the conclusion; they only create probability.)
10. ଆରୋହାନୁମାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ବ୍ୟାପକତା ହେତୁବାକ୍ୟ ଠାରୁ କିପରି ହୋଇଥାଏ? (In the case of inductive inference, how is the generality of the conclusion compared to the premises?)
A) କମ୍ ବ୍ୟାପକ (Less general)
B) ସମାନ ବ୍ୟାପକ (Equally general)
C) ଅଧୂକ ବ୍ୟାପକ (More general)
D) ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ (Indefinite)
Explanation: ଆରୋହାନୁମାନରେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ସର୍ବଦା ହେତୁବାକ୍ୟ ଠାରୁ ଅଧୂକ ବ୍ୟାପକ ହୋଇଥାଏ। (In inductive inference, the conclusion is always more general than the premises.)
11. ଏକ ବୈଧ ଅବରୋହାନୁମାନରେ ଯଦି ହେତୁବାକ୍ୟ ସତ୍ୟ ହୋଇଥାଏ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ କିପରି ହେବା ସୁନିଶ୍ଚିତ? (In a valid deductive inference, if the premises are true, how is the conclusion guaranteed to be?)
A) ସମ୍ଭାବ୍ୟ (Probable)
B) ସତ୍ୟ (True)
C) ମିଥ୍ୟା (False)
D) ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ (Not necessary)
Explanation: ଏକ ବୈଧ ଅବରୋହାନୁମାନରେ ଯଦି ହେତୁବାକ୍ୟ ସତ୍ୟ, ତେବେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ସତ୍ୟ ହେବା ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ। (In a valid deductive inference, if the premises are true, then the conclusion is necessarily true.)
12. ଅବରୋହାନୁମାନକୁ କେଉଁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ? (Into which two parts is deductive inference divided?)
A) ସରଳ ଓ ଜଟିଳ (Simple and complex)
B) ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ପରୋକ୍ଷ (Direct and indirect)
C) ଅବ୍ୟବହିତ ଓ ପରୋକ୍ଷ ଅନୁମାନ (Immediate and mediate inference)
D) ସୀମିତ ଓ ଅସୀମିତ (Limited and unlimited)
Explanation: ଅବରୋହାନୁମାନକୁ ଅବ୍ୟବହିତ ଅନୁମାନ ଏବଂ ପରୋକ୍ଷ ଅନୁମାନ ଭାବରେ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ। (Deductive inference is divided into two parts: immediate inference and mediate inference.)
13. ଯେଉଁ ଅବରୋହାନୁମାନରେ ଗୋଟିଏ ହେତୁବଚନରୁ ସିଧାସଳଖ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନିଷ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ତାହାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ? (What is a deductive inference called when a conclusion is directly drawn from a single premise?)
A) ପରୋକ୍ଷ ଅନୁମାନ (Mediate inference)
B) ତ୍ରିପଦୀଯୁକ୍ତି (Syllogism)
C) ଅବ୍ୟବହିତ ଅନୁମାନ (Immediate inference)
D) ଆରୋହାନୁମାନ (Inductive inference)
Explanation: ଗୋଟିଏ ହେତୁବଚନରୁ ସିଧାସଳଖ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନିଷ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଅବରୋହାନୁମାନକୁ ଅବ୍ୟବହିତ ଅନୁମାନ କୁହାଯାଏ। (A deductive inference where a conclusion is directly drawn from a single premise is called immediate inference.)
14. ଯେଉଁ ଅବରୋହାନୁମାନରେ ଏକାଧିକ ହେତୁବଚନରୁ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନିଷ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ତାହାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ? (What is a deductive inference called when a conclusion is drawn from multiple premises?)
A) ଅବ୍ୟବହିତ ଅନୁମାନ (Immediate inference)
B) ପରୋକ୍ଷ ବା ବ୍ୟବହିତ ଅନୁମାନ (Mediate inference)
C) ସମବର୍ଧନ (Conversion)
D) ବ୍ୟାବର୍ଧନ (Obversion)
Explanation: ଏକାଧିକ ହେତୁବଚନରୁ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନିଷ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ଅବରୋହାନୁମାନକୁ ପରୋକ୍ଷ ବା ବ୍ୟବହିତ ଅନୁମାନ କୁହାଯାଏ। (A deductive inference where a conclusion is drawn from multiple premises is called mediate inference.)
15. ଦୁଇଟି ହେତୁବାକ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ଅନୁମାନକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ? (What is an inference with two premises called?)
A) ଅବ୍ୟବହିତ ଅନୁମାନ (Immediate inference)
B) ନ୍ୟାୟରୂପ (Syllogistic figure)
C) ତ୍ରିପଦୀଯୁକ୍ତି (Syllogism)
D) ଆରୋହାନୁମାନ (Inductive inference)
Explanation: ଦୁଇଟି ହେତୁବାକ୍ୟ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଥିବା ଅନୁମାନକୁ ତ୍ରିପଦୀଯୁକ୍ତି କୁହାଯାଏ। (An inference with two premises and one conclusion is called a syllogism.)
16. ବ୍ୟାପକତାର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ହେତୁବାକ୍ୟରେ ଅବ୍ୟାପ୍ତ କୌଣସି ପଦ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ କ’ଣ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ? (According to the rule of distribution, any term undistributed in the premise cannot be what in the conclusion?)
A) ଅବ୍ୟାପ୍ତ (Undistributed)
B) ନିଃସୃତ (Inferred)
C) ବ୍ୟାପ୍ତ (Distributed)
D) ସତ୍ୟ (True)
Explanation: ବ୍ୟାପକତାର ନିୟମ ହେଉଛି ଯେ, ହେତୁବାକ୍ୟରେ ଅବ୍ୟାପ୍ତ କୌଣସି ପଦ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। (The rule of distribution states that no term undistributed in the premises can be distributed in the conclusion.)
17. ଆଧୁନିକ ତାର୍କିକମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ କେତେ ପ୍ରକାର ଅବ୍ୟବହିତ ଅନୁମାନକୁ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ମନେକରନ୍ତି? (Modern logicians mainly consider how many types of immediate inference to be relevant?)
A) ଦୁଇ (Two)
B) ତିନି (Three)
C) ଋରି (Four)
D) ପାଞ୍ଚ (Five)
Explanation: ଆଧୁନିକ ତାର୍କିକମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି ପ୍ରକାର ଅବ୍ୟବହିତ ଅନୁମାନ (ସମବର୍ଧନ, ବ୍ୟାବର୍ଧନ, ବିପରୀତାବର୍ଧନ) କୁ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ମନେକରନ୍ତି। (Modern logicians mainly consider three types of immediate inference: conversion, obversion, and contraposition.)
18. ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନିପ୍ରକାର ଅବ୍ୟବହିତ ଅନୁମାନ କ’ଣ କ’ଣ? (What are the three main types of immediate inference?)
A) ସମବର୍ଧନ, ବିଯୋଜନ, ପ୍ରାକଳ୍ପିକ (Conversion, Disjunction, Hypothetical)
B) ଆରୋହ, ଅବରୋହ, ତ୍ରିପଦୀ (Induction, Deduction, Syllogism)
C) ସମବର୍ଧନ, ବ୍ୟାବର୍ଧନ, ବିପରୀତାବର୍ଧନ (Conversion, Obversion, Contraposition)
D) ସରଳ, ସୀମିତ, ଜଟିଳ (Simple, Limited, Complex)
Explanation: ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି ପ୍ରକାର ଅବ୍ୟବହିତ ଅନୁମାନ ହେଉଛି ସମବର୍ଧନ, ବ୍ୟାବର୍ଧନ ଏବଂ ବିପରୀତାବର୍ଧନ। (The three main types of immediate inference are conversion, obversion, and contraposition.)
19. ସମବର୍ଧନରେ ହେତୁବାକ୍ୟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପଦ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ କେଉଁ ପଦ ରୂପେ ପରିଣତ ହୁଏ? (In conversion, the subject term of the premise becomes which term in the conclusion?)
A) ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପଦ ରୂପେ (As subject term)
B) ହେତୁପଦ ରୂପେ (As middle term)
C) ବିଧେୟ ପଦ ରୂପେ (As predicate term)
D) ନିହିତାର୍ଥ ରୂପେ (As implication)
Explanation: ସମବର୍ଧନରେ ହେତୁବାକ୍ୟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପଦ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ବିଧେୟ ପଦ ରୂପେ ପରିଣତ ହୁଏ। (In conversion, the subject term of the premise becomes the predicate term in the conclusion.)
20. ସମବର୍ଧନରେ ହେତୁବାକ୍ୟ ଓ ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ଗୁଣ କିପରି ଥାଏ? (In conversion, what is the quality of the premise and the conclusion?)
A) ପରିବର୍ତ୍ତିତ (Changed)
B) ଭିନ୍ନ (Different)
C) ସମାନ (Same)
D) ଅନିଶ୍ଚିତ (Uncertain)
Explanation: ସମବର୍ଧନରେ ହେତୁବାକ୍ୟ ଓ ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ଗୁଣ (ସଦର୍ଥକ ବା ନଞର୍ଥକ) ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ। (In conversion, the quality (affirmative or negative) of the premise and the conclusion remains the same.)
21. ସମବର୍ଧନର ହେତୁବାକ୍ୟକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ? (What is the premise of conversion called?)
A) ସମବର୍ହିତ (Convertent)
B) ବ୍ୟାବତ (Obvertend)
C) ସମବର୍ଣନୀୟ (Convertend)
D) ହେତୁ ବଚନୀୟ (Premise-able)
Explanation: ସମବର୍ଧନରେ, ଯେଉଁ ହେତୁବାକ୍ୟରୁ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନିଷ୍କାସିତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ସମବର୍ଣନୀୟ କୁହାଯାଏ। (In conversion, the premise from which the conclusion is drawn is called the convertend.)
22. ସମବର୍ଧନର ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ? (What is the conclusion of conversion called?)
A) ସମବର୍ଣନୀୟ (Convertend)
B) ବ୍ୟାବତ (Obvertend)
C) ସମବର୍ହିତ (Convertent)
D) ହେତୁବାକ୍ୟ (Premise)
Explanation: ସମବର୍ଧନରେ, ଯେଉଁ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନିଷ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ତାହାକୁ ସମବର୍ହିତ କୁହାଯାଏ। (In conversion, the conclusion that is derived is called the convertent.)
23. ଆ-ତର୍କବାକ୍ୟର ସମବର୍ହିତ କେଉଁ ତର୍କବାକ୍ୟ ହେବ? (What type of proposition will be the convertent of an A-proposition?)
A) ଆ-ତର୍କବାକ୍ୟ (A-proposition)
B) ଇ-ତର୍କବାକ୍ୟ (I-proposition)
C) ଏ-ତର୍କବାକ୍ୟ (E-proposition)
D) ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟ (O-proposition)
Explanation: ଆ-ତର୍କବାକ୍ୟର (ସମସ୍ତ ଉ ବି ଅଟେ) ସମବର୍ହିତ ସୀମିତ ସମବର୍ଧନରେ ଇ-ତର୍କବାକ୍ୟ (କେତେକ ବି ଉ ଅଟେ) ହେବ। (The convertent of an A-proposition (All S is P) will be an I-proposition (Some P is S) in limited conversion.)
24. ଆ-ତର୍କବାକ୍ୟର ସମବର୍ଧନକୁ କେଉଁ ପ୍ରକାର ସମବର୍ଧନ କହନ୍ତି? (What type of conversion is the conversion of an A-proposition called?)
A) ସରଳ (Simple)
B) ପୂର୍ଣ୍ଣ (Full)
C) ସୀମିତ ବା ପରିମିତ ସମବର୍ଧନ (Limited or per accidens conversion)
D) ଅବୈଧ (Invalid)
Explanation: ଆ-ତର୍କବାକ୍ୟର ସମବର୍ଧନରେ ପରିମାଣ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ସୀମିତ ବା ପରିମିତ ସମବର୍ଧନ କୁହାଯାଏ। (Since the quantity changes in the conversion of an A-proposition, it is called limited or per accidens conversion.)
25. ଏ-ତର୍କବାକ୍ୟର ସମବର୍ହିତ କେଉଁ ତର୍କବାକ୍ୟ ହେବ? (What type of proposition will be the convertent of an E-proposition?)
A) ଆ (A)
B) ଇ (I)
C) ଓ (O)
D) ଏ (E)
Explanation: ଏ-ତର୍କବାକ୍ୟର (କୌଣସି ଉ ବି ନୁହେଁ) ସମବର୍ହିତ ଏ-ତର୍କବାକ୍ୟ (କୌଣସି ବି ଉ ନୁହେଁ) ହେବ। (The convertent of an E-proposition (No S is P) will be an E-proposition (No P is S).)
26. ଇ-ତର୍କବାକ୍ୟର ସମବର୍ହିତ କେଉଁ ତର୍କବାକ୍ୟ ହେବ? (What type of proposition will be the convertent of an I-proposition?)
A) ଆ (A)
B) ଇ (I)
C) ଓ (O)
D) ଏ (E)
Explanation: ଇ-ତର୍କବାକ୍ୟର (କେତେକ ଉ ବି ଅଟେ) ସମବର୍ହିତ ଇ-ତର୍କବାକ୍ୟ (କେତେକ ବି ଉ ଅଟେ) ହେବ। (The convertent of an I-proposition (Some S is P) will be an I-proposition (Some P is S).)
27. ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟର ସମବର୍ଧନ କାହିଁକି ହୋଇପାରେ ନାହିଁ? (Why can't an O-proposition be converted?)
A) ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟ ସଦର୍ଥକ ହୋଇଥିବାରୁ (Because O-proposition is affirmative)
B) ବ୍ୟାପକତା ନିୟମ ଉଲଂଘନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଥିବାରୁ (Because there is a possibility of violating the distribution rule)
C) ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟ ଆଂଶିକ ହୋଇଥିବାରୁ (Because O-proposition is particular)
D) ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟରେ କୌଣସି ପଦ ବ୍ୟାପ୍ତ ନଥିବାରୁ (Because no term is distributed in an O-proposition)
Explanation: ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟର ସମବର୍ଧନ କଲେ ବ୍ୟାପକତା ନିୟମ ଉଲଂଘନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ, ତେଣୁ ଏହା ଅବୈଧ। (Converting an O-proposition would likely violate the rule of distribution, making it invalid.)
28. କେଉଁ ତର୍କବାକ୍ୟର ସରଳ ସମବର୍ଧନ (ସମାନ ପରିମାଣରେ) ସମ୍ଭବ? (For which propositions is simple conversion (with the same quantity) possible?)
A) କେବଳ ଆ (Only A)
B) କେବଳ ଇ (Only I)
C) ଏ ଓ ଇ (E and I)
D) ଆ, ଏ, ଇ (A, E, I)
Explanation: ଏ ଓ ଇ ତର୍କବାକ୍ୟର ସମବର୍ଧନରେ ହେତୁବାକ୍ୟ ଓ ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ପରିମାଣ ସମାନ ରହେ, ତେଣୁ ଏହା ସରଳ ସମବର୍ଧନ। (In the conversion of E and I propositions, the quantity of the premise and conclusion remains the same, hence it is simple conversion.)
29. ସରଳ ସମବର୍ଧନରେ ସମବର୍ଣନୀୟ ଏବଂ ସମବର୍ହିତର ପରିମାଣ କିପରି ହୋଇଥାଏ? (In simple conversion, what is the quantity of the convertend and the convertent?)
A) ସମାନ (Same)
B) ଭିନ୍ନ (Different)
C) ସୀମିତ (Limited)
D) ବ୍ୟାପ୍ତ (Distributed)
Explanation: ସରଳ ସମବର୍ଧନରେ ହେତୁବାକ୍ୟ (ସମବର୍ଣନୀୟ) ଏବଂ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ (ସମବର୍ହିତ) ର ପରିମାଣ ସମାନ ରହିଥାଏ। (In simple conversion, the quantity of the convertend (premise) and the convertent (conclusion) remains the same.)
30. ସୀମିତ ସମବର୍ଧନରେ ସମବର୍ଣନୀୟ ଏବଂ ସମବର୍ହିତ କେଉଁ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଭିନ୍ନ ଅଟନ୍ତି? (In limited conversion, the convertend and convertent are different in what respect?)
A) ଗୁଣ (Quality)
B) ପରିମାଣ (Quantity)
C) ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ (Subject)
D) ବିଧେୟ (Predicate)
Explanation: ସୀମିତ ସମବର୍ଧନରେ (ଯଥା: ଆ-ରୁ-ଇ) ସମବର୍ଣନୀୟର ପରିମାଣ ସାର୍ବିକ ଥିବାବେଳେ, ସମବର୍ହିତର ପରିମାଣ ଆଂଶିକ ହୋଇଥାଏ। (In limited conversion (e.g., A to I), the quantity of the convertend is universal, while the quantity of the convertent is particular.)
31. କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆ-ତର୍କବାକ୍ୟର ସମବର୍ହିତ ମଧ୍ୟ ଆ-ତର୍କବାକ୍ୟ ହୋଇଥାଏ? (In which case is the convertent of an A-proposition also an A-proposition?)
A) ଯେତେବେଳେ ସମବର୍ଣନୀୟ ନଞର୍ଥକ ହୁଏ (When the convertend is negative)
B) ଯେତେବେଳେ ତାହାକୁ ସଂଜ୍ଞା ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରୁ (When it is used as a definition)
C) ଯେତେବେଳେ ତାହା ସୀମିତ ସମବର୍ଧନ ହୁଏ (When it is a limited conversion)
D) ଯେତେବେଳେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅବ୍ୟାପ୍ତ ଥାଏ (When the subject is undistributed)
Explanation: ଯେତେବେଳେ ଆ-ତର୍କବାକ୍ୟକୁ ଏକ ସଂଜ୍ଞା ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହାର ସମବର୍ହିତ ମଧ୍ୟ ଆ-ତର୍କବାକ୍ୟ ହୋଇପାରେ। (When an A-proposition is used as a definition, its convertent can also be an A-proposition.)
32. ବ୍ୟାବର୍ଧନରେ ହେତୁବାକ୍ୟର ବିଧେୟ ପଦର କେଉଁ ପଦକୁ ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ବିଧେୟ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ? (In obversion, which term of the predicate term of the premise is used as the predicate of the conclusion?)
A) ସମାନ ପଦ (Same term)
B) ବିରୁଦ୍ଧ ପଦ (Contradictory term)
C) ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପଦ (Subject term)
D) ସାମାନ୍ୟ ପଦ (General term)
Explanation: ବ୍ୟାବର୍ଧନରେ, ହେତୁବାକ୍ୟର ବିଧେୟ ପଦର ବିରୁଦ୍ଧ ପଦକୁ ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ବିଧେୟ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। (In obversion, the contradictory term of the predicate of the premise is used as the predicate of the conclusion.)
33. ବ୍ୟାବର୍ଧନର ହେତୁବାକ୍ୟକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ? (What is the premise of obversion called?)
A) ବ୍ୟାବର୍ହିତ (Obvertent)
B) ବ୍ୟାବର୍ଣନୀୟ (Obvertend)
C) ସମବର୍ହିତ (Convertent)
D) ବିରୁଦ୍ଧ ପଦ (Contradictory term)
Explanation: ବ୍ୟାବର୍ଧନର ମୂଳ ହେତୁବାକ୍ୟକୁ ବ୍ୟାବର୍ଣନୀୟ କୁହାଯାଏ। (The original premise of obversion is called the obvertend.)
34. ବ୍ୟାବର୍ଧନର ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ? (What is the conclusion of obversion called?)
A) ସମବର୍ଣନୀୟ (Convertend)
B) ବ୍ୟାବର୍ହିତ (Obvertent)
C) ବିପରୀତାବର୍ହିତ (Contraponent)
D) ଅବ୍ୟାପ୍ତ (Undistributed)
Explanation: ବ୍ୟାବର୍ଧନରୁ ନିଷ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ବ୍ୟାବର୍ହିତ କୁହାଯାଏ। (The conclusion derived from obversion is called the obvertent.)
35. ବ୍ୟାବର୍ଣନୀୟର ଗୁଣ ବ୍ୟାବର୍ହିତର ଗୁଣ ସହିତ କିପରି ହୁଏ? (How does the quality of the obvertend relate to the quality of the obvertent?)
A) ସମାନ (Same)
B) ସମାନ ହୁଏନାହିଁ (ବିପରୀତ ହୁଏ) (Not the same (becomes opposite))
C) ସର୍ବଦା ସଦର୍ଥକ (Always affirmative)
D) ସର୍ବଦା ନଞର୍ଥକ (Always negative)
Explanation: ବ୍ୟାବର୍ଧନରେ ବ୍ୟାବର୍ଣନୀୟର ଗୁଣ ବ୍ୟାବର୍ହିତର ଗୁଣର ବିପରୀତ ହୋଇଥାଏ। (In obversion, the quality of the obvertend is opposite to the quality of the obvertent.)
36. ବ୍ୟାବର୍ଣନୀୟ ଏବଂ ବ୍ୟାବର୍ହିତର ପରିମାଣ କିପରି ରହିଥାଏ? (How does the quantity of the obvertend and obvertent remain?)
A) ସମାନ (Same)
B) ଭିନ୍ନ (Different)
C) ସାର୍ବିକ (Universal)
D) ଆଂଶିକ (Particular)
Explanation: ବ୍ୟାବର୍ଧନରେ ହେତୁବାକ୍ୟ ଏବଂ ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ପରିମାଣ ସର୍ବଦା ସମାନ ରହିଥାଏ। (In obversion, the quantity of the premise and conclusion always remains the same.)
37. ଆ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବ୍ୟାବର୍ହିତ କେଉଁ ତର୍କବାକ୍ୟ ହେବ? (What type of proposition will be the obvertent of an A-proposition?)
A) ଆ (A)
B) ଏ (E)
C) ଇ (I)
D) ଓ (O)
Explanation: ଆ-ତର୍କବାକ୍ୟର (ସମସ୍ତ ଉ ବି ଅଟେ) ବ୍ୟାବର୍ହିତ ଏ-ତର୍କବାକ୍ୟ (କୌଣସି ଉ ଅ-ବି ନୁହେଁ) ହେବ। (The obvertent of an A-proposition (All S is P) will be an E-proposition (No S is non-P).)
38. ଏ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବ୍ୟାବର୍ହିତ କେଉଁ ତର୍କବାକ୍ୟ ହେବ? (What type of proposition will be the obvertent of an E-proposition?)
A) ଆ (A)
B) ଏ (E)
C) ଇ (I)
D) ଓ (O)
Explanation: ଏ-ତର୍କବାକ୍ୟର (କୌଣସି ଉ ବି ନୁହେଁ) ବ୍ୟାବର୍ହିତ ଆ-ତର୍କବାକ୍ୟ (ସମସ୍ତ ଉ ଅ-ବି ଅଟେ) ହେବ। (The obvertent of an E-proposition (No S is P) will be an A-proposition (All S is non-P).)
39. ଇ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବ୍ୟାବର୍ହିତ କେଉଁ ତର୍କବାକ୍ୟ ହେବ? (What type of proposition will be the obvertent of an I-proposition?)
A) ଆ (A)
B) ଏ (E)
C) ଇ (I)
D) ଓ (O)
Explanation: ଇ-ତର୍କବାକ୍ୟର (କେତେକ ଉ ବି ଅଟେ) ବ୍ୟାବର୍ହିତ ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟ (କେତେକ ଉ ଅ-ବି ନୁହେଁ) ହେବ। (The obvertent of an I-proposition (Some S is P) will be an O-proposition (Some S is not non-P).)
40. ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବ୍ୟାବର୍ହିତ କେଉଁ ତର୍କବାକ୍ୟ ହେବ? (What type of proposition will be the obvertent of an O-proposition?)
A) ଆ (A)
B) ଏ (E)
C) ଇ (I)
D) ଓ (O)
Explanation: ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟର (କେତେକ ଉ ବି ନୁହେଁ) ବ୍ୟାବର୍ହିତ ଇ-ତର୍କବାକ୍ୟ (କେତେକ ଉ ଅ-ବି ଅଟେ) ହେବ। (The obvertent of an O-proposition (Some S is not P) will be an I-proposition (Some S is non-P).)
41. ବସ୍ତୁଗତ ବ୍ୟାବର୍ଧନ ଏକ ବୈଧ ବ୍ୟାବର୍ଧନ କି? (Is material obversion a valid obversion?)
A) ହଁ, ଏହା ବସ୍ତୁନିଷ୍ଠ (Yes, it is objective)
B) ହଁ, ଏହା ସାଧାରଣ ବ୍ୟବହାରରେ ପ୍ରଚଳିତ (Yes, it is prevalent in common usage)
C) ନୁହେଁ, ଏହା ଆକାରଗତ ସିଦ୍ଧତା ନଥାଏ (No, it lacks formal validity)
Explanation: ବସ୍ତୁଗତ ବ୍ୟାବର୍ଧନ ଆକାରଗତ ଭାବେ ବୈଧ ନୁହେଁ, କାରଣ ଏହା ବାକ୍ୟର ଅର୍ଥ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଆକାର ଉପରେ ନୁହେଁ। (Material obversion is not formally valid because it relies on the meaning of the statements, not their form.)
42. ବିପରୀତାବର୍ଧନରେ ହେତୁବାକ୍ୟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ବିଧେୟ ପଦର କେଉଁ ପଦଗୁଡ଼ିକ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ସ୍ଥାନ ବିନିମୟ କରନ୍ତି? (In contraposition, which terms of the subject and predicate terms of the premise exchange places in the conclusion?)
A) ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ବିଧେୟ ପଦ (Subject and predicate terms)
B) ହେତୁପଦ ଓ ସାଧ୍ୟପଦ (Middle term and major term)
C) ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ବିଧେୟ ପଦର ବିରୁଦ୍ଧ ପଦଗୁଡ଼ିକ (Contradictory terms of the subject and predicate terms)
D) କେବଳ ବିଧେୟ ପଦ (Only the predicate term)
Explanation: ବିପରୀତାବର୍ଧନରେ ହେତୁବାକ୍ୟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ବିଧେୟ ପଦର ବିରୁଦ୍ଧ ପଦଗୁଡ଼ିକ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ସ୍ଥାନ ବିନିମୟ କରନ୍ତି। (In contraposition, the contradictory terms of the subject and predicate terms of the premise exchange places in the conclusion.)
43. ବିପରୀତାବର୍ଧନ ଏକ ମୌଳିକ ଅବ୍ୟବହିତାନୁମାନ କି? (Is contraposition a fundamental immediate inference?)
A) ହଁ (Yes)
B) ନାହିଁ (No)
C) ଏହା କେବଳ ଅବରୋହାତ୍ମକ (It is only deductive)
D) ଏହା କେବଳ ଆରୋହାତ୍ମକ (It is only inductive)
Explanation: ବିପରୀତାବର୍ଧନ ଏକ ମୌଳିକ ଅବ୍ୟବହିତାନୁମାନ ନୁହେଁ, ଏହା ବ୍ୟାବର୍ଧନ ଓ ସମବର୍ଧନର ମିଶ୍ରଣ। (Contraposition is not a fundamental immediate inference; it is a combination of obversion and conversion.)
44. ବିପରୀତାବର୍ଧନ ପର୍ଯ୍ୟାୟ କ୍ରମେ କେଉଁ ତିନୋଟି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ଵାରା ହୋଇଥାଏ? (Contraposition is accomplished sequentially by which three processes?)
A) ସମବର୍ଧନ, ବିଯୋଜନ, ପ୍ରାକଳ୍ପିକ (Conversion, Disjunction, Hypothetical)
B) ବ୍ୟାବର୍ଧନ, ସମବର୍ଧନ, ପୁନଃ ବ୍ୟାବର୍ଧନ (Obversion, Conversion, Re-obversion)
C) ବ୍ୟାବର୍ଧନ, ରୂପାନ୍ତରୀକରଣ, ସମବର୍ଧନ (Obversion, Transformation, Conversion)
Explanation: ବିପରୀତାବର୍ଧନ ତିନୋଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ହୁଏ: ପ୍ରଥମେ ବ୍ୟାବର୍ଧନ, ତାପରେ ସମବର୍ଧନ, ଏବଂ ଶେଷରେ ପୁନଃ ବ୍ୟାବର୍ଧନ। (Contraposition occurs in three stages: first obversion, then conversion, and finally re-obversion.)
45. ବିପରୀତାବର୍ଧନରେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କେଉଁ ପଦ ହୋଇଥାଏ? (In contraposition, what term becomes the subject of the conclusion?)
A) ହେତୁବାକ୍ୟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପଦ (Subject term of the premise)
B) ହେତୁବାକ୍ୟର ବିଧେୟ ପଦ (Predicate term of the premise)
C) ହେତୁବାକ୍ୟର ବିଧେୟ ପଦର ବିରୁଦ୍ଧ ପଦ (Contradictory term of the predicate term of the premise)
D) ହେତୁବାକ୍ୟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପଦର ବିରୁଦ୍ଧ ପଦ (Contradictory term of the subject term of the premise)
Explanation: ବିପରୀତାବର୍ଧନରେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେତୁବାକ୍ୟର ବିଧେୟ ପଦର ବିରୁଦ୍ଧ ପଦ ହୋଇଥାଏ। (In contraposition, the subject of the conclusion is the contradictory term of the predicate term of the premise.)
46. ଆ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବିପରୀତାବର୍ହିତ କେଉଁ ତର୍କବାକ୍ୟ ହେବ? (What type of proposition will be the contraponent of an A-proposition?)
A) ଆ (A)
B) ଏ (E)
C) ଇ (I)
D) ଓ (O)
Explanation: ଆ-ତର୍କବାକ୍ୟର (ସମସ୍ତ ଉ ବି ଅଟେ) ବିପରୀତାବର୍ହିତ ଆ-ତର୍କବାକ୍ୟ (ସମସ୍ତ ଅ-ବି ଅ-ଉ ଅଟେ) ହେବ। (The contraponent of an A-proposition (All S is P) will be an A-proposition (All non-P is non-S).)
47. ଏ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବିପରୀତାବର୍ହିତ କେଉଁ ତର୍କବାକ୍ୟ ହେବ? (What type of proposition will be the contraponent of an E-proposition?)
A) ଆ (A)
B) ଏ (E)
C) ଇ (I)
D) ଓ (O)
Explanation: ଏ-ତର୍କବାକ୍ୟର (କୌଣସି ଉ ବି ନୁହେଁ) ବିପରୀତାବର୍ହିତ ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟ (କେତେକ ଅ-ବି ଅ-ଉ ନୁହଁନ୍ତି) ହେବ। (The contraponent of an E-proposition (No S is P) will be an O-proposition (Some non-P is not non-S).)
48. ଇ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବିପରୀତାବର୍ଧନ ସମ୍ଭବ କି? (Is contraposition of an I-proposition possible?)
A) ହଁ, ଆ ହେବ (Yes, it will be A)
B) ନାହିଁ, ହୋଇପାରେ ନାହିଁ (No, it cannot be)
C) ହଁ, ଓ ହେବ (Yes, it will be O)
D) ହଁ, ଇ ହେବ (Yes, it will be I)
Explanation: ଇ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବିପରୀତାବର୍ଧନ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ କାରଣ ଏହାର ସମବର୍ଧନ ପରେ ବ୍ୟାପକତା ନିୟମ ଉଲଂଘନ ହୋଇପାରେ। (Contraposition of an I-proposition is not possible because after its conversion, the rule of distribution might be violated.)
49. ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବିପରୀତାବର୍ହିତ କେଉଁ ତର୍କବାକ୍ୟ ହେବ? (What type of proposition will be the contraponent of an O-proposition?)
A) ଆ (A)
B) ଏ (E)
C) ଇ (I)
D) ଓ (O)
Explanation: ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟର (କେତେକ ଉ ବି ନୁହେଁ) ବିପରୀତାବର୍ହିତ ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟ (କେତେକ ଅ-ବି ଅ-ଉ ନୁହେଁ) ହେବ। (The contraponent of an O-proposition (Some S is not P) will be an O-proposition (Some non-P is not non-S).)
50. ଇ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବିପରୀତାବର୍ଧନ କାହିଁକି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ? (Why is contraposition of an I-proposition not possible?)
A) ବ୍ୟାବର୍ଧନରେ ତର୍କଦୋଷ ଘଟେ (A fallacy occurs in obversion)
B) ସମବର୍ଧନରେ ତର୍କଦୋଷ ଘଟେ (A fallacy occurs in conversion)
C) ଏହାର ସମବର୍ଧନ ଇ-ହୁଏ, ଯାହାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ବ୍ୟାବର୍ଧନ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ (Its conversion is I, whose subsequent obversion is not possible)
D) ଇ ଏକ ବିଶେଷ ସଦର୍ଥକ ତର୍କବାକ୍ୟ (I is a particular affirmative proposition)
Explanation: ଇ-ତର୍କବାକ୍ୟର (Some S is P) ବିପରୀତାବର୍ଧନ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ କାରଣ ପ୍ରଥମେ ଏହାର ବ୍ୟାବର୍ଧନ (Some S is not non-P) ଓ-ହୁଏ, ଯାହାର ସମବର୍ଧନ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। (Contraposition of an I-proposition (Some S is P) is not possible because its obversion (Some S is not non-P) is an O-proposition, and O-propositions cannot be converted.)
51. ଅବରୋହାନୁମାନରେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ବ୍ୟାପକତା ହେତୁବାକ୍ୟର ବ୍ୟାପକତା ଠାରୁ କିପରି ହେବା ଉଚିତ? (In deductive inference, how should the generality of the conclusion be compared to the generality of the premises?)
A) ସର୍ବଦା ଅଧୂକ (Always more)
B) ସର୍ବଦା କମ୍ (Always less)
C) କମ୍ ହେବ କିମ୍ବା ସମାନ ହେବ (Will be less or equal)
D) କଦାପି ସମାନ ହେବ ନାହିଁ (Will never be equal)
Explanation: ଅବରୋହାନୁମାନରେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ବ୍ୟାପକତା ହେତୁବାକ୍ୟର ବ୍ୟାପକତା ଠାରୁ କମ୍ ହେବ କିମ୍ବା ସମାନ ହେବ, ଅଧିକ କଦାପି ନୁହେଁ। (In deductive inference, the generality of the conclusion will be less than or equal to the generality of the premises, never more.)
52. ଅବ୍ୟବହିତ ଅନୁମାନରେ ହେତୁବାକ୍ୟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଏବଂ ବିଧେୟ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ସ୍ଥାନ ବିନିମୟ କରିଥାନ୍ତି, ଏହା କେଉଁ ଅନୁମାନରେ ଘଟେ? (In immediate inference, the subject and predicate of the premise exchange places in the conclusion; in which inference does this happen?)
A) ସମବର୍ଧନରେ (In conversion)
B) ବ୍ୟାବର୍ଧନରେ (In obversion)
C) ବିପରୀତାବର୍ଧନରେ (In contraposition)
D) ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ନୁହେଁ (None of these)
Explanation: ସମବର୍ଧନରେ ହେତୁବାକ୍ୟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ବିଧେୟ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ସ୍ଥାନ ବିନିମୟ କରନ୍ତି। (In conversion, the subject and predicate of the premise exchange places in the conclusion.)
53. ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଗୋଟିଏ ତର୍କବାକ୍ୟରୁ ନିଃସୃତ ହୋଇଥିଲେ ତାକୁ କେଉଁ ଅନୁମାନ କୁହାଯାଏ? (If the conclusion is drawn from a single proposition, what is that inference called?)
A) ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ (Complete)
B) ବ୍ୟବହିତ (Mediate)
C) ଅବ୍ୟବହିତ (Immediate)
D) ଅସଂପୂର୍ଣ୍ଣ (Incomplete)
Explanation: ଗୋଟିଏ ତର୍କବାକ୍ୟରୁ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନିଃସୃତ ହେଉଥିଲେ ତାହାକୁ ଅବ୍ୟବହିତ ଅନୁମାନ କୁହାଯାଏ। (If the conclusion is drawn from a single proposition, it is called immediate inference.)
54. ସୀମିତ ସମବର୍ଧନରେ 'ଆ' ରୁ 'ଇ' କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲେ କେଉଁ ନିୟମଟି ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ? (In limited conversion, when changing from 'A' to 'I', which rule is preserved?)
A) ପରିମାଣ ନିୟମ (Rule of quantity)
B) ଗୁଣ ନିୟମ (Rule of quality)
C) ବ୍ୟାପକତା ନିୟମ (Rule of distribution)
D) ସରଳତା ନିୟମ (Rule of simplicity)
Explanation: ସୀମିତ ସମବର୍ଧନରେ 'ଆ' ରୁ 'ଇ' କୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲେ ବ୍ୟାପକତା ନିୟମ ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ। (In limited conversion, when changing from 'A' to 'I', the rule of distribution is preserved.)
Explanation: ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟ (ବିଶେଷ ନଞର୍ଥକ) ର ସମବର୍ଧନ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ବ୍ୟାପକତା ନିୟମ ଉଲଂଘନ କରେ। (O-propositions (particular negative) cannot be converted because it would violate the rule of distribution.)
56. 'ସମସ୍ତ ଉ ବି ଅଟେ' ର ସମବର୍ହିତ 'ସମସ୍ତ ବି ଉ ଅଟେ' ହେଲେ କେଉଁ ଦୋଷ ହୁଏ? (If the convertent of 'All S is P' is 'All P is S', what fallacy occurs?)
A) ଅବ୍ୟାପ୍ତ ହେତୁପଦ ଦୋଷ (Fallacy of undistributed middle)
B) ଅବୈଧ ସାଧ୍ୟତା ଦୋଷ (Fallacy of illicit major)
C) ବ୍ୟାପକତା ନିୟମ ଉଲଂଘନ (Violation of distribution rule)
D) ଅବୈଧ ପକ୍ଷତା ଦୋଷ (Fallacy of illicit minor)
Explanation: 'ସମସ୍ତ ଉ ବି ଅଟେ' (ଆ) ର ସମବର୍ହିତ 'ସମସ୍ତ ବି ଉ ଅଟେ' (ଆ) ହେଲେ ବିଧେୟ ପଦ (ବି) ମୂଳ ବାକ୍ୟରେ ଅବ୍ୟାପ୍ତ ଥିବାବେଳେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେବାରୁ ବ୍ୟାପକତା ନିୟମ ଉଲଂଘନ ହୁଏ। (If the convertent of 'All S is P' (A) is 'All P is S' (A), the predicate term (P) which is undistributed in the original statement becomes distributed in the conclusion, violating the rule of distribution.)
57. ବ୍ୟାବର୍ଧନରେ 'ବ୍ୟାବର୍ଣନୀୟ'ର ବିଧେୟ ପଦର କେଉଁ ପଦ 'ବ୍ୟାବର୍ହିତ'ର ବିଧେୟ ପଦ ହୁଏ? (In obversion, which term of the 'obvertend's' predicate term becomes the 'obvertent's' predicate term?)
A) ସମବର୍ହିତ ପଦ (Convertent term)
B) ବିରୁଦ୍ଧ ପଦ (Contradictory term)
C) ବିପରୀତ ପଦ (Contrary term)
D) ସାମାନ୍ୟ ପଦ (General term)
Explanation: ବ୍ୟାବର୍ଧନରେ ବ୍ୟାବର୍ଣନୀୟର ବିଧେୟ ପଦର ବିରୁଦ୍ଧ ପଦ ବ୍ୟାବର୍ହିତର ବିଧେୟ ପଦ ହୁଏ। (In obversion, the contradictory term of the obvertend's predicate term becomes the obvertent's predicate term.)
58. ବିପରୀତାବର୍ଧନରେ 'ବିପରୀତାବର୍ଣନୀୟ'ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର କେଉଁ ପଦ 'ବିପରୀତାବର୍ହିତ'ର ବିଧେୟ ପଦ ହୁଏ? (In contraposition, which term of the 'contraponend's' subject becomes the 'contraponent's' predicate term?)
A) ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ (Subject)
B) ବିରୁଦ୍ଧ (Contradictory)
C) ବିଧେୟ (Predicate)
D) ସାଧ୍ୟ (Major)
Explanation: ବିପରୀତାବର୍ଧନରେ ବିପରୀତାବର୍ଣନୀୟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ବିରୁଦ୍ଧ ପଦ ବିପରୀତାବର୍ହିତର ବିଧେୟ ପଦ ହୁଏ। (In contraposition, the contradictory term of the contraponend's subject becomes the contraponent's predicate term.)
59. ଯଦି ବ୍ୟାବର୍ଣନୀୟ ନଞର୍ଥକ ହୁଏ, ତେବେ ବ୍ୟାବର୍ହିତର ଗୁଣ କ’ଣ ହେବ? (If the obvertend is negative, what will be the quality of the obvertent?)
A) ନଞର୍ଥକ (Negative)
B) ସଦର୍ଥକ (Affirmative)
C) ସାର୍ବିକ (Universal)
D) ଆଂଶିକ (Particular)
Explanation: ବ୍ୟାବର୍ଧନରେ ବ୍ୟାବର୍ଣନୀୟ ନଞର୍ଥକ ହେଲେ ବ୍ୟାବର୍ହିତ ସଦର୍ଥକ ହୁଏ, କାରଣ ଗୁଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ। (In obversion, if the obvertend is negative, the obvertent becomes affirmative, as the quality changes.)
60. 'ସମସ୍ତ ଉ ବି ଅଟେ' ର ବ୍ୟାବର୍ହିତ 'କୌଣସି ଉ ଅ-ବି ନୁହେଁ' ଏଥିରେ ଗୁଣ ଓ ପରିମାଣ କିପରି ରହିଛି? (In 'All S is P' (A) and its obvertent 'No S is non-P' (E), how are the quality and quantity?)
A) ଗୁଣ ଭିନ୍ନ, ପରିମାଣ ସମାନ (Quality different, quantity same)
B) ଗୁଣ ସମାନ, ପରିମାଣ ଭିନ୍ନ (Quality same, quantity different)
C) ଉଭୟ ଗୁଣ ଓ ପରିମାଣ ସମାନ (Both quality and quantity same)
Explanation: ବ୍ୟାବର୍ଧନରେ ଗୁଣ ସର୍ବଦା ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ (ସଦର୍ଥକରୁ ନଞର୍ଥକ କିମ୍ବା ନଞର୍ଥକରୁ ସଦର୍ଥକ) ଏବଂ ପରିମାଣ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ (ସାର୍ବିକ ସାର୍ବିକରେ ରହେ ଏବଂ ଆଂଶିକ ଆଂଶିକରେ ରହେ)। (In obversion, quality always changes (affirmative to negative or vice versa) and quantity remains unchanged (universal remains universal, and particular remains particular).)
61. 'କୌଣସି ଉ ବି ନୁହେଁ' (ଏ) ର ସମବର୍ହିତ କ’ଣ ହେବ? (What will be the convertent of 'No S is P' (E)?)
A) ଆ (A)
B) ଏ (E)
C) ଇ (I)
D) ଓ (O)
Explanation: ଏ-ତର୍କବାକ୍ୟର ସରଳ ସମବର୍ଧନ ହୁଏ, ତେଣୁ 'କୌଣସି ଉ ବି ନୁହେଁ' (ଏ) ର ସମବର୍ହିତ 'କୌଣସି ବି ଉ ନୁହେଁ' (ଏ) ହେବ। (E-propositions undergo simple conversion, so the convertent of 'No S is P' (E) is 'No P is S' (E).)
62. 'କେତେକ ଉ ବି ଅଟେ' (ଇ) ର ସମବର୍ହିତ କ’ଣ ହେବ? (What will be the convertent of 'Some S is P' (I)?)
A) ଆ (A)
B) ଏ (E)
C) ଇ (I)
D) ଓ (O)
Explanation: ଇ-ତର୍କବାକ୍ୟର ସରଳ ସମବର୍ଧନ ହୁଏ, ତେଣୁ 'କେତେକ ଉ ବି ଅଟେ' (ଇ) ର ସମବର୍ହିତ 'କେତେକ ବି ଉ ଅଟେ' (ଇ) ହେବ। (I-propositions undergo simple conversion, so the convertent of 'Some S is P' (I) is 'Some P is S' (I).)
63. 'କୌଣସି ଉ ବି ନୁହେଁ' (ଏ) ର ବ୍ୟାବର୍ହିତ କ’ଣ ହେବ? (What will be the obvertent of 'No S is P' (E)?)
A) ସମସ୍ତ ଉ ଅ-ବି ଅଟେ (ଆ) (All S is non-P (A))
B) କୌଣସି ଉ ଅ-ବି ନୁହେଁ (ଏ) (No S is non-P (E))
C) କେତେକ ଉ ଅ-ବି ଅଟେ (ଇ) (Some S is non-P (I))
D) କେତେକ ଉ ଅ-ବି ନୁହେଁ (ଓ) (Some S is not non-P (O))
Explanation: ଏ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବ୍ୟାବର୍ଧନରେ ଗୁଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇ ସଦର୍ଥକ ହୁଏ ଏବଂ ବିଧେୟର ବିରୁଦ୍ଧ ପଦ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। (In obversion of an E-proposition, the quality changes to affirmative, and the contradictory of the predicate is used.)
64. 'କେତେକ ଉ ବି ନୁହେଁ' (ଓ) ର ବ୍ୟାବର୍ହିତ କ’ଣ ହେବ? (What will be the obvertent of 'Some S is not P' (O)?)
A) ସମସ୍ତ ଉ ଅ-ବି ଅଟେ (ଆ) (All S is non-P (A))
B) କୌଣସି ଉ ଅ-ବି ନୁହେଁ (ଏ) (No S is non-P (E))
C) କେତେକ ଉ ଅ-ବି ଅଟେ (ଇ) (Some S is non-P (I))
D) କେତେକ ଉ ଅ-ବି ନୁହେଁ (ଓ) (Some S is not non-P (O))
Explanation: ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବ୍ୟାବର୍ଧନରେ ଗୁଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇ ସଦର୍ଥକ ହୁଏ ଏବଂ ବିଧେୟର ବିରୁଦ୍ଧ ପଦ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। (In obversion of an O-proposition, the quality changes to affirmative, and the contradictory of the predicate is used.)
65. 'ସମସ୍ତ ଉ ବି ଅଟେ' (ଆ) ର ବିପରୀତାବର୍ହିତ କ’ଣ ହେବ? (What will be the contraponent of 'All S is P' (A)?)
A) ସମସ୍ତ ଅ-ବି ଅ-ଉ ଅଟେ (ଆ) (All non-P is non-S (A))
B) କୌଣସି ଅ-ବି ଅ-ଉ ନୁହେଁ (ଏ) (No non-P is non-S (E))
C) କେତେକ ଅ-ବି ଅ-ଉ ଅଟେ (ଇ) (Some non-P is non-S (I))
D) କେତେକ ଅ-ବି ଅ-ଉ ନୁହେଁ (ଓ) (Some non-P is not non-S (O))
Explanation: ଆ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବିପରୀତାବର୍ଧନ ଆ-ତର୍କବାକ୍ୟ ହୁଏ। (The contraposition of an A-proposition is an A-proposition.)
66. 'କୌଣସି ଉ ବି ନୁହେଁ' (ଏ) ର ବିପରୀତାବର୍ହିତ କ’ଣ ହେବ? (What will be the contraponent of 'No S is P' (E)?)
A) ଆ (A)
B) ଏ (E)
C) ଇ (I)
D) ଓ (O)
Explanation: ଏ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବିପରୀତାବର୍ହିତ ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟ ହେବ। (The contraponent of an E-proposition will be an O-proposition.)
67. 'ଇ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବିପରୀତାବର୍ଧନ ସମ୍ଭବ କି? (Is contraposition of an I-proposition possible?)
A) ହଁ, ଆ ହେବ (Yes, it will be A)
B) ନାହିଁ, ହୋଇପାରେ ନାହିଁ (No, it cannot be)
C) ହଁ, ଓ ହେବ (Yes, it will be O)
D) ହଁ, ଇ ହେବ (Yes, it will be I)
Explanation: ଇ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବିପରୀତାବର୍ଧନ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ କାରଣ ଏହାର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଫଳରେ ବ୍ୟାପକତା ନିୟମର ଉଲ୍ଲଂଘନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ। (Contraposition of an I-proposition is not possible because intermediate processes may lead to a violation of the distribution rule.)
68. 'ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବିପରୀତାବର୍ହିତ କେଉଁ ତର୍କବାକ୍ୟ ହେବ? (What type of proposition will be the contraponent of an O-proposition?)
A) ଆ (A)
B) ଏ (E)
C) ଇ (I)
D) ଓ (O)
Explanation: ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟର (କେତେକ ଉ ବି ନୁହେଁ) ବିପରୀତାବର୍ହିତ ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟ (କେତେକ ଅ-ବି ଅ-ଉ ନୁହେଁ) ହେବ। (The contraponent of an O-proposition (Some S is not P) will be an O-proposition (Some non-P is not non-S).)
69. 'ସମସ୍ତ ମା’ ସ୍ନେହଶୀଳା' ର ସମବର୍ହିତ କ’ଣ? (What is the convertent of 'All mothers are affectionate'?)
A) ସମସ୍ତ ସ୍ନେହଶୀଳା ମା’ ଅଟନ୍ତି (All affectionate ones are mothers)
B) କେତେକ ମା’ ସ୍ନେହଶୀଳା ଅଟନ୍ତି (Some mothers are affectionate)
C) କେତେକ ସ୍ନେହଶୀଳା ମା’ ଅଟନ୍ତି (Some affectionate ones are mothers)
D) କୌଣସି ସ୍ନେହଶୀଳା ମା’ ନୁହଁନ୍ତି (No affectionate ones are mothers)
Explanation: ଆ-ତର୍କବାକ୍ୟର ସମବର୍ଧନ ସୀମିତ ହୁଏ, ତେଣୁ 'ସମସ୍ତ ଉ ବି ଅଟେ' ରୁ 'କେତେକ ବି ଉ ଅଟେ' ହୁଏ। (Conversion of an A-proposition is limited, so 'All S is P' becomes 'Some P is S'.)
70. 'କୌଣସି ସାଧୁ ଦୁଷ୍ଟ ନୁହନ୍ତି' ର ବ୍ୟାବର୍ହିତ କ’ଣ? (What is the obvertent of 'No saint is evil'?)
A) କେତେକ ସାଧୁ ଅ-ଦୁଷ୍ଟ ଅଟନ୍ତି (Some saints are non-evil)
B) ସମସ୍ତ ସାଧୁ ଅ-ଦୁଷ୍ଟ ଅଟନ୍ତି (All saints are non-evil)
C) କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ଅ-ସାଧୁ ନୁହେଁ (No evil is non-saint)
D) ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଅ-ସାଧୁ ଅଟନ୍ତି (All evil are non-saint)
Explanation: ଏ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବ୍ୟାବର୍ଧନ ଆ-ତର୍କବାକ୍ୟ ହୁଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଗୁଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ଓ ବିଧେୟର ବିରୁଦ୍ଧ ପଦ ଆସେ। (Obversion of an E-proposition results in an A-proposition, where the quality changes and the contradictory of the predicate is used.)
71. 'କେତେକ ରାଜନେତା ଅପରାଧୀ ଅଟନ୍ତି' ର ସମବର୍ହିତ କ’ଣ? (What is the convertent of 'Some politicians are criminals'?)
A) କେତେକ ଅପରାଧୀ ରାଜନେତା ଅଟନ୍ତି (Some criminals are politicians)
B) ସମସ୍ତ ଅପରାଧୀ ରାଜନେତା ଅଟନ୍ତି (All criminals are politicians)
C) କୌଣସି ଅପରାଧୀ ରାଜନେତା ନୁହଁନ୍ତି (No criminals are politicians)
D) କେତେକ ରାଜନେତା ଅପରାଧୀ ନୁହଁନ୍ତି (Some politicians are not criminals)
Explanation: ଇ-ତର୍କବାକ୍ୟର ସରଳ ସମବର୍ଧନ ହୁଏ, ତେଣୁ 'କେତେକ ଉ ବି ଅଟେ' ରୁ 'କେତେକ ବି ଉ ଅଟେ' ହୁଏ। (I-propositions undergo simple conversion, so 'Some S is P' becomes 'Some P is S'.)
72. 'କେତେକ ଛାତ୍ର ଧନୀ ନୁହଁନ୍ତି' ର ବ୍ୟାବର୍ହିତ କ’ଣ? (What is the obvertent of 'Some students are not rich'?)
A) ସମସ୍ତ ଛାତ୍ର ଅ-ଧନୀ ଅଟନ୍ତି (All students are non-rich)
B) କେତେକ ଛାତ୍ର ଅ-ଧନୀ ଅଟନ୍ତି (Some students are non-rich)
C) କୌଣସି ଛାତ୍ର ଅ-ଧନୀ ନୁହେଁ (No student is non-rich)
D) କେତେକ ଅ-ଧନୀ ଛାତ୍ର ଅଟନ୍ତି (Some non-rich are students)
Explanation: ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବ୍ୟାବର୍ଧନ ଇ-ତର୍କବାକ୍ୟ ହୁଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଗୁଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ ଓ ବିଧେୟର ବିରୁଦ୍ଧ ପଦ ଆସେ। (Obversion of an O-proposition results in an I-proposition, where the quality changes and the contradictory of the predicate is used.)
73. 'କୌଣସି କୁକୁର ଛେଳି ନୁହେଁ' ର ବିପରୀତାବର୍ହିତ କ’ଣ? (What is the contraponent of 'No dog is a goat'?)
A) ସମସ୍ତ ଅ-ଛେଳି ଅ-କୁକୁର ଅଟନ୍ତି (All non-goats are non-dogs)
B) କେତେକ ଅ-ଛେଳି ଅ-କୁକୁର ନୁହଁନ୍ତି (Some non-goats are not non-dogs)
C) କୌଣସି ଅ-ଛେଳି କୁକୁର ନୁହେଁ (No non-goat is a dog)
D) ବିପରୀତାବର୍ଧନ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ (Contraposition is not possible)
Explanation: ଏ-ତର୍କବାକ୍ୟ (No S is P) ର ବିପରୀତାବର୍ହିତ ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟ (Some non-P is not non-S) ହୁଏ। (The contraponent of an E-proposition (No S is P) is an O-proposition (Some non-P is not non-S).)
74. ଅବ୍ୟବହିତ ଅନୁମାନର ସାରାଂଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଅବରୋହାନୁମାନ କେଉଁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ? (According to the summary of immediate inference, into which two parts is deductive inference divided?)
A) ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଓ ପରୋକ୍ଷ (Direct and indirect)
B) ବ୍ୟବହିତ ଓ ଅବ୍ୟବହିତ (Mediate and immediate)
C) ସୀମିତ ଓ ସରଳ (Limited and simple)
D) ଆରୋହ ଓ ଅବରୋହ (Inductive and deductive)
Explanation: ଅବରୋହାନୁମାନକୁ ବ୍ୟବହିତ ଓ ଅବ୍ୟବହିତ ଅନୁମାନ ଭାବରେ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ। (Deductive inference is divided into two parts: mediate and immediate inference.)
75. 'କେତେକ ମାନବବାଦୀ ନିରୀଶ୍ଵରବାଦୀ ଅଟନ୍ତି' ଏହାର ବ୍ୟାବର୍ହିତ କ’ଣ? (What is the obvertent of 'Some humanists are atheists'?)
A) କେତେକ ମାନବବାଦୀ ଅ-ନିରୀଶ୍ୱରବାଦୀ ନୁହଁନ୍ତି (Some humanists are not non-atheists)
B) ସମସ୍ତ ମାନବବାଦୀ ଅ-ନିରୀଶ୍ୱରବାଦୀ ଅଟନ୍ତି (All humanists are non-atheists)
C) କୌଣସି ମାନବବାଦୀ ନିରୀଶ୍ୱରବାଦୀ ନୁହେଁ (No humanist is an atheist)
D) କେତେକ ନିରୀଶ୍ୱରବାଦୀ ମାନବବାଦୀ ଅଟନ୍ତି (Some atheists are humanists)
Explanation: ଇ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବ୍ୟାବର୍ଧନ ଓ-ତର୍କବାକ୍ୟ ହୁଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଗୁଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ। (Obversion of an I-proposition results in an O-proposition, where the quality changes.)
76. 'କୌଣସି ଆତଙ୍କବାଦୀ ଶାନ୍ତିପ୍ରିୟ ନୁହଁନ୍ତି' (ଏ) ର ବ୍ୟାବର୍ହିତ କେଉଁ ତର୍କବାକ୍ୟ ହେବ? (What type of proposition will be the obvertent of 'No terrorist is peace-loving' (E)?)
A) ଆ (A)
B) ଏ (E)
C) ଇ (I)
D) ଓ (O)
Explanation: ଏ-ତର୍କବାକ୍ୟର ବ୍ୟାବର୍ଧନ ଆ-ତର୍କବାକ୍ୟ ହୁଏ। (The obversion of an E-proposition results in an A-proposition.)
77. ବ୍ୟବହିତ ଅନୁମାନରେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତଟି କେତେଗୋଟି ହେତୁବାକ୍ୟରୁ ନିଷ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ? (In mediate inference, from how many premises is the conclusion derived?)
A) ଏକମାତ୍ର (Only one)
B) ଏକାଧିକ (More than one)
C) କେବଳ ଦୁଇଟି (Only two)
D) ତିନି କିମ୍ବା ତତୋଧୂକ (Three or more)
Explanation: ବ୍ୟବହିତ ଅନୁମାନରେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଏକାଧିକ ହେତୁବାକ୍ୟରୁ ନିଷ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ। (In mediate inference, the conclusion is derived from more than one premise.)
78. ତର୍କଶାସ୍ତ୍ରରେ 'ଅନୁମାନ' (Inference) ଏବଂ 'ଯୁକ୍ତି' (Argument) ଉଭୟ ଶବ୍ଦ କିପରି ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାନ୍ତି? (In logic, in what sense are the terms 'Inference' and 'Argument' both used?)
A) ଭିନ୍ନ ଅର୍ଥରେ (In different senses)
B) ଏକା ଅର୍ଥରେ (In the same sense)
C) ପରୋକ୍ଷ ଅର୍ଥରେ (In an indirect sense)
D) ଆଂଶିକ ଅର୍ଥରେ (In a partial sense)
Explanation: ତର୍କଶାସ୍ତ୍ରରେ ଅନୁମାନ ଏକ ମାନସିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ହୋଇଥିବାବେଳେ, ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି ଭାଷାରେ ପ୍ରକାଶିତ ଅନୁମାନ। ପ୍ରାୟତଃ ଏକା ଅର୍ଥରେ ଏହା ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥାଏ। (In logic, while inference is a mental process, an argument is an inference expressed in language. They are often used in the same sense.)
79. ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାକଳ୍ପିକ ତର୍କବାକ୍ୟକୁ 'ସଂଜ୍ଞା' ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ କେଉଁ ଅବ୍ୟବହିତ ଅନୁମାନର ନିୟମରେ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ଘଟେ? (When a categorical proposition is used as a 'definition', which rule of immediate inference is deviated from?)
A) ବ୍ୟାବର୍ଧନ (Obversion)
B) ବିପରୀତାବର୍ଧନ (Contraposition)
C) ସୀମିତ ସମବର୍ଧନ (Limited conversion)
D) ସରଳ ସମବର୍ଧନ (Simple conversion)
Explanation: ସାଧାରଣତଃ 'ଆ' ର ସମବର୍ଧନ 'ଇ' ହୁଏ (ସୀମିତ ସମବର୍ଧନ)। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ 'ଆ' ଏକ ସଂଜ୍ଞା ରୂପେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏହାର ସମବର୍ଧନ 'ଆ' ହିଁ ହୁଏ, ଯାହା ସୀମିତ ସମବର୍ଧନର ନିୟମରୁ ବ୍ୟତିକ୍ରମ। (Normally, the conversion of 'A' is 'I' (limited conversion). But when 'A' is used as a definition, its conversion remains 'A', which is a deviation from the rule of limited conversion.)
80. ବ୍ୟାପକତାର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, କେଉଁ ପଦ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେଲେ ତାହା ହେତୁବାକ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଥିବା ଆବଶ୍ୟକ? (According to the rule of distribution, if a term is distributed in the conclusion, it must have been distributed in which part of the premise?)
A) କୌଣସି ପଦ (Any term)
B) କେବଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପଦ (Only subject term)
C) କେବଳ ବିଧେୟ ପଦ (Only predicate term)
D) କେବଳ ହେତୁପଦ (Only middle term)
Explanation: ବ୍ୟାପକତାର ନିୟମ ହେଉଛି ଯେ, ଯଦି କୌଣସି ପଦ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏ, ତେବେ ତାହା ହେତୁବାକ୍ୟରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଥିବା ଆବଶ୍ୟକ। (The rule of distribution states that if any term is distributed in the conclusion, it must have been distributed in the premise.)
81. କେଉଁ ଅବ୍ୟବହିତ ଅନୁମାନରେ ଗୁଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ କିନ୍ତୁ ପରିମାଣ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହେ? (In which immediate inference does the quality change, but the quantity remains unchanged?)
A) ସମବର୍ଧନ (Conversion)
B) ବିପରୀତାବର୍ଧନ (Contraposition)
C) ବ୍ୟାବର୍ଧନ (Obversion)
D) ରୂପାନ୍ତରୀକରଣ (Transformation)
Explanation: ବ୍ୟାବର୍ଧନରେ ହେତୁବାକ୍ୟର ଗୁଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ କିନ୍ତୁ ପରିମାଣ ସର୍ବଦା ସମାନ ରହେ। (In obversion, the quality of the premise changes, but the quantity always remains the same.)