4 Mark question answer

Password Protected

Please enter the password to continue.

Incorrect Password

Plus two second year Subject- Education 120 ଟି 4 Mark Question answer

4 Mark Questions and Answers

1. What is the definition of education according to Gandhiji?
ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ମତରେ ଶିକ୍ଷାର ସଂଜ୍ଞା କ’ଣ?

Answer: ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ମତରେ ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି ଶିଶୁର ଦେହ, ମନ ଏବଂ ଆତ୍ମାର ସର୍ବାଙ୍ଗୀନ ବିକାଶ | ଏହା ମନୁଷ୍ୟକୁ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ କରିବା ଉଚିତ ଏବଂ ପ୍ରକୃତ ମଣିଷ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ | ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିଠାରେ ମାନବିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ସୃଷ୍ଟି କରି ଏକ ଉତ୍ତମ ନାଗରିକ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ | ଶିକ୍ଷାର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଏକ ଶ୍ରେଣୀହୀନ ଉତ୍ତମ ସମାଜ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ପଥ ପରିଷ୍କାର କରିବା |

According to Gandhiji, education is the complete development of the body, mind, and soul of the child. It should make an individual self-reliant and create a true human being. It should create human values in the individual and prepare the person to be an excellent citizen. The main aim of education should be to clear the path for creating a classless and excellent society.

2. Explain the utilitarian aim of Gandhiji’s immediate aims.
ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ତତ୍‌କାଳ ଲକ୍ଷ୍ୟର ଉପଯୋଗିତାବାଦୀ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ବୁଝାଅ ।

Answer: ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ମତରେ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟକ୍ତିଠାରେ କେତେକ ଉପଯୋଗିତାବାଦୀ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ | ଶିକ୍ଷା କର୍ମଭିତ୍ତିକ ଏବଂ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ ହେବା ଦ୍ୱାରା ଏହା ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିବ | ଉଚ୍ଚ ଉତ୍ପାଦନଭିତ୍ତିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ନିଜ ଖର୍ଚ୍ଚ ତୁଲାଇ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ ହୋଇପାରିବ | ଏହି କର୍ମଭିତ୍ତିକ ଶିକ୍ଷା ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତା ଯଥା ଖାଦ୍ୟ, ଗୃହ ଏବଂ ବସ୍ତ୍ରର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିପାରିବ |

According to Gandhiji, education should create certain utilitarian values in the individual. This is possible if education is work-centered and self-reliant. By performing high-production work, the learner will be able to cover their expenses and become self-reliant in the future. This work-centered education can fulfill basic needs such as food, shelter, and clothing.

3. What is Gandhiji’s view on the all-round development aim of education?
ଶିକ୍ଷାର ସର୍ବାଙ୍ଗୀନ ବିକାଶ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ମତ କ’ଣ?

Answer: ଶିକ୍ଷାର ଲକ୍ଷ୍ୟ କେବଳ ବ୍ୟକ୍ତିର ମାନସିକ ବିକାଶ ନୁହେଁ, ବରଂ ବ୍ୟକ୍ତିର ସର୍ବାଙ୍ଗୀନ ବିକାଶ ଅଟେ | ପୁସ୍ତକରୁ ପଢ଼ି ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ କଲେ କେବଳ ମାନସିକ ବିକାଶ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱର ସୁଷମ ବିକାଶ କରେ ନାହିଁ | ଗାନ୍ଧିଜୀ ହସ୍ତ (ଦୈହିକ ଶ୍ରମ), ହୃଦୟ (ଆବେଗିକ/ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ), ଏବଂ ମସ୍ତିଷ୍କ (ବୌଦ୍ଧିକ) ର ସମନ୍ୱିତ ବିକାଶ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଇଥିଲେ | ତେଣୁ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ମନୁଷ୍ୟ ହେବା ପାଇଁ ଦେହ, ମନ ଓ ହୃଦୟର ଯଥାର୍ଥ ସମନ୍ୱୟ ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ |

The goal of education is not just the mental development of the individual, but the all-round development of the person. Acquiring knowledge merely from books only leads to mental development, which does not result in the harmonious development of personality. Gandhiji emphasized the combined development of the Hand (physical labor), the Heart (emotional and spiritual), and the Head (intellectual). Therefore, he stated that true education is the coordination of body, mind, and heart to become a complete human being.

4. What was Gandhiji's opinion on the importance of mother tongue as a medium of instruction in the curriculum?
ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ମାତୃଭାଷା ଶିକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମର ଗୁରୁତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ମତ କ’ଣ ଥିଲା?

Answer: ଗାନ୍ଧିଜୀ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ ଯେ ଇଂରେଜୀ ଭାଷା ପରିବର୍ତ୍ତେ ମାତୃଭାଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଉତ୍ତମ ଶିକ୍ଷାଦାନ ହୋଇପାରିବ | କାରଣ ମାତୃଭାଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଶିଶୁର ବୁଦ୍ଧି, ରୁଚି ଓ କଳ୍ପନା ଶକ୍ତିର ବିକାଶ ହୋଇଥାଏ | ଏହା ସହିତ ଶିଶୁ ନିଜର ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ କରିବାର ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କରିଥାଏ | ତେଣୁ ମୌଳିକ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଶିକ୍ଷାଦାନର ମାଧ୍ୟମ ମାତୃଭାଷା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦିଆଯାଉଥିଲା |

Gandhiji believed that quality teaching could be achieved through the mother tongue instead of the English language. This is because the development of the child's intelligence, taste, and imagination occurs through the mother tongue. Furthermore, the child enjoys the pleasure of self-expression through their native language. Hence, the mother tongue was emphasized as the medium of instruction in the Basic Education system.

5. What did Gandhiji mean by the Correlation Method (ଅନୁବନ୍ଧନ ପଦ୍ଧତି)?
ଅନୁବନ୍ଧନ ପଦ୍ଧତି କହିଲେ ଗାନ୍ଧିଜୀ କ’ଣ ବୁଝୁଥିଲେ?

Answer: ଅନୁବନ୍ଧନ କହିଲେ ବିଭିନ୍ନ ବିଷୟ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ସ୍ଥାପନ କରି ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀଙ୍କୁ ପଢ଼ାଇବାକୁ ବୁଝାଯାଏ | ଏହି ପଦ୍ଧତି ଅନୁଯାୟୀ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ବା ଧନ୍ଦା ମାଧ୍ୟମରେ ଶିଶୁକୁ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାଠ୍ୟ ବିଷୟ ଶିକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ | ବିଭିନ୍ନ ବିଷୟକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ନ ପଢ଼ାଇ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂଯୋଗ ସ୍ଥାପନ କରି ଶିକ୍ଷାଦାନ କରାଯାଏ | ଏହି ପଦ୍ଧତି ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ବିଭିନ୍ନ ବିଷୟରେ ପ୍ରୟୋଜନୀୟ ଜ୍ଞାନ ହାସଲ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହୋଇଥାଏ |

Correlation refers to teaching students by establishing coordination among different subjects. According to this method, the child has to learn all other subjects through a central craft or vocation. Instead of teaching subjects separately, instruction is given by establishing connections between them. Through this method, the learner is able to acquire necessary knowledge across various subjects.

6. What was Gandhiji’s view on discipline (ଶୃଙ୍ଖଳା)?
ଶୃଙ୍ଖଳା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ମତ କ’ଣ ଥିଲା?

Answer: ଗାନ୍ଧିଜୀ ଆତ୍ମ-ସଂଯମ ଓ ଆତ୍ମ-ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ଶୃଙ୍ଖଳା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଇଥିଲେ | ତାଙ୍କ ମତରେ ଶୃଙ୍ଖଳା କେବେହେଲେ ଶିଶୁ ଉପରେ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଭାବେ ଲଦି ଦିଆଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ | ଶିଶୁକୁ ଶୃଙ୍ଖଳିତ କରିବା ପାଇଁ ଶାରୀରିକ ବା ମାନସିକ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବା ମଧ୍ୟ ଉଚିତ ନୁହେଁ | ଏକ ଉନ୍ନତ ସାମାଜିକ ପରିବେଶରେ ଶିଶୁ ସମାଜ ଜୀବନର ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟ ସହ ଜଡ଼ିତ ହୋଇ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବରେ ନିଜେ ନିଜକୁ ଶୃଙ୍ଖଳିତ କରିପାରିବ |

Gandhiji emphasized self-control and self-directed discipline. According to him, discipline should never be forcibly imposed upon the child. Physical or mental punishment should not be used to discipline the child. In a sound social environment, the child, by engaging with various social processes and activities, will learn the rules of discipline and discipline themselves independently.

7. What was Gandhiji’s view on the role of the teacher?
ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଭୂମିକା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ମତ କ’ଣ ଥିଲା?

Answer: ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ମତରେ ପ୍ରକୃତ ଶିକ୍ଷା କେବଳ ପିତାମାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ଭବ, ତେଣୁ ଶିକ୍ଷାଦାନ ସମୟରେ ଶିକ୍ଷକ ଜଣେ ମାଆର ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ | ଶିକ୍ଷକ ଉତ୍ତମ ଭାବରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ, ଚରିତ୍ରବାନ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟପରାୟଣ, ତ୍ୟାଗୀ ଏବଂ ସତ୍ୟ ଓ ଅହିଂସାର ପୂଜାରୀ ହେବା ଉଚିତ | ଶିକ୍ଷକ ଓ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଏକ ପରିବାର ଭଳି ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ଉଚିତ | ଶିକ୍ଷକ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକରେ ସୀମାବଦ୍ଧ ନରହି ପାଠ୍ୟ ବହିର୍ଭୂତ ଜୀବନ ସମ୍ପର୍କିତ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ |

According to Gandhiji, true education is possible only through parents, so the teacher should assume the role of a mother during instruction. The teacher should be well-trained, of good character, devoted to duty, sacrificing, and a devotee of truth and non-violence. A good relationship should be established between the teacher and the student, and the school should function like a family. The teacher should not be limited to textbooks but should provide life-related knowledge beyond the curriculum.

8. What was the main basis of Pandit Gopabandhu’s education philosophy?
ପଣ୍ଡିତ ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ଶିକ୍ଷାଦର୍ଶନର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର କ’ଣ ଥିଲା?

Answer: ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ଶିକ୍ଷାଦର୍ଶନ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଦର୍ଶନର ଏକ ବିଶେଷ ସ୍ୱରୂପ ଥିଲା | ତାଙ୍କ ଶିକ୍ଷାଦର୍ଶନ ମୁଖ୍ୟତଃ ଭଗବତ୍ ପ୍ରୀତି, ଜାତି ପ୍ରୀତି ଓ ମାନବ ପ୍ରୀତି ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ଥିଲା | ସେ ଓଡିଶାର ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ପ୍ରପୀଡିତ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନର ମାନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ଶିକ୍ଷାର ପରିକଳ୍ପନା କରିଥିଲେ | ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ ଯେ ପ୍ରାଚୀନ ଭାରତର ଗୁରୁକୁଳାଶ୍ରମରେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଉଥିବା ଶିକ୍ଷା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଶିକ୍ଷା ଅଟେ |

Gopabandhu's education philosophy was a special form of his life philosophy. His educational vision was mainly based on the love of God, the love of the nation, and the love of humanity. He envisioned a progressive education to raise the standard of living of the poverty-stricken people of Odisha. He believed that the education provided in the ancient Guru-Kula ashrams of India was the true education.

9. Why was Satyawadi Vana Vidyalaya called the 'man-making factory'?
ସତ୍ୟବାଦୀ ବନ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ‘ମଣିଷ ତିଆରି କାରଖାନା’ କାହିଁକି କୁହାଯାଉଥିଲା?

Answer: ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ମତରେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଏକ ‘ମଣିଷ ତିଆରି କାରଖାନା’ ହେବା ଉଚିତ | ବିଦ୍ୟାଳୟର କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ରୁଟିନ୍ ଅନୁଯାୟୀ କିଛି ବିଷୟ ପଢ଼ାଇବାରେ ସୀମିତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ | ସତ୍ୟବାଦୀ ବନ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତ ମଣିଷ ଭାବରେ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଉଥିଲା | ଏହା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱର ସର୍ବାଙ୍ଗୀନ ବିକାଶ ଓ ଆଦର୍ଶ ବ୍ୟକ୍ତି ଗଠନ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଥିଲା |

According to Gopabandhu, a school should be a 'man-making factory'. Its function should not be limited to merely teaching some subjects according to a routine. Satyawadi Vana Vidyalaya emphasized creating true human beings. It aimed at the complete development of the students' personality and the formation of ideal individuals.

10. What was Gopabandhu's view on the development of national sentiment?
ଜାତୀୟତା ଭାବର ବିକାଶ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ମତ କ’ଣ ଥିଲା?

Answer: ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ଶିକ୍ଷାର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ଜାତୀୟ ଚରିତ୍ରର ଉନ୍ନତି ଓ ଜାତୀୟ ଆତ୍ମାର ଅଭ୍ୟୁତ୍‌ଥାନ | ସେ 'ଜନନୀ ଜନ୍ମଭୂମିଶ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗାଦପି ଗରିୟସୀ' (ମାତୃଭୂମି ସ୍ୱର୍ଗଠାରୁ ବଡ଼) ଉକ୍ତି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଉଥିଲେ | ମାତୃଭୂମିକୁ ଭଲ ନ ପାଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ କଦାପି ଶିକ୍ଷିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ | ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଦେଶର ଜାତୀୟ ଜୀବନର ସର୍ବାଙ୍ଗୀନ ବିକାଶ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଥିଲେ |

A major aim of Gopabandhu's education was the improvement of national character and the spiritual awakening of the nation. He emphasized the saying, 'Mother and Motherland are superior to Heaven'. An individual who does not love their motherland should never be considered an educated person. Through this aim, he intended the all-round development of the national life of the country.

11. What was the importance of Labour Education (ଶ୍ରମଶିକ୍ଷା) in Gopabandhu's curriculum?
ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଶ୍ରମଶିକ୍ଷାର କି ଗୁରୁତ୍ୱ ଥିଲା?

Answer: ଗୋପବନ୍ଧୁ ଶ୍ରମଶିକ୍ଷା ଉପରେ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ଶିକ୍ଷା ଓ ଶ୍ରମର ଏକ ଅପୂର୍ବ ସଂଯୋଗ ଥିଲା | ସତ୍ୟବାଦୀ ବନବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ କୃଷି, ବଗିଚା କାମ, କାଠ କାମ ଓ ଲୁଗା ବୁଣା ଭଳି ବୃତ୍ତିଭିତ୍ତିକ ବିଷୟ ପଢ଼ାଯାଉଥିଲା | ଏହି କର୍ମାନୁଭୂତିକ ଶିକ୍ଷା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀକୁ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ କରି ନିଜେ ନିଜ ଗୋଡ଼ରେ ଠିଆ ହେବା ପାଇଁ ସମର୍ଥ କରିବା ଉଚିତ ଥିଲା | ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାରତବର୍ଷରେ ମାଧ୍ୟମିକ ସ୍ତରରେ ବୃତ୍ତିଭିତ୍ତିକ ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରଚଳନ କରାଇ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅନୁଷ୍ଠାନ ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରାଇ ପାରିଥିଲା |

Gopabandhu emphasized labor education, which represented a unique fusion of education and work. In Satyawadi Vana Vidyalaya, vocational subjects like agriculture, gardening, carpentry, and weaving were taught to students. This work-experience education aimed to enable the student to become self-reliant and stand on their own feet. This system of vocational education at the secondary level established Satyawadi Vana Vidyalaya as a unique institution in India.

12. What was Gopabandhu's view on self-discipline (ଆତ୍ମାନୁଶାସନ)?
ଆତ୍ମାନୁଶାସନ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ମତ କ’ଣ ଥିଲା?

Answer: ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ମତରେ ବାହ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳା ଅପେକ୍ଷା ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ବା ଆତ୍ମାନୁଶାସନର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅଧିକ | ଆତ୍ମାନୁଶାସନ ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଅନୁଶାସନ, ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନତା ହିଁ ଆତ୍ମାନୁଶାସନର ଉତ୍ସ ବୋଲି ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ | ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ କୌଣସି ଶାରୀରିକ ବା ମାନସିକ ଦଣ୍ଡରେ ଦଣ୍ଡିତ କରାନଯାଇ ଆତ୍ମ ସମୀକ୍ଷା ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବା ଉଚିତ | ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ ଏକ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଓ ସ୍ନେହସିକ୍ତ ପରିବେଶରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରାଗଲେ ସେମାନେ ସୁଶୃଙ୍ଖଳିତ ହୋଇପାରିବେ |

According to Gopabandhu, self-discipline or inner discipline is more significant than external discipline. He believed that self-discipline is the true form of discipline, and freedom is the source of self-discipline. Students should not be punished physically or mentally, but rather given opportunities for self-reflection. If students are educated in a joyful and affectionate environment, they can become well-disciplined.

13. What qualities should an ideal teacher possess according to Gopabandhu?
ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ମତରେ ଜଣେ ଉତ୍ତମ ଶିକ୍ଷକଙ୍କର କି ଗୁଣାବଳୀ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ?

Answer: ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ମତରେ ଶିକ୍ଷକ ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଆଦର୍ଶ ହେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଉପଦେଶ ଅପେକ୍ଷା ନିଜ ଜୀବନ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଛାତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବା ଉଚିତ | ଶିକ୍ଷକ ଜଣେ ତ୍ୟାଗୀ, କର୍ମଠ, ସହାନୁଭୂତିଶୀଳ, ସମୟାନୁବର୍ତ୍ତୀ ଏବଂ ସାଧୁ ବ୍ୟକ୍ତି ହେବା ଆବଶ୍ୟକ | ସେ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ନିଜ ପୁଅଝିଅ ଭଳି ଭଲ ପାଇବା ସହ ନିଜ ବୃତ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ଭଲ ପାଇବା ଉଚିତ | ଜଣେ ଉତ୍ତମ ଶିକ୍ଷକଙ୍କର ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ନୈତିକତା ଦ୍ୱାରା ସେ ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବା ଉଚିତ |

According to Gopabandhu, the teacher should be an ideal for the students and should inspire them more through the example of their own life than through mere advice. The teacher should be sacrificing, hardworking, sympathetic, punctual, and an honest person. They should love the students like their own children and also love their profession. An excellent teacher should influence students through their good character and morality.

14. What is the core concept of Sri Aurobindo's Integral Education (ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଶିକ୍ଷା)?
ଶ୍ରୀଅରବିନ୍ଦଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଶିକ୍ଷାର ମୂଳ ଧାରଣା କ’ଣ?

Answer: ଶ୍ରୀଅରବିନ୍ଦ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଶିକ୍ଷାର ଅଗ୍ରଦୂତ ଥିଲେ, ଯାହା ବ୍ୟକ୍ତିର ସର୍ବାଙ୍ଗୀନ ବିକାଶ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଇଥାଏ | ଏହି ଶିକ୍ଷା ମନୁଷ୍ୟ ଜୀବନର ପାଞ୍ଚୋଟି ଦିଗ ଯଥା ଶାରୀରିକ, ପ୍ରାଣିକ, ମାନସିକ, ଚୈତ୍ତକ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିକାଶ ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ | ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଷିକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ସାଧାରଣ ମାନବକୁ ଦିବ୍ୟ ମାନବରେ ପରିଣତ କରିବା ତାଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା | ଏହା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ଆତ୍ମାରେ ଥିବା ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନ ସତ୍ତାକୁ ଉନ୍ମୋଚନ କରି ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ କରାଇବାର ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା |

Sri Aurobindo was the pioneer of Integral Education, which emphasizes the all-round development of the individual. This education is based on the five aspects of human life: physical, vital, mental, psychic, and spiritual development. His goal was to transform the ordinary human being into a divine being through Integral Education. This process involves unveiling the latent potential of the soul and elevating it towards completeness.

15. What is Psychic Education (ଚୈତ୍ତକ ଶିକ୍ଷା) according to Sri Aurobindo?
ଶ୍ରୀଅରବିନ୍ଦଙ୍କ ମତରେ ଚୈତ୍ତକ ଶିକ୍ଷା କ’ଣ?

Answer: ଚୈତ୍ତକ ଶିକ୍ଷା ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଶ୍ରୀଅରବିନ୍ଦଙ୍କର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅବଦାନ ଅଟେ, ଯାହା ମନୁଷ୍ୟର ମନଃଶକ୍ତିର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳ ବା ଚୈତ୍ତକ ସତ୍ତାକୁ ବୁଝାଏ | ଏହି ଚୈତ୍ତକ ସତ୍ତାର ଉନ୍ମେଷଣ ମନୁଷ୍ୟର ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ବିକାଶର ଚାବିକାଠି ଅଟେ | ଏହା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସୁପ୍ତ ଚେତନାକୁ ଜାଗ୍ରତ କରି ମନୁଷ୍ୟକୁ ସାଧାରଣ ସ୍ତରରୁ ବହୁ ଉନ୍ନତ ସ୍ତରକୁ ନେଇଯାଏ | ଏହି ଶିକ୍ଷା ମନୁଷ୍ୟକୁ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର, ନିର୍ମଳ, ଜଞ୍ଜାଳ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଚିନ୍ତାଧାରାରେ ପରିପୁଷ୍ଟ କରିଥାଏ |

Psychic Education is a unique contribution of Sri Aurobindo to education, referring to the central point of the human mind power or the psychic being. The awakening of this psychic being is the key to the individual's integral development. It awakens the latent consciousness within the individual and elevates them from an ordinary level to a much higher level. This education makes a person selfless, pure, free from worldly ties, and enriched with divine thoughts.

16. What was the first principle of Sri Aurobindo's teaching?
ଶ୍ରୀଅରବିନ୍ଦଙ୍କ ଶିକ୍ଷାଦାନର ପ୍ରଥମ ନୀତି କ’ଣ ଥିଲା?

Answer: ଶିକ୍ଷାଦାନର ପ୍ରଥମ ନୀତି ହେଉଛି, "ପ୍ରକୃତରେ ଶିକ୍ଷକ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀକୁ କୌଣସି ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ" | ଶିକ୍ଷକ ଜଣେ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନକାରୀ ନୁହନ୍ତି, ବରଂ ସେ କେବଳ ଜଣେ ସାହାଯ୍ୟକାରୀ ଏବଂ ପଥ ପ୍ରଦର୍ଶକ ମାତ୍ର | ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପ୍ରଧାନ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀକୁ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦେବା ଓ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ ପାଇଁ ବାଟ ଦେଖାଇବା | ଏହାଦ୍ୱାରା ଶିଶୁର ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଜ୍ଞାନ କିପରି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉନ୍ନୀତ ହେବ, ସେଥିପାଇଁ ଶିକ୍ଷକ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମ କରନ୍ତି |

The first principle of teaching is, "The teacher truly teaches nothing to the student." The teacher is not an instructor but merely a helper and a guide. The teacher's main function is to inform the student about the curriculum and show them the way to acquire knowledge. Through this, the teacher makes every effort to ensure that the child's inherent knowledge is uplifted.

17. Describe the second principle of Sri Aurobindo's teaching.
ଶ୍ରୀଅରବିନ୍ଦଙ୍କ ଶିକ୍ଷାଦାନର ଦ୍ଵିତୀୟ ନୀତିକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।

Answer: ଶିକ୍ଷାଦାନର ଦ୍ୱିତୀୟ ନୀତି ହେଉଛି, ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ମାନସିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷକ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ମନକୁ ବୁଝିବା ଆବଶ୍ୟକ | ଶ୍ରୀଅରବିନ୍ଦଙ୍କ ମତରେ ପିତାମାତା ଓ ଶିକ୍ଷକମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଶିଶୁକୁ ଗଢ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଏକ 'ବର୍ବରତା ଓ କୁସଂସ୍କାର' | ସେ ତୁଳନା କରି କହିଥିଲେ ଯେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀକୁ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଗଛଟିଏ ବଢ଼ାଇବା ଭଳି ହେବା ଉଚିତ | ତେଣୁ ଶିଶୁ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତ ଭାବରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ |

The second principle of teaching is that the teacher needs to understand the student's mind for their mental development. Sri Aurobindo considered the attempt by parents and teachers to mold the child according to their own wishes as 'barbarity and superstition'. He compared the act of educating a student to growing a tree, where the child should acquire knowledge spontaneously. Therefore, the child should receive education according to their own nature and desire.

18. What is the role of a teacher according to Sri Aurobindo?
ଶ୍ରୀଅରବିନ୍ଦଙ୍କ ମତରେ ଜଣେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କର ଭୂମିକା କ’ଣ?

Answer: ଶ୍ରୀଅରବିନ୍ଦଙ୍କ ମତରେ ଶିକ୍ଷକ ଜଣେ ଯୋଗୀ, ଆଧ୍ୟାତ୍ମବାଦୀ, ଆଦର୍ଶବାଦୀ ଓ ଚରିତ୍ରବାନ ବ୍ୟକ୍ତି ହେବା ଉଚିତ | ସେ କେବଳ ଜଣେ ବନ୍ଧୁ, ସହାୟକ ଓ ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ଭାବରେ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି | ଶିକ୍ଷକ ନିଜର ପାଣ୍ଡିତ୍ୟକୁ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଉପରେ ଲଦି ନ ଦେଇ, ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ କିଭଳି ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିପାରିବ ତାହାର ବାଟ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ | ଶିକ୍ଷକ ହେଉଛନ୍ତି ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଅବତରିତ ଦେବଦୂତ, ଯିଏ ମନୁଷ୍ୟକୁ ପରଂବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ସହିତ ମିଳନ କରାଇବାରେ ପ୍ରୟାସ କରିଥାନ୍ତି |

According to Sri Aurobindo, the teacher should be a Yogi, spiritual, idealistic, and a person of strong character. The teacher serves a critical role in the educational process only as a friend, helper, and guide. Instead of imposing their knowledge, the teacher should show the student the way to acquire knowledge. The teacher is considered a descended angel on Earth who strives to unite humanity with the Supreme Brahman.

19. What does the main principle of Rousseau's education philosophy, 'Naturalism' (ପ୍ରକୃତିବାଦ), mean?
ଋଷୋଙ୍କ ଶିକ୍ଷାଦର୍ଶନର ମୁଖ୍ୟ ନୀତି ‘ପ୍ରକୃତିବାଦ’ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝାଏ?

Answer: ଋଷୋଙ୍କ ଶିକ୍ଷାଦର୍ଶନକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ‘ପ୍ରକୃତିବାଦ’ କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ପ୍ରକୃତିର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ | ତାଙ୍କ ମତରେ ଶିଶୁର ଶିକ୍ଷା ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶରେ ଏବଂ ପ୍ରକୃତି ସହିତ ସମନ୍ୱୟ ସ୍ଥାପନରେ ହେବା ଉଚିତ | ଶିକ୍ଷା ଲାଭର ତିନିଗୋଟି ଉତ୍ସ ହେଉଛି ପ୍ରକୃତି (Internal & External), ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ବାହ୍ୟ ଜଗତର ବସ୍ତୁ. ଉପରୋକ୍ତ ତିନିଗୋଟି ଉତ୍ସ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମନ୍ୱୟ ସ୍ଥାପନକରି ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରାଗଲେ ଏହି ଶିକ୍ଷାକୁ ଆଦର୍ଶ ଓ ସାର୍ଥକ ଶିକ୍ଷା କୁହାଯାଏ |

Rousseau's philosophy of education is primarily called 'Naturalism', in which he believed in the beauty of Nature. According to him, the child's education should take place in a natural environment and in harmony with nature. The three sources of education are Nature (Internal and External), people, and external objects. If education is provided by establishing a perfect balance among these three sources, it is considered ideal and meaningful.

20. What is Negative Education (ନାସ୍ତିବାଚକ ଶିକ୍ଷା) according to Rousseau?
ଋଷୋଙ୍କ ମତରେ ନାସ୍ତିବାଚକ ବା ନେତିବାଚକ ଶିକ୍ଷା କ’ଣ?

Answer: ଋଷୋ ନାସ୍ତିବାଚକ ଶିକ୍ଷାର ସମର୍ଥକ ଥିଲେ ଏବଂ ଅସ୍ତିବାଚକ ଶିକ୍ଷାକୁ ବିରୋଧ କରୁଥିଲେ | ନାସ୍ତିବାଚକ ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ପ୍ରଦାନ ନ କରିବା | ବରଂ ତା’ର ଇନ୍ଦ୍ରିୟାନୁଭୂତି ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଆପେ ଆପେ ଶିଖିବାରେ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ | ଏହି ଶିକ୍ଷା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ସ୍ୱାଭାବିକ ସାମର୍ଥ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ସମନ୍ୱିତ ବିକାଶ ସାଧନ କରେ | ନିଜ କର୍ମର ପରିଣାମରୁ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିବା ଏହି ଶିକ୍ଷାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା, ଯାହା ସତ୍ୟ ଓ ସ୍ଥାୟୀ ହୋଇଥାଏ |

Rousseau supported Negative Education and opposed Positive Education. Negative Education means not directly providing knowledge or skills to the student. Instead, the student should be given opportunities to learn spontaneously through their sensory experiences. This education achieves the integrated development of the student's natural capacities. The main objective was for the student to learn from the consequences of their actions, making the learning true and permanent.

21. What is the importance of sensory development (ଇନ୍ଦ୍ରିୟାନୁଭୂତିର ବିକାଶ) as an aim of Rousseau's education?
ଋଷୋଙ୍କ ଶିକ୍ଷାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାନୁଭୂତିର ବିକାଶର ଗୁରୁତ୍ଵ କ’ଣ?

Answer: ଋଷୋଙ୍କ ଶିକ୍ଷାର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଇନ୍ଦ୍ରିୟାନୁଭୂତିର ଉପଯୁକ୍ତ ବିକାଶ | କାରଣ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ମାଧ୍ୟମ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଆନ୍ତି | ଇନ୍ଦ୍ରିୟାନୁଭୂତିର ବିକାଶ ହେଲେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ଜ୍ଞାନାର୍ଜନ ସହଜ ଓ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ହୋଇଥାଏ | ତେଣୁ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ଇଚ୍ଛା, ରୁଚି ଏବଂ ପ୍ରବୃତ୍ତି ଆଦିର ଉପଯୁକ୍ତ ବିକାଶ ଶିକ୍ଷାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ |

A key aim of Rousseau's education is the proper development of sensory experience. This is because the senses function as appropriate means for knowledge acquisition. If sensory experience is developed, the student's learning becomes easier and more lasting. Therefore, the suitable development of the student's wishes, tastes, and instincts should be the goal of education.

22. How does Direct Experience (ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅନୁଭୂତି) aid in teaching according to Rousseau?
ଋଷୋଙ୍କ ମତରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅନୁଭୂତି ଶିକ୍ଷାଦାନରେ କିପରି ସହାୟକ ହୁଏ?

Answer: ଋଷୋ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ପୁସ୍ତକଗତ ଶିକ୍ଷାଦାନ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣରୂପେ ବିରୋଧ କରୁଥିଲେ | ସେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ସର୍ବଦା ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ପ୍ରକୃତିଠାରୁ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିବା ଉଚିତ ବୋଲି ମତ ଦେଇଥିଲେ | ସେ କହୁଥିଲେ, "ତୁମର ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀକୁ ପୋଥିଗତ ପାଠ ପଢ଼ାଅ ନାହିଁ; ସେ କେବଳ ଅନୁଭୂତି ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରୁ" | କାରଣ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅନୁଭୂତି ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ବାସ୍ତବ ଶିକ୍ଷା ଆହରଣ କରେ ଓ ଏହା ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ହୋଇଥାଏ |

Rousseau completely opposed traditional and textbook-based teaching methods. He advocated that students should always acquire knowledge directly from nature. He famously said, "Do not teach your student from books; let him learn only through experience." This is because through direct experience, the student acquires real education, and that learning is lasting.

23. How is the theory of Natural Consequences (ପ୍ରାକୃତିକ ପରିଣାମ ତତ୍ତ୍ୱ) related to Rousseau's discipline?
ପ୍ରାକୃତିକ ପରିଣାମ ତତ୍ତ୍ୱ କିପରି ଋଷୋଙ୍କ ଅନୁଶାସନ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ?

Answer: ଋଷୋଙ୍କ ଅନୁଶାସନ ତାଙ୍କର 'ପ୍ରାକୃତିକ ପରିଣାମ ତତ୍ତ୍ୱ' ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବେସିତ | ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଲା ପୁରସ୍କାର ବା ଦଣ୍ଡ ମଣିଷ ନୁହେଁ, ବରଂ ପ୍ରକୃତି ହିଁ ଦେବ | ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ନିଆଁ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ତା’ର ଅଙ୍ଗ ପୋଡ଼ିଯିବ ଓ ସେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଇବ | ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ନିଜ ଅନୁଭୂତି ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଫଳାଫଳ ଦ୍ୱାରା ଭଲମନ୍ଦ ଜାଣି ନିଜକୁ ଶୃଙ୍ଖଳିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବ | ତେଣୁ ପିତାମାତା ବା ଶିକ୍ଷକ ଗୃହରେ ବା ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ କୌଣସି ବାହ୍ୟ ଅନୁଶାସନ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଉପରେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ |

Rousseau's discipline is based on his 'theory of Natural Consequences'. This means that nature, not humans, should provide rewards or punishments. For instance, if a student touches fire, their body part will be burnt, and they will suffer pain. The student will learn what is good and bad through the natural consequences of their own experiences and will strive to discipline themselves. Therefore, parents or teachers should not impose any external discipline on the student either at home or in the classroom.

24. What was the role of the teacher in Rousseau’s education philosophy?
ଋଷୋଙ୍କ ଶିକ୍ଷାଦର୍ଶନରେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଭୂମିକା କିପରି ଥିଲା?

Answer: ଋଷୋଙ୍କ ମତରେ ପ୍ରକୃତି ହିଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଶିକ୍ଷକ, ତେଣୁ ଶିକ୍ଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୌଣ ଥିଲା | ଶିକ୍ଷକ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ରୁଚି, ସ୍ୱଭାବ, ଶକ୍ତି ଓ ସାମର୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତି ଦୃଷ୍ଟି ଦେବା ଉଚିତ | ସେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାଧୀନତା ପ୍ରଦାନ କରି ତା’ର ପ୍ରାକୃତିକ ବିକାଶ ସାଧନାରେ ସୁବିଧା ସୁଯୋଗ ଯୋଗାଇଦେବା କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି | ଋଷୋ କହିଛନ୍ତି, ଶିକ୍ଷକ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀକୁ ଏକ ବହି ଭାବି ତା’ର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୃଷ୍ଠାକୁ ତନ୍ନତନ୍ନ କରି ପଢ଼ିବା ଉଚିତ |

According to Rousseau, Nature is the true teacher, thus the position of the teacher in the learning process was highly secondary. The teacher should pay attention to the student's tastes, nature, strength, and potential. The teacher's job is to provide complete freedom to the student and create favorable opportunities for their natural development. Rousseau suggested that the teacher should treat the student as a book and read every page thoroughly.

25. How does Dewey describe the role of interest and effort?
ଆଗ୍ରହ ଓ ପ୍ରଚେଷ୍ଟାର ଭୂମିକାକୁ ଡୁଇ କିପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି?

Answer: ଡୁଇଙ୍କ ମତରେ ଆଗ୍ରହ ଓ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ପରସ୍ପରର ବିରୋଧୀ ନୁହଁନ୍ତି, ବରଂ ପରସ୍ପରର ସହାୟକ ଅଟନ୍ତି | ଉଭୟ ବ୍ୟକ୍ତିର କ୍ରମବୃଦ୍ଧି ଓ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି, କାରଣ ଆଗ୍ରହର ବୃଦ୍ଧି ହେଲେ ପ୍ରଚେଷ୍ଟାର ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥାଏ | ପ୍ରଚେଷ୍ଟାର ବୃଦ୍ଧି ହେଲେ ଆଗ୍ରହର ବୃଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ହୋଇଥାଏ | ତେଣୁ ଶିଶୁର ଆଗ୍ରହ ଓ ଔତ୍ସୁକ୍ୟକୁ ବାଦଦେଇ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ସ୍ଥିର ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ |

According to Dewey, interest and effort are not contradictory, but rather mutually supportive. Both assist in the individual's growth and learning, as an increase in interest leads to an increase in effort. Conversely, an increase in effort also leads to an increase in interest. Therefore, the curriculum should not be determined by excluding the child's interest and curiosity.

26. What was the importance of co-curricular activities (ସହପାଠ୍ୟକ୍ରମ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀ) in Satyawadi education?
ସତ୍ୟବାଦୀ ଶିକ୍ଷାରେ ସହପାଠ୍ୟକ୍ରମ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀର କି ଗୁରୁତ୍ୱ ଥିଲା?

Answer: ସତ୍ୟବାଦୀ ବନବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀର ବାସ୍ତବ ରୂପାୟନରେ ସହପାଠ୍ୟକ୍ରମ ବିଶେଷ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲା | ଏହା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକାଶ ପାଇଁ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ | ପାଠ୍ୟ ବିଷୟ ସହିତ ତର୍କ, ଆଲୋଚନା, ସମାଜସେବା, ସଙ୍ଗୀତ, ନାଟକ, କ୍ରୀଡ଼ା ଓ ବ୍ୟାୟାମ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲା | ଏହାଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀଙ୍କ ସୃଜନଶୀଳତାର ବିକାଶ ହେବା ସହିତ ଦଳପ୍ରୀତି, ସହଯୋଗିତା ଭଳି ସାମାଜିକ ଗୁଣାବଳୀର ମଧ୍ୟ ବିକାଶ ସାଧନ କରୁଥିଲା |

In Satyawadi Vana Vidyalaya, co-curricular activities significantly aided the practical implementation of curriculum-included activities. They are instrumental for the complete development of the student's personality. Along with academic subjects, activities like debate, discussion, social service, music, drama, sports, and exercise were included. This helped in the development of students' creativity as well as social qualities like team spirit and cooperation.

27. What were the aims of physical education (ଶାରୀରିକ ଶିକ୍ଷା) according to Sri Aurobindo?
ଶ୍ରୀଅରବିନ୍ଦଙ୍କ ମତରେ ଶାରୀରିକ ଶିକ୍ଷାର ଲକ୍ଷ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା?

Answer: ଶ୍ରୀଅରବିନ୍ଦଙ୍କ ମତରେ ସୁସ୍ଥ ଶରୀରରେ ହିଁ ସୁସ୍ଥ ମନର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ, ତେଣୁ ଶାରୀରିକ ଶିକ୍ଷାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି | ଏହାଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଶାରୀରିକ ସଂଯମତା ଓ ଶୃଙ୍ଖଳା ବିଷୟରେ ଅଧିକ ସଚେତନ ହେବ | ଶାରୀରିକ ଶିକ୍ଷା ଦୋଷଯୁକ୍ତ ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗମାନଙ୍କର ସୁଷମ ସଙ୍ଗଠନ ଏବଂ ସାମଗ୍ରିକ ଶାରୀରିକ ବିକାଶ ସାଧନ କରିପାରିବ | ବିଭିନ୍ନ କ୍ରୀଡ଼ା କସରତ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗର ବିକାଶ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ |

According to Sri Aurobindo, a healthy mind is possible only in a healthy body, hence the need for physical education. Through this, the student becomes more aware of physical self-control and discipline. Physical education can achieve the harmonious organization of defective body parts and overall physical development. It is appropriate that the development of the student's limbs is done through various sports and exercises.

28. Explain the significance of the physical development aim (ଶାରୀରିକ ବିକାଶ) of education according to Rousseau.
ଋଷୋଙ୍କ ମତରେ ଶିକ୍ଷାର ଶାରୀରିକ ବିକାଶ ଲକ୍ଷ୍ୟର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ବୁଝାଅ ।

Answer: ଋଷୋଙ୍କ ମତରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ଶାରୀରିକ ବିକାଶ ଶିକ୍ଷାର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେବା ବାଞ୍ଛନୀୟ | ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀକୁ ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ସେ ମୁକ୍ତଭାବରେ ଖେଳକୁଦ କରିପାରିବ | ଏହା ଫଳରେ ତା’ର ଶାରୀରିକ ବିକାଶ ଉତ୍ତମ ରୂପେ ହୋଇପାରିବ | ଶୈଶବ କାଳରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ଶାରୀରିକ ବିକାଶ ଉପରେ ଋଷୋ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ଵ ଆରୋପ କରିଛନ୍ତି |

According to Rousseau, the physical development of the student should be a primary aim of education. If the student is left in a natural environment, they can play and move freely. This ultimately leads to the excellent physical development of the student. Rousseau emphasized physical development more heavily during the stage of infancy.

29. How does John Dewey describe the relationship between education and democracy (ଶିକ୍ଷା ଓ ଗଣତନ୍ତ୍ର)?
ଶିକ୍ଷା ଓ ଗଣତନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କକୁ ଜନ୍ ଡୁଇ କିପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି?

Answer: ଜନ୍ ଡୁଇଙ୍କ ଶିକ୍ଷାଦର୍ଶନ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ସମାଜର ପ୍ରୟୋଜନକୁ ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରାଣକେନ୍ଦ୍ର ବୋଲି ଧରି ନେଇଥିଲେ | ତାଙ୍କ ମତରେ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମାଜର ପରିବେଶ ଓ ଗୋଷ୍ଠୀର ସହଯୋଗ ବିନା ଉନ୍ନତି କରିପାରିବ ନାହିଁ | ସେ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗୋଷ୍ଠୀ ସଦୃଶ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ଗୋଷ୍ଠୀ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ | ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୈଳୀରେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଭାବନା ପ୍ରକଟିତ ହେବା ଦରକାର ବୋଲି ସେ ମତ ଦେଇଥିଲେ |

John Dewey's educational philosophy considered the needs of a democratic society as the core of education. He believed that the education system could not progress without the environment of society and the cooperation of the community. He described the school as a small community and introduced the concept of the community school. He suggested that the teacher's mindset and working style should reflect democratic principles.

30. What does Dewey mean by the thought 'Education is Life' (ଶିକ୍ଷା ହିଁ ଜୀବନ)?
‘ଶିକ୍ଷା ହିଁ ଜୀବନ’ ଅନୁଚିନ୍ତା ଦ୍ୱାରା ଡୁଇ କ’ଣ ବୁଝାନ୍ତି?

Answer: ଡୁଇଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ଶିକ୍ଷା 'ଜୀବନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି' ନୁହେଁ, ବରଂ 'ଶିକ୍ଷା ହିଁ ଜୀବନ' ଅଟେ | ତାଙ୍କ ମତରେ ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି ମନୁଷ୍ୟ ଅଭିଜ୍ଞତାର ଏକ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ପୁନର୍ଗଠନ | ଏହି ବୃଦ୍ଧି ବା କ୍ରମବିକାଶ ହେଉଛି ଶିକ୍ଷାର ଅନ୍ୟ ନାମ | ଶିକ୍ଷାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଅଧିକ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ବୃଦ୍ଧିର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି | ଏହି ବାସ୍ତବଧର୍ମୀ ଚିନ୍ତାଧାରା ଶିକ୍ଷା ଜଗତକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପକ କରିଛି |

According to Dewey, education is not 'preparation for life' but 'life itself'. In his view, education is the continuous reconstruction of human experience. This growth or development is synonymous with education. The goal of education is more education, and the goal of growth is more growth. This pragmatic ideology has made the field of education extremely comprehensive.

31. How does the Play Method (କ୍ରୀଡ଼ା ପଦ୍ଧତି) aid in learning according to Rousseau?
ଋଷୋଙ୍କ ମତରେ କ୍ରୀଡ଼ା ପଦ୍ଧତି ଶିକ୍ଷଣରେ କିପରି ସହାୟକ ହୁଏ?

Answer: କ୍ରୀଡ଼ା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ମନରେ ଆନନ୍ଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଏବଂ ଋଷୋଙ୍କ ମତରେ 'କ୍ରୀଡ଼ା ହିଁ ଶିକ୍ଷଣ' | କ୍ରୀଡ଼ା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ସୃଜନୀଶକ୍ତିକୁ ବିକାଶ କରିବାରେ ବିଶେଷ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ | ଏହା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ମନରେ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୂର୍ତ୍ତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ସ୍ୱାଧୀନ ଚିନ୍ତାଧାରା ସୃଷ୍ଟି କରେ | ତେଣୁ ଶୈଶବ ଓ ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥାରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀକୁ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରିବା ପାଇଁ କ୍ରୀଡ଼ା ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉପରେ ଋଷୋ ଗୁରୁତ୍ଵ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି |

Play creates joy in the student's mind, and according to Rousseau, 'play is learning'. Play is particularly helpful in developing the student's creative power. It fosters spontaneous processes and independent thinking in the student's mind. Therefore, Rousseau emphasized using the play method for teaching students during infancy and childhood.

32. Explain Gandhiji's view on the cultural aim (ସାଂସ୍କୃତିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ) of education.
ଶିକ୍ଷାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ମତ ବୁଝାଅ ।

Answer: ଗାନ୍ଧିଜୀ ଶିକ୍ଷାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ଅଧିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ, କାରଣ ସଂସ୍କୃତି ବ୍ୟକ୍ତିର ବ୍ୟବହାରକୁ ପରିମାର୍ଜିତ କରିଥାଏ | ବ୍ୟକ୍ତିର ଦୈନନ୍ଦିନ ଚଳଣୀ, ବ୍ୟବହାର, ରୀତିନୀତି ଓ ଚରିତ୍ରରେ ସଂସ୍କୃତିର ଉତ୍ତମ ପ୍ରତିଫଳନ ହେବା ଉଚିତ | ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀକୁ ଏପରି ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ ଯାହା ଫଳରେ ସେ ନିଜ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଉତ୍ତମ ରୂପେ ଜାଣିପାରିବ | ଏହି ଜ୍ଞାନ ଆଧାରରେ ସେ ନିଜ ସଂସ୍କୃତିର ବିକାଶ କରିବାକୁ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା କରିବ |

Gandhiji gave more importance to the cultural aim of education because culture refines an individual's behavior. The excellent reflection of culture should be visible in a person's daily conduct, customs, traditions, and character. The student should be taught in a way that enables them to know their own culture well. Based on this knowledge, they should strive for the development of their culture.

33. What is meant by Rousseau's Discovery Method (ଆବିଷ୍କାରମୂଳକ ପଦ୍ଧତି)?
ଋଷୋଙ୍କ ଆବିଷ୍କାରମୂଳକ ପଦ୍ଧତି କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝାଯାଏ?

Answer: ଋଷୋଙ୍କ ମତରେ ବାଚନିକ ପଦ୍ଧତି ବଦଳରେ ପରୀକ୍ଷଣ ପଦ୍ଧତି ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀକୁ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରାଯିବା ଉଚିତ | ଶିକ୍ଷକ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର କୌତୁହଳ ଜାଗ୍ରତ କରି ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବେ | ଏହାଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ଆବିଷ୍କାର କରିବା ଶକ୍ତିର ବିକାଶ ହେବା ସହିତ ମାନସିକ ବିକାଶ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରିବ | ତେଣୁ ଗଣିତ ଓ ବିଜ୍ଞାନର ତଥ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମୁଖସ୍ଥ ନ କରି ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ନିଜେ ଆବିଷ୍କାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ |

Rousseau suggested that instruction should be provided through the experimental method rather than the verbal method. The teacher should arouse the student's curiosity and encourage them to investigate. This will lead to the development of the student's power of discovery and mental development. Therefore, instead of memorizing facts in subjects like Mathematics and Science, the student should discover them independently.

34. What was the purpose of literary activities (ସାହିତ୍ୟିକ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀ) in Satyawadi education?
ସତ୍ୟବାଦୀ ଶିକ୍ଷାରେ ସାହିତ୍ୟିକ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା?

Answer: ସତ୍ୟବାଦୀ ବନବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ନାଟକ, କବିତା ଓ କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ ଲେଖିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଉଥିଲା | ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାସରେ ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀ ତରଫରୁ ମାଗାଜିନ୍ ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିଲା | ଏହି ମାଗାଜିନ୍‌ରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ଏକାଙ୍କିକା, କବିତା ଓ ଗଳ୍ପ ଆଦି ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିଲା | ଏହାଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନଙ୍କର ସୃଜନଶୀଳତାର ବିକାଶ ହେବା ସହିତ ଶିକ୍ଷକ ଏବଂ ଛାତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କବି ସମ୍ମିଳନୀ ମଧ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିଲା |

In Satyawadi Vana Vidyalaya, students were encouraged to write dramas, poems, and short stories. Magazines were published every month by different classes. These magazines featured one-act plays, poems, and stories written by the students. This fostered the development of the students' creativity, and poetry gatherings were also held between teachers and students.

35. What is Spiritual Education (ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶିକ୍ଷା) according to Sri Aurobindo?
ଶ୍ରୀଅରବିନ୍ଦଙ୍କ ମତରେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶିକ୍ଷା କ’ଣ?

Answer: ମନୁଷ୍ୟ ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ଏକ ଅଂଶବିଶେଷ ହୋଇଥିବାରୁ ସେ ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସତ୍ତା ଅଟେ | ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଶିକ୍ଷା ମନୁଷ୍ୟକୁ ସ୍ୱାର୍ଥତ୍ୟାଗୀ କରି ସାଂସାରିକ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥାଏ | ଏହି ଶିକ୍ଷା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ମନକୁ ଅତିମାନସର ଚେତନାରେ ସଂଯୁକ୍ତ କରି ଜୀବନର ଚରମ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଲାଭ କରାଇଥାଏ | ଏହି ଶିକ୍ଷାଦାନ ସମୟରେ ଶିକ୍ଷକ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ପାଇଁ ଏକ ଶାନ୍ତ, ମଧୁର ଓ ଦିବ୍ୟାନୁରାଗୀ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ |

Since man is a part of the Supreme Soul, he is a spiritual being. Spiritual education makes a person sacrificing and frees them from worldly bondage. This education connects the student's mind with the supramental consciousness, leading to the ultimate fulfillment of life. During this instruction, the teacher should create a calm, sweet, and devotional environment for the student.

36. Explain the role of self-reliance development (ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତା) as an aim of Rousseau's education.
ଋଷୋଙ୍କ ଶିକ୍ଷାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭାବରେ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତାର ବିକାଶର ଭୂମିକା ବୁଝାଅ ।

Answer: ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀଠାରେ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତାର ବିକାଶ କରିବା ଶିକ୍ଷାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ | ବୈଷୟିକ ଶିକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର କର୍ମକୁଶଳତା ଏବଂ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତାର ବିକାଶ ହୋଇପାରିବ | ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ଋଷୋ କର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଇଥିଲେ | ସେ ଚାହୁଁଥିଲେ ଯେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଅନ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରି ନିଜ ଗୋଡ଼ରେ ନିଜେ ଠିଆ ହେବା ପାଇଁ ସମର୍ଥ ହେବ |

The development of self-reliance in the student should be a goal of education. The efficiency of the student and their self-reliance can be developed through technical education. Rousseau emphasized learning through work to fulfill this aim. He wished for the student to be able to stand on their own feet without depending on others.

37. How does the problem-solving method (ସମସ୍ୟା-ସମାଧାନ ପଦ୍ଧତି) work in John Dewey's teaching methodology?
ଜନ୍ ଡୁଇଙ୍କ ଶିକ୍ଷାଦାନ ପଦ୍ଧତିରେ ସମସ୍ୟା-ସମାଧାନ ପଦ୍ଧତି କିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ?

Answer: ଡୁଇଙ୍କ ମତରେ 'ସମସ୍ୟା-ସମାଧାନ ପଦ୍ଧତି' ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକ୍ଷଣ ପଦ୍ଧତି ଅଟେ, ଯାହା ଚିନ୍ତା ଓ ଜ୍ଞାନର ପ୍ରୟୋଗ ଉପରେ ଆଧାରିତ | ଏହି ପଦ୍ଧତିରେ ଶିକ୍ଷଣ ପାଞ୍ଚଟି ସୋପାନରେ ସମ୍ପାଦିତ ହୁଏ: ସକ୍ରିୟତା, ସମସ୍ୟାବୋଧ, ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ, ପ୍ରକଳ୍ପନ ଏବଂ ପରୀକ୍ଷଣ. ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ନିଜର ସକ୍ରିୟତା ଓ ଅନୁସନ୍ଧାନ ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରଥାଏ. ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ଏହି ପଦ୍ଧତିରେ ପରସ୍ପରର ସହଯୋଗରେ ଓ ସୃଜନୀଶକ୍ତିର ପ୍ରୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶ୍ନର ସମାଧାନ କରିପାରନ୍ତି.

According to Dewey, the 'problem-solving method' is the best teaching method, based on the application of thought and knowledge. Learning in this method is accomplished in five stages: activity, recognition of the problem, collection of facts, hypothesis, and experimentation. The student solves the problem through their own activity and investigation. Students can solve various questions in this method through cooperation and the application of their creative power.

38. What was the importance of social service (ସମାଜସେବା) in Gopabandhu's education system?
ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସମାଜସେବାର ମହତ୍ତ୍ୱ କ’ଣ ଥିଲା?

Answer: ଗୋପବନ୍ଧୁଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନଙ୍କଠାରେ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ସେବା ମନୋଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରାଯିବା ଉଚିତ | ଶିକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ବ୍ୟକ୍ତିଠାରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ 'ତ୍ୟାଗ' ବା ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ମନୋଭାବ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ସମ୍ଭବ | ସତ୍ୟବାଦୀ ବନବିଦ୍ୟାଳୟର ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ସମାଜସେବାକୁ ଏକ ସହପାଠ୍ୟକ୍ରମ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଭାବରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା | ଏହା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀଠାରେ ଦଳପ୍ରୀତି, ସହଯୋଗିତା ଓ ସ୍ୱାର୍ଥତ୍ୟାଗ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ସାମାଜିକ ଗୁଣାବଳୀର ବିକାଶ ସାଧନ କରୁଥିଲା |

Through Gopabandhu's education, a spirit of selfless service should be created in the students. It is possible for an individual to develop a 'sacrificial' or dedicated attitude towards others through education. Social service was included as a co-curricular activity in the curriculum of Satyawadi Vana Vidyalaya. This helped in the development of various social qualities in the students, such as team spirit, cooperation, and self-sacrifice.

39. What was Rousseau's view on Adaptation to Environment (ପରିବେଶ ସହିତ ଖାପଖୁଆଇ ଚଳିବା)?
ପରିବେଶ ସହିତ ଖାପଖୁଆଇ ଚଳିବା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଋଷୋଙ୍କ ମତ କ’ଣ ଥିଲା?

Answer: ଋଷୋଙ୍କ ଶିକ୍ଷାଦର୍ଶନ ପରିବେଶକୁ ବହୁତ ଗୁରୁତ୍ଵ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ, କାରଣ ପରିବେଶ ସର୍ବଦା ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଅଟେ | ତେଣୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପରିବେଶ ସହିତ ଖାପଖୁଆଇ ଚଳିବା ପାଇଁ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀକୁ ସମର୍ଥ କରିବା ଶିକ୍ଷାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ | ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀକୁ କୃତ୍ରିମ ଶ୍ରେଣୀଗୃହ ପରିବେଶରେ ଆବଦ୍ଧ ନକରି ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶରେ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ | ଏହା ବାହ୍ୟ ପ୍ରକୃତି ସହିତ ଅନ୍ତଃପ୍ରକୃତିର ସମନ୍ୱୟ ସ୍ଥାପନ କରି ଶିଶୁର ସୁଷମ ବିକାଶ ସମ୍ଭବ କରେ |

Rousseau's philosophy of education gives great importance to the environment because the environment is always changing. Therefore, the goal of education should be to enable the student to adapt to various types of environments. The student should not be confined to an artificial classroom setting but should be educated in a natural environment. This achieves harmony between external and internal nature, making the harmonious development of the child possible.

40. Why did Gandhiji emphasize Work-Centered Education (କର୍ମଭିତ୍ତିକ ଶିକ୍ଷା)?
ଗାନ୍ଧିଜୀ କର୍ମଭିତ୍ତିକ ଶିକ୍ଷା ଉପରେ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଇଥିଲେ?

Answer: ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ମତରେ ଶିକ୍ଷା ପୁସ୍ତକଭିତ୍ତିକ ନ ହୋଇ କର୍ମଭିତ୍ତିକ ହେବା ଉଚିତ. ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରି ଶିଖିବା ଉଚିତ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରକୃତ ଶିକ୍ଷା ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିବ. କାର୍ଯ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ ଆଧୁନିକ ମନୋବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ମତ ଏବଂ ଏହା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀକୁ ସକ୍ରିୟ କରାଇଥାଏ. ଏହି ଶିକ୍ଷାରେ ମସ୍ତିଷ୍କ, ହୃଦୟ ଓ ହସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ସ୍ଥାପନ ହୋଇ ଶିଶୁର ଆତ୍ମବିକାଶ ଓ ସୃଜନୀ ଶକ୍ତିର ବିକାଶ ସାଧନ ହୁଏ.

According to Gandhiji, education should be work-centered rather than book-centered. The student should learn by performing tasks, which makes true education possible. Learning through work is approved by modern psychology, and it keeps the student active. This education establishes coordination between the Head, Heart, and Hand, facilitating the development of the child's self-development and creative power.

41. What is the importance of Vital Education (ପ୍ରାଣିକ ଶିକ୍ଷା) according to Sri Aurobindo?
ଶ୍ରୀଅରବିନ୍ଦଙ୍କ ମତରେ ପ୍ରାଣିକ ଶିକ୍ଷାର ଗୁରୁତ୍ୱ କ’ଣ?

Answer: ପ୍ରାଣ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରକୃତିର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସ୍ତର, ତେଣୁ ଏହାକୁ ଉଚିତ ମାର୍ଗରେ ସୁସଂଯତ ଓ ଶୃଙ୍ଖଳିତ କରିବା ନିତାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ | ପ୍ରାଣିକ ଶିକ୍ଷା ମନୁଷ୍ୟର ଲଗାମ ଛଡ଼ା ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଆୟତ୍ତାଧୀନ କରିଥାଏ | ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନଙ୍କୁ ଜବରଦସ୍ତି ଚାପି ନଦେଇ ଉଚିତ ମାର୍ଗରେ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଭାବରେ ପରିଚାଳିତ ହେବା ଶିଖାଏ | ଏହି ଶିକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ମନୁଷ୍ୟଠାରେ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଗଠନ ଓ ସାମାଜିକ ବୋଧ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ |

The vital being is the strongest level of human nature, making it absolutely necessary to control and discipline it along the right path. Vital education brings the unrestrained senses of the individual under control. It teaches the proper management of the senses in a disciplined manner without suppressing them forcefully. Through this education, good character formation and social consciousness are created in the individual.

42. What is the definition of learning according to the sources?
ଶିକ୍ଷଣର ସଂଜ୍ଞା କ’ଣ?

Answer: ଶିକ୍ଷଣ ହେଉଛି ଆଚରଣରେ ଏକ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ସ୍ଥାୟୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଯାହାକି ଅନୁଭୂତି ଯୋଗୁଁ ଘଟିଥାଏ | ଏହି ଆଚରଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ | ଏହା ସହଜାତ ପ୍ରବୃତ୍ତି, ପରିପକ୍ୱତା, ଶାରୀରିକ ଅସୁସ୍ଥତା କିମ୍ବା ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟ ସେବନଜନିତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ | ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅନୁଭୂତି ହିଁ ଶିକ୍ଷଣର କାରଣ ଏବଂ ଆଚରଣରେ ସ୍ଥାୟୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏହାର ଫଳାଫଳ |

Learning is a relatively permanent change in behavior that occurs due to experience. This change in behavior can be good or bad. It is different from changes caused by instincts, maturation, physical illness, or substance abuse. Specific experience is the cause of learning, and a permanent change in behavior is its result.

43. Distinguish between learning and maturation (maturation/old age changes) based on the sources.
ଶିକ୍ଷଣ ଏବଂ ପରିପକ୍ୱତା (ବା ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟଜନିତ ପରିବର୍ତ୍ତନ) ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରଭେଦ ଦର୍ଶାଅ।

Answer: ଶିକ୍ଷଣ ଅନୁଭୂତି ଆଧାରିତ, କିନ୍ତୁ ପରିପକ୍ୱନ ଏବଂ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟଜନିତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଶାରୀରିକ କାରଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ | ଶିଶୁର ପରିପକ୍ୱନ ଯୋଗୁଁ ଯେପରି ସେ ବର୍ଷକର ହେଲେ ଚାଲିବା ଆରମ୍ଭ କରେ, ଏହା ଶିକ୍ଷଣ ନୁହେଁ | ସେହିପରି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ବ୍ୟକ୍ତିର ଚିଡ଼ଚିଡ଼ା ହେବା ବା ନିରାସକ୍ତ ହେବା ଆଦୌ ଶିକ୍ଷଣ ପଦବାଚ୍ୟ ନୁହେଁ | ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଶିକ୍ଷଣ ହେଉଛି ଏକ ଆଚରଣଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯାହା ଅଭ୍ୟାସ ଓ ଅନୁଭୂତି ଦ୍ୱାରା ଲାଭ କରାଯାଏ |

Learning is based on experience, while maturation and old age changes depend on physical causes. A change like a child starting to walk at about one year of age due to maturation is not considered learning. Similarly, a person becoming irritable or detached in old age is not classified as learning. Conversely, learning is a behavioral change gained through practice and experience.

44. Explain Thorndike's Law of Exercise.
ଥର୍ଣ୍ଣଡାଇକ୍‌ଙ୍କ ଅଭ୍ୟାସ ନିୟମକୁ ବୁଝାଅ ।

Answer: ଥର୍ଣ୍ଣଡାଇକ୍‌ଙ୍କ ଅଭ୍ୟାସ ନିୟମ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ: ଉପଯୋଗ ନିୟମ ଓ ଅନୁପଯୋଗ ନିୟମ | ଉପଯୋଗ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଯେତେବେଳେ ପରିସ୍ଥିତି ଓ ଅନୁକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ, ସେହି ସମ୍ପର୍କର ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥାଏ | ଅର୍ଥାତ୍ ବାରମ୍ବାର ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଦୀପକ ଓ ଅନୁକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟରେ ସଂଯୋଗ ଦୃଢ଼ ହୁଏ | ଅନୁପଯୋଗ ନିୟମ ଏହାର ବିପରୀତ; କିଛି ସମୟ ବ୍ୟବଧାନରେ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପିତ ନ ହେଲେ ସମ୍ପର୍କର ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ ପାଏ |

Thorndike's Law of Exercise is divided into two parts: the Law of Use and the Law of Disuse. According to the Law of Use, when a modifiable connection is made between a situation and a response, the strength of that connection is increased. This means that continuous practice strengthens the connection between the stimulus and the response. The Law of Disuse is the opposite; if the connection is not made for some time, the strength of the connection decreases.

45. Explain Thorndike's Law of Effect.
ଥର୍ଣ୍ଣଡାଇକ୍‌ଙ୍କ ଫଳାଫଳ ନିୟମକୁ ବୁଝାଅ ।

Answer: ଫଳାଫଳ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଆଚରଣର ପରିଣତି ଯୋଗୁଁ ଉଦ୍ଦୀପକ-ଅନୁକ୍ରିୟା ସଂଯୋଗ ସୁଦୃଢ଼ ଅବା ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଥାଏ | ପ୍ରାଣୀର ସର୍ବାଧିକ ସନ୍ତୋଷ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଅନୁକ୍ରିୟା ପରିସ୍ଥିତି ସହିତ ଅଧିକ ନିବିଡ଼ ଭାବେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ହୋଇଥାଏ | ଏହା ଫଳରେ ସେହି ପରିସ୍ଥିତି ପୁନର୍ବାର ଦେଖାଦେଲେ ସେହି ଅନୁକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ବଢ଼ିଯାଏ | ପ୍ରଶଂସା ଉଦ୍ଦୀପକ-ଅନୁକ୍ରିୟା ସମ୍ପର୍କକୁ ଦୃଢ଼ କରି ଶିକ୍ଷଣରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ |

According to the Law of Effect, the stimulus-response connection is strengthened or weakened by the consequences of the behavior. The response that is accompanied by the animal's maximum satisfaction becomes more closely connected with the situation. As a result, when this situation reappears, that response is more likely to be generated. Praise strengthens the stimulus-response connection and aids in learning.

46. Describe the significance of Thorndike's Law of Readiness for learning.
ଶିକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଥର୍ଣ୍ଣଡାଇକ୍‌ଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନିୟମର ଗୁରୁତ୍ଵ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।

Answer: ପ୍ରସ୍ତୁତି ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଯଦି ପ୍ରାଣୀଟି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆଚରଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ, ତେବେ ସେହି ଆଚରଣରେ ତାହାକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ କରାଇବା ତା’ ପାଇଁ ସନ୍ତୋଷଦାୟକ ହୋଇଥାଏ | ଅପରପକ୍ଷରେ, ଇଚ୍ଛା ବିରୁଦ୍ଧରେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରବୃତ୍ତ କଲେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଅଭିଜ୍ଞତା ବିରକ୍ତିକର ହୋଇଥାଏ | ଶିକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ଶାରୀରିକ ତଥା ମାନସିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ | ତେଣୁ ଶିକ୍ଷକମାନେ ପିଲାମାନଙ୍କର ମାନସିକ ପ୍ରସ୍ତୁତିକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି |

According to the Law of Readiness, if the animal is ready for a specific behavior, engaging in that behavior is satisfying for it. Conversely, forcing the animal to perform a task against its will is frustrating. Physical and mental readiness of the learner is essential for learning. Therefore, teachers prepare curriculum keeping in mind the mental readiness of the students.

47. Briefly explain Classical Conditioning.
ପ୍ରାଚୀନ ଅନୁବନ୍ଧନକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବୁଝାଅ ।

Answer: ପ୍ରାଚୀନ ଅନୁବନ୍ଧନ ହେଉଛି ଇଭାନ୍ ପାଭ୍ଲଭ୍‌ଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ଏକ ଶିକ୍ଷଣ ତତ୍ତ୍ୱ | ଏଥିରେ ଏକ ପୂର୍ବ ପରିଚିତ ନିରପେକ୍ଷ ଉଦ୍ଦୀପକକୁ ଅନନୁବନ୍ଧିତ ଉଦ୍ଦୀପକ ସହ ଏକାଧିକ ଥର ଯୁଗ୍ମ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ | ଏହା ପରେ ନିରପେକ୍ଷ ଉଦ୍ଦୀପକଟି ଅନନୁବନ୍ଧିତ ଅନୁକ୍ରିୟା ସଦୃଶ ଅନୁବନ୍ଧିତ ଅନୁକ୍ରିୟା ଉଦ୍ରେକ କରିଥାଏ | ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କେବଳ ନୂଆ ଆଚରଣ ଅର୍ଜନ କରାଯାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ଏକ ପୁରୁଣା ବା ସହଜାତ ଆଚରଣକୁ ଏକ ନୂଆ ଉଦ୍ଦୀପକ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ରେକ କରାଯାଏ |

Classical conditioning is a learning theory introduced by Ivan Pavlov. In this, a previously familiar neutral stimulus is presented repeatedly paired with an unconditioned stimulus. Subsequently, the neutral stimulus evokes a conditioned response similar to the unconditioned response. In this process, not only is new behavior acquired, but also an old or innate behavior is elicited by a new stimulus.

48. Briefly explain Operant Conditioning.
କ୍ରିୟାପ୍ରସୂତ ଅନୁବନ୍ଧନକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବୁଝାଅ ।

Answer: କ୍ରିୟାପ୍ରସୂତ ଅନୁବନ୍ଧନ ହେଉଛି ବି.ଏଫ୍. ସ୍ପିନର୍‌ଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଏକ ଶିକ୍ଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଯାହା ଥର୍ଣ୍ଣଡାଇକ୍‌ଙ୍କ ଫଳାଫଳ ନିୟମ ଉପରେ ଆଧାରିତ | ଏହା ଏକପ୍ରକାର ଶିକ୍ଷଣ ଯେଉଁଥ୍ରେ କି ଆଚରଣର ପରିଣାମ, ଆଚରଣ ସଂଘଟିତ ହେବାର ସମ୍ଭାବ୍ୟତାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣେ | ଆମ ଆଚରଣ ଯେତେବେଳେ ପରିବେଶରେ କୌଣସି କ୍ରିୟା ଦେଖାଏ, ଏହା ଆମ ପାଇଁ ପରିଣାମ ସୃଷ୍ଟି କରେ | ପୁନର୍ବଳନ (Reinforcement) ମାଧ୍ୟମରେ ଆମର ଇଚ୍ଛାକୃତ ଅନୁକ୍ରିୟା ଅନୁବନ୍ଧିତ ହୋଇଥାଏ |

Operant conditioning is a learning process proposed by B.F. Skinner, which is based on Thorndike's Law of Effect. It is a type of learning in which the consequence of behavior changes the probability of that behavior occurring. When our behavior exhibits an action in the environment, it creates a consequence for us. Our voluntary response is conditioned through reinforcement.

49. What are the four characteristics of Insightful Learning?
ଅନ୍ତଦୃଷ୍ଟି ଶିକ୍ଷଣର ଋରିଟି ବିଶେଷତ୍ଵ କ’ଣ?

Answer: ଅନ୍ତଦୃଷ୍ଟିଜ ଶିକ୍ଷଣର ପ୍ରଥମ ବିଶେଷତ୍ଵ ହେଉଛି ଯେ ଏହା ଆକସ୍ମିକ ଏବଂ ହଠାତ୍ ସମାପ୍ତ ହେବା ଭଳି ଜଣାପଡ଼େ | ଦ୍ୱିତୀୟରେ, ସାଧାରଣତଃ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନର ପ୍ରଥମ ସମ୍ପାଦନ ମଧ୍ୟ ତ୍ରୁଟିଶୂନ୍ୟ ରହିଥାଏ | ତୃତୀୟ ବିଶେଷତ୍ଵ ହେଲା ଯେ ସମାଧାନଟି ଭଲ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ ରହେ | ଚତୁର୍ଥତଃ, ଯେଉଁ ନିୟମ ଭିତ୍ତିରେ ସମାଧାନ ସମ୍ଭବ ହୁଏ, ତାହା ସହଜରେ ଅନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇଥାଏ |

The first characteristic of insightful learning is that it appears sudden and abrupt. Secondly, generally the first performance of the solution is error-free. The third characteristic is that the solution is well retained in memory. Fourthly, the principle on which the solution is based can be easily applied in other contexts as well.

50. Write four educational implications of Classical Conditioning in the classroom.
ପ୍ରାଚୀନ ଅନୁବନ୍ଧନର ଶ୍ରେଣୀ କକ୍ଷରେ ଚାରୋଟି ଶିକ୍ଷାଗତ ନିହିତାର୍ଥ ଲେଖ ।

Answer: ଶ୍ରେଣୀ କକ୍ଷରେ ଶିକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅସ୍ତିବାଚକ ଏବଂ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ଘଟଣା ସହ ସଂଯୁକ୍ତ କରିବା ଉଚିତ୍ | ଉତ୍କଣ୍ଠା ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ସ୍ୱତଃପ୍ରବୃତ୍ତ ଭାବେ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାରେ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ | ଏହା ସମୟାନୁବର୍ତ୍ତୀତା, ପରିଚ୍ଛନ୍ନତା ଏବଂ ବୟୋଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଆଦି ଉତ୍ତମ ପ୍ରବୃତ୍ତି ଗଠନ କରାଇବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ | ଏହାଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷା ପ୍ରତି ଅନୁକୂଳ ମନୋଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇ କୁ-ଅଭ୍ୟାସ ଛଡ଼ାଇ ହେବ |

In the classroom, learning tasks should be associated with positive and pleasant events. Students should be helped to spontaneously face anxiety-provoking situations. It helps in forming good habits like punctuality, cleanliness, and respect for elders. Through this, a favorable attitude towards education can be created and bad habits can be eliminated.

51. What is Positive Reinforcement (ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ପୁନର୍ବଳନ)?
ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ପୁନର୍ବଳନ କ’ଣ?

Answer: ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ପୁନର୍ବଳନ କହିଲେ ଯେକୌଣସି ଉଦ୍ଦୀପକକୁ ବୁଝାଏ, ଯାହାର ଉପସ୍ଥାପନ ଅନୁକ୍ରିୟାର ସମ୍ଭାବ୍ୟତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଏ | ଏହି ଉଦ୍ଦୀପକଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାଣୀ ବା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ପାଇଁ ବାଞ୍ଛନୀୟ ହୋଇଥାଏ | ଖାଦ୍ୟ, ଉପହାର, ପୁରସ୍କାର, ପ୍ରଶଂସା ଏବଂ ସ୍ୱୀକୃତି ଇତ୍ୟାଦି ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ପୁନର୍ବଳନ କାରକର ଉଦାହରଣ | ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେବା ବା ପୁରସ୍କୃତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସ୍ପୃହଣୀୟ ଆଚରଣକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଏ |

Positive reinforcement refers to any stimulus whose presentation increases the probability of a response. These stimuli are desirable for the organism or the learner. Food, gifts, rewards, praise, and recognition are examples of positive reinforcement factors. Recognizing or rewarding a student's good performance encourages desirable behavior.

52. Differentiate between negative reinforcement and punishment in Operant Conditioning.
କ୍ରିୟାପ୍ରସୂତ ଅନୁବନ୍ଧନରେ ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ପୁନର୍ବଳନ ଏବଂ ଦଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।

Answer: ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ପୁନର୍ବଳନ କାରକ କହିଲେ ଏପରି ଉଦ୍ଦୀପକକୁ ବୁଝାଏ, ଯାହାର ଦୂରୀକରଣ ଅନୁକ୍ରିୟାର ସମ୍ଭାବ୍ୟତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଏ | ଅର୍ଥାତ୍ ଏକ ବିରକ୍ତିକର ଉଦ୍ଦୀପକରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଲେ ଆଚରଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ | କିନ୍ତୁ ଦଣ୍ଡ ହେଉଛି ଏକ ଅପ୍ରୀତିକର ପରିଣାମର ଉପସ୍ଥାପନ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୃକ୍ତ ଆଚରଣର ସମ୍ଭାବ୍ୟତା ହ୍ରାସ ପାଇଥାଏ | ଦଣ୍ଡ ସବୁବେଳେ ଅବାଞ୍ଛିତ ଆଚରଣକୁ ହ୍ରାସ କରାଇନପାରେ କିମ୍ବା ଆବେଗପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଚରଣ ଉଦ୍ରେକ କରିପାରେ | ତେଣୁ ଆଚରଣର ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ଦଣ୍ଡ ଏକ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ପଦ୍ଧତି ନୁହେଁ |

Negative reinforcement refers to a stimulus whose removal increases the probability of a response. This means that behavior increases when relief from an aversive stimulus is attained. Punishment, however, is the presentation of an unpleasant consequence, which decreases the probability of the related behavior. Punishment may not always decrease unwanted behavior or may elicit emotional responses. Hence, punishment is not a reliable method for behavior modification.

53. Define motivation and explain its significance.
ଅଭିପ୍ରେରଣାର ସଂଜ୍ଞା ନିରୂପଣ କରି ଏହାର ଗୁରୁତ୍ଵ ବୁଝାଅ ।

Answer: ଅଭିପ୍ରେରଣ (Motivation) ହେଉଛି ଏକ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅବସ୍ଥା ଯାହାକି ଆଚରଣକୁ ଜାଗ୍ରତ କରାଏ | ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିର ଲକ୍ଷ୍ୟାଭିମୁଖୀ ମାନସିକ ଆଚରଣ ତଥା ତହିଁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅବସ୍ଥାକୁ ବୁଝାଇଥାଏ | ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳ ଭାବରେ ଅଭିପ୍ରେରଣ ପ୍ରାଣୀକୁ କୌଣସି କ୍ରିୟା ପାଇଁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନା, ହୃଦ୍‌ବୋଧ ଦିଏ ଏବଂ ଗତିଶୀଳ କରାଏ | ଶିକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଭିପ୍ରେରଣ ହେଉଛି ଏକ ଚମତ୍କାର ପ୍ରଧାନ ମାର୍ଗ, କାରଣ ଅଧିକ ଅଭିପ୍ରେରଣ ହେଲେ ଶିକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଫଳପ୍ରଦ ହୁଏ |

Motivation is an internal state that arouses behavior. It refers to the organism's goal-directed mental behavior and the underlying conditions. As a powerful force, motivation gives the organism inclination, conviction, and momentum for any action. Motivation is a wonderful main path for advancement in the field of learning, because the more motivation there is, the more effective the learning becomes.

54. What is Extrinsic Motivation? Give examples.
ବାହ୍ୟ ଅଭିପ୍ରେରଣା କ’ଣ? ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।

Answer: ବାହ୍ୟ ଅଭିପ୍ରେରଣ (Extrinsic Motivation) ସାଧାରଣତଃ ବ୍ୟକ୍ତିର ବାହ୍ୟ ପରିବେଶର ପ୍ରଭାବରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ | ଏହି ପ୍ରେରଣା ବାହ୍ୟ ପୁରସ୍କାର ପାଇବା ଆଶାରେ କିମ୍ବା ବାହ୍ୟ ଦଣ୍ଡରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ଭୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ | ପ୍ରଶଂସା, ପୁରସ୍କାର, ସାମାଜିକ ସ୍ୱୀକୃତି, ସୁନାମ, ଛାତ୍ରବୃତ୍ତି ଆଦି ବାହ୍ୟ ଅଭିପ୍ରେରଣର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ | ଏହା ସ୍ୱଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ବଢ଼ାଇ ପାରୁଥିଲେ ବି, ପ୍ରେରଣାଦାତା ଋଲିଗଲେ ଅଭିପ୍ରେରଣର ଅନ୍ତ ହୁଏ |

Extrinsic motivation generally arises from the influence of the individual's external environment. This motivation works with the hope of receiving external rewards or the fear of avoiding external punishment. Praise, rewards, social recognition, fame, and scholarships are examples of extrinsic motivation. Although it can increase efficiency for a short period, the motivation ends once the motivator is gone.

55. What is Intrinsic Motivation? Give examples.
ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅଭିପ୍ରେରଣା କ’ଣ? ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।

Answer: ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅଭିପ୍ରେରଣ (Intrinsic Motivation) ବ୍ୟକ୍ତିର ଅନ୍ତଃକରଣରୁ ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ | ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଅନ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରେରଣା ପାଇ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତ ଭାବେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଆଗେଇ ଆସିବାକୁ ଏହା କୁହାଯାଏ | ସ୍ୱାଭିମାନ, ସାଫଲ୍ୟର ଅନୁଭୂତି, ଦାୟିତ୍ୱ ସମ୍ପନ୍ନତା ଏବଂ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଆଦି ଏହାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ | ଏହି ପ୍ରେରଣାରେ ବ୍ୟକ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟଟି କରିବା ମାଧ୍ୟମରେ ହିଁ ଆତ୍ମତୃପ୍ତି ପାଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ବାହ୍ୟ ପୁରସ୍କାରର ଆଶା ରଖେ ନାହିଁ |

Intrinsic motivation arises from the inner self of the individual. This is when a person, receiving inspiration from within, spontaneously comes forward for any task. Self-esteem, the feeling of accomplishment, responsibility, and self-confidence are included in this. In this motivation, the individual gains self-satisfaction through performing the task, without the expectation of external rewards.

56. How do age and maturity affect learning?
ବୟସ ଏବଂ ପରିପକ୍ୱତା କିପରି ଶିକ୍ଷଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ?

Answer: ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ବୟସ ଏବଂ ପରିପକ୍ୱତା ଉପରେ ଶିକ୍ଷଣ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ନିର୍ଭରଶୀଳ | ପରିପକ୍ୱତା ହେଉଛି ବଂଶାନୁକ୍ରମ ଫଳରେ ସମ୍ଭବପର ହୋଇଥିବା ମଣିଷ ଆଚରଣର ଏକ କ୍ରମିକ ସୁଶୃଙ୍ଖଳ ବିକାଶ | କୌଣସି ପିଲାର ମାନସିକ ବିକାଶ ନ ହୋଇଥିଲେ ତାକୁ ସେ ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ନିରର୍ଥକ | ବୟସ ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ପରିପକ୍ୱତାର ଆବିର୍ଭାବ ଘଟେ, ଯାହା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ଶିକ୍ଷଣର ମାତ୍ରାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ |

Learning is directly dependent on the age and maturity of the learner. Maturity is a sequential, well-organized development of human behavior resulting from heredity. It is futile to teach a subject to a child if their mental development has not yet taken place. Maturity appears with increasing age, which controls the level of learning of the student.

57. How does Maslow's hierarchy of needs relate to learning?
ମାସଲୋଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତାର ଅଧିକ୍ରମ ଶିକ୍ଷଣ ସହିତ କିପରି ସମ୍ପର୍କିତ?

Answer: ମାସଲୋଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ବିକାଶ ଓ ଶିକ୍ଷଣ ମୂଳରେ ଆବଶ୍ୟକତାର ପରିତୃପ୍ତି ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ | ଯଦି ବ୍ୟକ୍ତି ତା’ର ନିମ୍ନ ସ୍ତରର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପରିତୃପ୍ତ କରି ନପାରିବ, ତେବେ ଉଚ୍ଚତର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ ନାହିଁ | ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଛାତ୍ରଟି ଭୋକିଲା କିମ୍ବା ନିଦ୍ରାଳୁ ଥିଲେ ସେ ସ୍ୱାଧୀନ ଚିନ୍ତାର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଭବ କରିବ ନାହିଁ | ତେଣୁ ଶାରୀରିକ ଆବଶ୍ୟକତା (ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ), ନିରାପତ୍ତା ଓ ଅନୁରାଗ ଆଦିର ପରିପୂରଣ ଉତ୍ତମ ଶିକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ |

According to Maslow, the fulfillment of needs is the most important factor underlying all types of development and learning. If an individual is unable to satisfy their lower-level needs, the question of fulfilling higher-level needs does not arise. For example, if a student is hungry or sleepy, they will not feel the need for independent thinking. Therefore, the fulfillment of physical needs (food, drink), safety, and affection is essential for effective learning.

58. Define Observational Learning (or Learning by modeling) as per Bandura.
ବନ୍ଦୁରାଙ୍କ ମତରେ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଆଧାରିତ ଶିକ୍ଷଣ (ବା ନମୁନା ଅନୁକରଣ) କ’ଣ?

Answer: ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଆଧାରିତ ଶିକ୍ଷଣ ଆଲବର୍ଟ ବନ୍ଦୁରାଙ୍କ ସାମାଜିକ ଶିକ୍ଷଣ ତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଆଧାରିତ | ଏହାକୁ ନମୁନା ପ୍ରତିରୂପ ଶିକ୍ଷଣ (Learning by modeling) ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ | ବନ୍ଦୁରାଙ୍କ ମତରେ, ମଣିଷ ତା’ର ସାମାଜିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଆଧାରରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ ଦ୍ୱାରା ଗଭୀର ଭାବରେ ଅବଲୋଚନ କରେ | ଅନୁକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଏକ ମାନସିକ ଆଚରଣଗତ ନମୁନା ପ୍ରତିରୂପ ସୃଷ୍ଟି କରେ | ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଉକ୍ତ ପ୍ରତିରୂପ ଆଧାରରେ ସେ ତା’ର ଆଚରଣକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ |

Observational learning is based on Albert Bandura's social learning theory. It is also called learning by modeling. According to Bandura, humans deeply observe the activities of others through inspection based on their social background. Through the imitation process, they create a mental behavioral model. Subsequently, they try to exhibit their behavior based on that model.

59. Explain the role of the Attention Process in Observational Learning.
ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଆଧାରିତ ଶିକ୍ଷଣରେ ମନଯୋଗ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଭୂମିକା ବୁଝାଅ ।

Answer: ମନଯୋଗ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଆଧାରିତ ଶିକ୍ଷଣର ଚାରୋଟି ମନସ୍ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଉପାଦାନ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ | ଏହା ଆଦର୍ଶ ନମୁନା ପ୍ରତିରୂପକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ ଓ ଅନୁକରଣ କରି ଶିକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ | ଉପଯୁକ୍ତ ମନଯୋଗ ବ୍ୟତିରେକ କୌଣସି ନମୁନା ପ୍ରତିରୂପକୁ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇନଥାଏ | ନମୁନା ପ୍ରତିରୂପର ଗୁଣ ଓ ଆଚରଣ ଆଦିର ଉଦ୍ଦୀପକ ଗୁଡ଼ିକ ଶିଶୁ ପାଇଁ ଆକର୍ଷକ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସ୍ପର୍ଶୀ ହେବା ଉଚିତ୍ |

The Attention Process is one of the four psychological components of observational learning. It plays an important role in studying and imitating the model for learning. Without proper attention, it is not possible to observe any model. The qualities and behaviors of the model should be attractive and sensory stimuli for the child.

60. Explain the concept of Learning as Construction of Knowledge.
ଜ୍ଞାନ ରଚନା ହିଁ ଶିକ୍ଷଣର ଧାରଣାକୁ ବୁଝାଅ ।

Answer: ଜ୍ଞାନ ରଚନା ହିଁ ଶିକ୍ଷଣ ଧାରଣା ରଚନାବାଦ ତତ୍ତ୍ୱ (Constructivism) ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବେଶିତ ଅଟେ | ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁଯାୟୀ, ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନେ ପଶୁମାନଙ୍କ ଭଳି ଉଦ୍ଦୀପକକୁ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ନ ଦେଇ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ନିଜର ଜ୍ଞାନ ରଚନା କରିଥାନ୍ତି | ଶିକ୍ଷଣ କହିଲେ, ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଜୀବମାନଙ୍କ ଆଚରଣର ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ବୁଝାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ନିଜସ୍ୱ ଅନୁଭୂତି ମାଧ୍ୟମରେ ନୂତନ ଜ୍ଞାନର ସୃଷ୍ଟିକୁ ବୁଝାଏ | ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ଭୂମିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବାବେଳେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଭୂମିକା କେବଳ ସହାୟକ ଭାବରେ ରହିଥାଏ |

The concept of learning as the construction of knowledge is based on the theory of Constructivism. According to this theory, students actively construct their own knowledge rather than just reacting to stimuli like animals. Learning does not refer to the change in behavior of organisms due to training and practice, but rather the creation of new knowledge through one's own experience. In this process, the role of the learner is highly important, while the role of the teacher is merely supportive.

61. How does social experience contribute to the construction of knowledge?
ଜ୍ଞାନ ରଚନାରେ ସାମାଜିକ ଅନୁଭୂତି କିପରି ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ?

Answer: ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ନିଜ ସମାଜରୁ ଆହରଣ କରୁଥିବା ଅନୁଭୂତିଗୁଡ଼ିକ ଜ୍ଞାନ ରଚନାର ଭିତ୍ତିଭୂମି ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ | ନୂତନ ଜ୍ଞାନ ରଚନା ପାଇଁ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ ସାମାଜିକ ଅନୁଭୂତିର ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି | ଜ୍ଞାନ ରଚନା ଶିକ୍ଷଣ ତତ୍ତ୍ୱ ନିଜସ୍ୱୀକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବେଶିତ ଅଟେ | ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ନୂତନ ଜ୍ଞାନର ଶିକ୍ଷଣ, ଆହରଣ କରିଥିବା ସାମାଜିକ ଅନୁଭୂତି ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ ମାଧ୍ୟମରେ ହୋଇଥାଏ |

The experiences acquired by the learner from their society serve as the foundation for the construction of knowledge. Learners absolutely need social experience to construct new knowledge. The construction of knowledge learning theory is based on the assimilation process. In this process, the learning of new knowledge takes place through establishing a connection with the acquired social experience.

62. Write four factors related to the learner (individual factors) that affect learning.
ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଚାରୋଟି କାରକ ଲେଖ ଯାହା ଶିକ୍ଷଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ।

Answer: ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାରକ କହିଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ବା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ସମ୍ପର୍କୀୟ କାରକକୁ ବୁଝାଇଥାଏ | ଏହି କାରକଗୁଡ଼ିକ ଶିକ୍ଷଣକୁ କିଭଳି ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛନ୍ତି, ତାହା ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଇଁ ଜାଣିବା ବାଞ୍ଛନୀୟ | ପ୍ରଥମତଃ, ବୟସ ଓ ପରିପକ୍ୱତା ଶିକ୍ଷଣ ଉପରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ନିର୍ଭରଶୀଳ | ଦ୍ୱିତୀୟରେ, ବୁଦ୍ଧି ଓ କ୍ଷମତା ଶିକ୍ଷଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ; ଉଚ୍ଚ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ସହଜ ଶିକ୍ଷଣରେ ସହାୟକ | ତୃତୀୟରେ, ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଉପଲବ୍ଧି ଅଥବା ପୂର୍ବଜ୍ଞାନ ଉପରେ ନୂତନ ଶିକ୍ଷଣ ନିର୍ଭର କରେ | ଚତୁର୍ଥତଃ, ଆତ୍ମପ୍ରତ୍ୟୟ ଏବଂ ଅଭିପ୍ରେରଣ ଭଳି ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତୀଗୁଡ଼ିକ ଶ୍ରେଣୀ ଶିକ୍ଷଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ |

Individual factors refer to factors related to the person or the learner. It is desirable for teachers to know how these factors influence learning. Firstly, age and maturity are directly dependent on learning. Secondly, intelligence and aptitude affect learning; high intelligence aids easy learning. Thirdly, new learning depends on previous achievement or prior knowledge. Fourthly, personality variables like self-concept and motivation influence classroom learning.

63. What is the meaning of *laghukriya* (extinction) and spontaneous recovery in operant conditioning?
କ୍ରିୟାପ୍ରସୂତ ଅନୁବନ୍ଧନରେ ଲଘୁକ୍ରିୟା (extinction) ଏବଂ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତ ପୁନଃପ୍ରାପ୍ତିର ଅର୍ଥ କ’ଣ?

Answer: କ୍ରିୟାପ୍ରସୂତ ଅନୁକ୍ରିୟା ପରେ କୌଣସି ପୁନର୍ବଳନ ଦିଆନଗଲେ ଲୁପ୍ତକ୍ରିୟା ବା ଲଘୁକ୍ରିୟା ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହୁଏ | ଏହା ଫଳରେ ଅନୁକ୍ରିୟାଟିର ମାତ୍ରା କ୍ରମଶଃ ହ୍ରାସ ପାଇ ଅନୁବନ୍ଧନ-ପୂର୍ବ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଥାଏ | ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ, କିଛି ସମୟ ବ୍ୟବଧାନ ପରେ ଅନୁବନ୍ଧିତ କ୍ରିୟା ପ୍ରସୂତ ଅନୁକ୍ରିୟାଟି ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତ ଭାବରେ ପୁନଃ ଆବିର୍ଭୂତ ହୁଏ | ଏହି ପୁନଃ ଆବିର୍ଭାବକୁ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୁର୍ତ୍ତ ପୁନଃପ୍ରାପ୍ତି କୁହାଯାଏ | ଏହି ନିୟମଗୁଡ଼ିକ କ୍ରିୟାପ୍ରସୂତ ଅନୁବନ୍ଧନରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ |

When no reinforcement is given after an operant response, extinction becomes visible in operant conditioning. Consequently, the rate of the response gradually decreases until it reaches the pre-conditioning level. On the other hand, after some interval, the conditioned operant response reappears spontaneously. This reappearance is called spontaneous recovery. These rules are important in operant conditioning.

64. How is reinforcement related to Observational Learning?
ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଆଧାରିତ ଶିକ୍ଷଣରେ ପୁନର୍ବଳନର ସମ୍ପର୍କ କିପରି?

Answer: ଅଭିପ୍ରେରଣା ଓ ପୁନର୍ବଳନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଶିକ୍ଷଣର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପାଦାନ | ଆଦର୍ଶ ନମୁନା ପ୍ରତିରୂପର ଆଚରଣକୁ ଶିଶୁ ଅନୁରୂପ ଭାବରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲା ପରେ ଯଦି କୌଣସି ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ପୁନର୍ବଳନ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଏ, ତେବେ ଉକ୍ତ ଶିକ୍ଷଣ ଦୃଢ଼ ଓ ସ୍ଥାୟୀ ହୁଏ | ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ପୁନର୍ବଳନ ଦ୍ୱାରା ନିରୁତ୍ସାହିତ କରାଗଲେ ଅନୁକରଣ ଶିକ୍ଷଣ ଦୁର୍ବଳ ଓ ଅସ୍ଥାୟୀ ହୋଇଥାଏ | ଏହି ଶିକ୍ଷଣ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟରେ ଅଭିପ୍ରେରଣାର ତୀବ୍ରତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାଏ |

The motivation and reinforcement process is an important component of observational learning. If the child is encouraged by positive reinforcement after exhibiting the behavior of the model, the learning becomes strong and permanent. If discouraged by negative reinforcement, the imitation learning becomes weak and temporary. This learning particularly depends on the intensity of motivation within the child.

65. How can a teacher use motivation techniques in the classroom (list 4)?
ଶ୍ରେଣୀ ଗୃହରେ ଜଣେ ଶିକ୍ଷକ କିପରି ଅଭିପ୍ରେରଣା କୌଶଳ ପ୍ରୟୋଗ କରିପାରିବେ (୪ଟି ଉପାୟ ଲେଖ)?

Answer: ଶିକ୍ଷକମାନେ ଉପଯୁକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ, ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଏବଂ ଅଧ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସା, ସମ୍ମତି ତଥା ପୁରସ୍କାର ଆଦି ପ୍ରୟୋଗ କରିପାରିବେ | ଶ୍ରେଣୀ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀରେ ଛାତ୍ରର କୌତୁହଳ, ଆଗ୍ରହ ଓ ମନୋବୃତ୍ତିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରି ତାକୁ ସକ୍ରିୟ ଭାବେ ସଂପୃକ୍ତ କରାଇବା ଉଚିତ୍ | ଛାତ୍ରର ଶିକ୍ଷଣ ପ୍ରଗତି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶିକ୍ଷାପ୍ରଦ ମନ୍ତବ୍ୟ ଯୋଗାଇ ତାର କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପୁନର୍ବଳନଯୁକ୍ତ କରାଇବା ଦରକାର | ମନୋରଞ୍ଜନପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷାଦାନ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପଦ୍ଧତି, କୌଶଳ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ସହାୟକ ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକର ଉପଯୁକ୍ତ ବିନିଯୋଗ କରିବା ବାଞ୍ଛନୀୟ |

Teachers can apply praise, approval, and rewards for appropriate work, good behavior, and diligence. It is essential to encourage the student's curiosity, interest, and attitude in classroom activities and engage them actively. Providing instructional feedback on the student's learning progress and reinforcing their work is necessary. It is desirable to use appropriate methods, techniques, and teaching aids for engaging instruction.

66. What is the main difference between behaviorist and cognitivist learning theories?
ଆଚରଣବାଦୀ ଏବଂ ସଂଜ୍ଞାନବାଦୀ ଶିକ୍ଷଣ ତତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ’ଣ?

Answer: ଆଚରଣବାଦୀ ଶିକ୍ଷଣ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ କରାଯାଇ ପାରୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟମାନ ଆଚରଣ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥାଏ | ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁସାରେ, ଶିକ୍ଷଣ ମୁଖ୍ୟତଃ ଉଦ୍ଦୀପକ ଓ ଅନୁକ୍ରିୟା ସଂଯୋଗ ବା ସାହଚର୍ଯ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ସମ୍ଭବ ହୁଏ | ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ସଂଜ୍ଞାନବାଦୀ ଶିକ୍ଷଣ ତତ୍ତ୍ୱ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ଆଚରଣ ଅପେକ୍ଷା ତା’ର ବୌଦ୍ଧିକ ବା ମାନସିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ | ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁସାରେ, ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ, ଅନ୍ତଦୃଷ୍ଟି ଏବଂ ବୌଦ୍ଧିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପୁନର୍ଗଠନ ଯୋଗୁଁ ଶିକ୍ଷଣ ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ | ଆଚରଣବାଦୀ ତତ୍ତ୍ୱ ପଶୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ଗବେଷଣା କରିଥିବା ବେଳେ ସଂଜ୍ଞାନବାଦୀ ମାନବର ଜ୍ଞାନାତ୍ମକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ |

Behaviorist learning theories emphasize the observable behavior of the learner. According to these theories, learning is mainly possible through the connection or association of stimulus and response. Conversely, cognitive learning theories focus on the learner's intellectual or mental processes rather than their behavior. According to these theories, learning is made possible through knowledge acquisition, insight, and cognitive restructuring. While behaviorist theories experimented on animals, cognitivists emphasize human cognitive processes.

67. What is meant by *Bivedikarana* (Differentiation) and *Ekatrikaran* (Integration) in the nature of learning?
ଶିକ୍ଷଣର ସ୍ୱରୂପରେ ବିଭେଦୀକରଣ (Differentiation) ଓ ଏକତ୍ରୀକରଣ (Integration) କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝାଯାଏ?

Answer: ଶିକ୍ଷଣ ହେଉଛି ଉଭୟ ବିଭେଦୀକରଣ ଓ ଏକତ୍ରୀକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାମାନଙ୍କର ଏକ ସମାହାର | ବିଭେଦୀକରଣ କହିଲେ କୌଣସି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତୁକୁ ବିବିଧ ଅଂଶରେ ଭାଗ କରିବାକୁ ବୁଝାଏ | ସେହିପରି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅଂଶକୁ ଏକାଠି କରି ପୂର୍ଣାଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଏକତ୍ରୀକରଣ କୁହାଯାଏ | ଉଭୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାରସ୍ପରିକ ଏବଂ ଶିକ୍ଷଣ ସର୍ବଦା ଏହା ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ | ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଗୋଟିଏ ପଦ୍ୟ ଶିକ୍ଷା କରିବାକୁ ଗଲେ ଆମେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଦକୁ ଅଲଗା ମୁଖସ୍ଥ କରୁ ଓ ଶେଷରେ ସବୁକୁ ଏକାଠି କରି ମନେ ରଖୁଥାଉ |

Learning is a combination of both differentiation and integration processes. Differentiation refers to dividing a complete object into various parts. Similarly, integrating refers to putting different parts together to make a whole. Both processes are reciprocal, and learning always depends on them. For instance, to learn a poem, we memorize each stanza separately and finally remember all of them together.

68. How do Intelligence and Aptitude (କ୍ଷମତା) affect learning?
ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ କ୍ଷମତା (Aptitude) ଶିକ୍ଷଣକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରେ?

Answer: ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ବୁଦ୍ଧି ତାର ଶିକ୍ଷଣକୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ | ଯେଉଁ ଛାତ୍ରର ବୁଦ୍ଧି ଅଧିକ, ତାର ଶିକ୍ଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସେତିକି ସହଜ ଓ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହୁଏ | କ୍ଷମତା (Aptitude) କହିଲେ ଶିକ୍ଷଣ ପାଇଁ କିମ୍ବା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଦକ୍ଷତା ଅର୍ଜନ ପାଇଁ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନ ଶକ୍ତିକୁ ବୁଝାଏ | ଶିକ୍ଷକ ଶିକ୍ଷାଦାନ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତି ସମୟରେ ଛାତ୍ରର ଏହି ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନ ଶକ୍ତିକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ | ଅଭିକ୍ଷମତା ପରୀକ୍ଷଣ ଶିକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ |

A student's intelligence significantly affects their learning. The higher the student's intelligence, the easier and faster their learning process becomes. Aptitude refers to the latent potential of an individual for learning or acquiring a specific skill. The teacher should consider this latent potential of the student while preparing teaching plans. Aptitude testing helps in identifying individual differences in the learning context.

69. How is *Atmapratyaya* (Self-concept) related to learning?
ଆତ୍ମପ୍ରତ୍ୟୟ (Self-concept) ଶିକ୍ଷଣ ସହିତ କିପରି ସମ୍ବନ୍ଧିତ?

Answer: ଆତ୍ମପ୍ରତ୍ୟୟ ହେଉଛି ନିଜ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ନିଜର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଜ୍ଞାନ ବା ଅନୁଭବ | ଏହା ଆମ ପିତାମାତା, ଶିକ୍ଷକ, ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହ ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ପର୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଗଠିତ ହୁଏ | ଯେତେବେଳେ ପ୍ରତିଫଳିତ ପ୍ରତିରୂପ ଆମକୁ ଭଲ ଲାଗେ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣୀୟ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଏକ ସକାରାତ୍ମକ ଆତ୍ମପ୍ରତ୍ୟୟ ଗଠିତ ହୁଏ | ଗବେଷଣାରୁ ଜଣାପଡ଼େ ଯେ ସକାରାତ୍ମକ ଆତ୍ମପ୍ରତ୍ୟୟ ଓ ଶିକ୍ଷଣ ଉପଲବ୍ଧି ଘନିଷ୍ଠ ଭାବେ ସମ୍ବନ୍ଧିତ | ଛାତ୍ରଟିର ସକ୍ରିୟ ନିୟୋଜନ ତାର ସକାରାତ୍ମକ ଆତ୍ମପ୍ରତ୍ୟୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ |

Self-concept is one's direct knowledge or feeling about oneself. It is formed through mutual relationships with our parents, teachers, friends, and other individuals. When the reflected self-image is pleasing to us and accepted by others, a positive self-concept is formed. Research indicates that a positive self-concept and learning achievement are closely related. The active engagement of the student depends on their positive self-concept.

70. What is the meaning of the two types of models (model) in Observational Learning?
ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଆଧାରିତ ଶିକ୍ଷଣରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ନମୁନା (model)ର ଅର୍ଥ କ’ଣ?

Answer: ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଆଧାରିତ ଶିକ୍ଷଣରେ ନମୁନା ପ୍ରତିରୂପ ସାଧାରଣତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାର: ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ନମୁନା ପ୍ରତିରୂପ (Symbolic Model) ଏବଂ ଉଦାହରଣୀୟ ନମୁନା ପ୍ରତିରୂପ (Exemplary Model) | ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ନମୁନା ଶିଶୁର ଆଗ୍ରହ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଲିଖିତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ, ଛବି, କାଳ୍ପନିକ ଗଳ୍ପର ଚରିତ୍ର ବା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ଚରିତ୍ର ହୋଇପାରନ୍ତି | ଉଦାହରଣୀୟ ନମୁନା ପ୍ରତିରୂପ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶିଶୁ ନିଜ ସମାଜରେ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ଆଚରଣ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କର ଗୁଣ ବା ଆଚରଣକୁ ଅନୁକରଣ କରିଥାଏ | ଉଭୟ ପ୍ରକାର ମଡେଲ ଶିଶୁର ଆଚରଣ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ସହାୟକ ହୁଅନ୍ତି |

In observational learning, models are generally of two types: Symbolic Models and Exemplary Models. Symbolic models can be individuals who generate the child's interest, written instructions, pictures, fictional story characters, or movie characters. In the case of exemplary models, the child imitates the qualities or behaviors of individuals in their society who exhibit good character and behavior. Both types of models help in changing the child's behavior.

71. What is the difference between the new and old definitions of learning?
ଶିକ୍ଷଣର ନୂତନ ଏବଂ ପୁରାତନ ସଂଜ୍ଞା ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ’ଣ?

Answer: ଶିକ୍ଷଣର ପୁରାତନ ସଂଜ୍ଞା ମୁଖ୍ୟତଃ ଆଚରଣବାଦ (Behaviorism) ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବେଶିତ ଥିଲା | ଏହା ଶିକ୍ଷଣକୁ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଜୀବମାନଙ୍କ ଆଚରଣର ସ୍ଥାୟୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଭାବରେ ନିରୂପଣ କରୁଥିଲା | କିନ୍ତୁ ଶିକ୍ଷଣର ନୂତନ ସଂଜ୍ଞା ସଂଜ୍ଞାନବାଦ ଏବଂ ରଚନାବାଦ ତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଆଧାରିତ | ନୂତନ ସଂଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ଶିକ୍ଷଣ ହେଉଛି ଅନୁଭୂତି ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନର ସକ୍ରିୟ ରଚନା | ପୁରାତନ ସଂଜ୍ଞାରେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ନୂତନ ସଂଜ୍ଞାରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ସକ୍ରିୟ ରଚନାକାର ଅଟନ୍ତି |

The old definition of learning was primarily based on Behaviorism. It defined learning as a permanent change in the behavior of organisms through training and practice. However, the new definition of learning is based on Cognitivism and Constructivism. According to the new definition, learning is the active construction of knowledge by the learner through experience. In the old definition, the role of the teacher was important, but in the new definition, the learner is the active constructor.

72. How is *Atmasiddhi* (Self-actualization) related to learning?
ଆତ୍ମସିଦ୍ଧି (Self-actualization) ଶିକ୍ଷଣ ସହିତ କିପରି ସମ୍ବନ୍ଧିତ?

Answer: ଆତ୍ମସିଦ୍ଧି ହେଉଛି ମାସଲୋଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତାର ଅଧିକ୍ରମରେ ଉଚ୍ଚତମ ସ୍ତରର ଆବଶ୍ୟକତା | ଏହା ପ୍ରୟୋଜନମୂଳକ ବା ବିକାଶମୂଳକ ଆବଶ୍ୟକତା ଭାବେ ଧରାଯାଏ | ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଗୁଣ ବା ସାମର୍ଥ୍ୟର ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିନିଯୋଗ ପାଇଁ ପ୍ରବଳ ଉଦ୍ୟମକୁ ବୁଝାଏ | ନିମ୍ନସ୍ତରର ଆବଶ୍ୟକତାଗୁଡ଼ିକ ପରିତୃପ୍ତ ହେବା ପରେ ହିଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଆତ୍ମସିଦ୍ଧି ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ | ଶିକ୍ଷଣର ଚରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭିପ୍ରେରକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ |

Self-actualization is the highest level of need in Maslow's hierarchy of needs. It is considered a necessary or developmental need. It refers to the intense effort for the full utilization of a person's unique qualities or potential. The individual moves towards self-actualization only after the lower-level needs are satisfied. It acts as a crucial motivator for achieving the ultimate goals of learning.

73. What is the meaning of an inferred event (ଅନୁମିତ ଘଟଣା) in the nature of learning?
ଶିକ୍ଷଣର ସ୍ୱରୂପରେ ଅନୁମିତ ଘଟଣା କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝାଯାଏ?

Answer: ଶିକ୍ଷଣ ହେଉଛି ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ସଂଗଠିତ ଏକ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ସୁତରାଂ ଏହା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୋଇନପାରେ | ଏହାକୁ ସାଧାରଣ ଭାବରେ ମପାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର କୃତିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥାଏ | ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ଏହି କୃତିକୁ ମପାଯାଇ ପାରୁଥିବାରୁ, ଆମେ କୃତି ପରିମାପରୁ ଶିକ୍ଷଣ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅନୁମାନ କରିପାରୁ | ତେଣୁ ଶିକ୍ଷଣ ଏକ ଅନୁମିତ ଘଟଣା; ଏହା କୃତି ସହ ସମାନ ନୁହେଁ, ବରଂ କୃତି ଶିକ୍ଷଣର ଫଳାଫଳ ମାତ୍ର |

Learning is a process organized within the individual, hence it may not be directly visible to others. It cannot be measured generally; however, the change in the learner's performance is reflected. Since the student's performance can be measured, we can infer about learning from the performance measurement. Therefore, learning is an inferred event; it is not the same as performance, but performance is merely the result of learning.

74. Explain the educational value of Observational Learning (list 4 points).
ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଆଧାରିତ ଶିକ୍ଷଣର ଶିକ୍ଷାଗତ ମୂଲ୍ୟ ବୁଝାଅ (୪ଟି ବିନ୍ଦୁ ଲେଖ) |

Answer: ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଆଧାରିତ ଶିକ୍ଷଣ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଶ୍ରେଣୀ କକ୍ଷରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭାଷା ଶିକ୍ଷଣ ପାଇଁ ବିଶେଷ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ | ଅନୁଧ୍ୟାନ ଓ ଅନୁକରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଶିଶୁ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅଭ୍ୟାସ, ରୁଚିବୋଧ ଏବଂ ଅଭିବୃତ୍ତିର ବିକାଶ କରିଥାଏ | ଏହି ଶିକ୍ଷଣ ଶିଶୁର ଆତ୍ମ ପରିଚୟ, ଆତ୍ମ ବିକାଶ ଏବଂ ଆତ୍ମ ଶୃଙ୍ଖଳାର ବିକାଶ ଘଟାଇଥାଏ | ଏହା କ୍ରୀଡ଼ା, କୌଶଳ, ଜୀବନ କୌଶଳ, ନୃତ୍ୟ, ସଂଗୀତ ଏବଂ ଚିତ୍ର କଳା ଆଦି ଶିକ୍ଷଣରେ ବିଶେଷ ସହାୟକ ହୁଏ |

Observational learning is particularly helpful for learning various languages in the classroom. Through observation and imitation, the child develops different habits, tastes, and attitudes within themselves. This learning promotes the development of the child's self-identity, self-development, and self-discipline. It is especially helpful in learning sports, skills, life skills, dance, music, and painting.

75. What is the significance of *purvavarti upalabdhi* (previous achievement) as a factor influencing learning?
ଶିକ୍ଷଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା କାରକ ଭାବରେ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଉପଲବ୍ଧିର ଗୁରୁତ୍ଵ କ’ଣ?

Answer: ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଉପଲବ୍ଧି ତାହାର ଶିକ୍ଷଣ ସହିତ ଘନିଷ୍ଠ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ | ଉପଲବ୍ଧି କହିଲେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ପରୀକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ମୂଲ୍ୟାୟିତ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ପୂର୍ବଜ୍ଞାନ ଓ ଦକ୍ଷତାକୁ ବୁଝାଏ | ଏକ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ପ୍ରଗତି ଅନୁଯାୟୀ ଶିକ୍ଷଣ ସଂଗଠିତ ହୋଇଥାଏ, ଯାହାର ଭିତ୍ତି ପୂର୍ବ ଶିକ୍ଷଣ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ | ପୂର୍ବ ଶିକ୍ଷଣ ଉପଲବ୍ଧି ଉପରେ ବର୍ତ୍ତମାନର ଶିକ୍ଷଣ ନିର୍ଭର କରେ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ଶିକ୍ଷଣ ଉପଲବ୍ଧି ଉପରେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶିକ୍ଷଣ ନିର୍ଭରଶୀଳ | ଉପଯୁକ୍ତ ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ଉପଲବ୍ଧି ହାସଲ କରିନଥିବା ଛାତ୍ର ଆଶାନୁରୂପ ଶିକ୍ଷଣ ଉପଲବ୍ଧି ଦେଖାଇ ପାରନ୍ତି ନାହିଁ |

The student's previous achievement is closely linked to their learning. Achievement refers to the student's prior knowledge and skills evaluated by prepared tests. Learning is organized according to a rational progression, the foundation of which depends on prior learning. Current learning depends on prior learning achievement, and subsequent learning depends on current learning achievement. Students who have not attained appropriate previous achievement may not show expected learning achievements.

76. Write four ways in which learning is multi-faceted (ବହୁବିଧ).
ଶିକ୍ଷଣ କିପରି ବହୁବିଧ (multi-faceted) ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କର (୪ଟି ଉପାୟ ଲେଖ) |

Answer: ଶିକ୍ଷଣ ଏକ ବହୁବିଧ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହା ଜ୍ଞାନାତ୍ମକ, ଭାବାତ୍ମକ ଓ ମନଶ୍ଚାଳକ ବ୍ୟବହାର ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ | ଜ୍ଞାନାତ୍ମକ ଶିକ୍ଷଣ ଜ୍ଞାନ, ବୋଧ, ପ୍ରୟୋଗ ଓ ମୂଲ୍ୟାୟନ ଆଦି ଜ୍ଞାନାତ୍ମକ ବ୍ୟବହାର ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ | ଭାବାତ୍ମକ ଶିକ୍ଷଣ ମନୋଭାବ, ଆଗ୍ରହ, ପସନ୍ଦ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଆଦି ଭାବାତ୍ମକ ବ୍ୟବହାର ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ | ମନଶ୍ଚାଳକ ଶିକ୍ଷଣ ହେଉଛି ଅନୁକରଣ, ଶାରୀରିକ କ୍ରିୟା ଏବଂ ସଠିକ୍ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଭଳି ଦକ୍ଷତା ଶିକ୍ଷଣ | ଏହି ଶିକ୍ଷଣତ୍ରୟୀ ଭିନ୍ନ ଜଣାପଡୁଥିଲେ ବି ପରସ୍ପରଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ନୁହଁନ୍ତି |

Learning is a multifaceted process related to cognitive, affective, and psychomotor behaviors. Cognitive learning is associated with cognitive behaviors like knowledge, comprehension, application, and evaluation. Affective learning is associated with affective behaviors like attitude, interest, preference, and values. Psychomotor learning is skill acquisition like imitation, physical actions, and accurate responses. Although these three types of learning appear different, they are not completely isolated from each other.

77. Briefly explain the educational implications of Insightful Learning.
ଅନ୍ତଦୃଷ୍ଟିଜ ଶିକ୍ଷଣର ଶିକ୍ଷାଗତ ନିହିତାର୍ଥକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବୁଝାଅ ।

Answer: ଅନ୍ତଦୃଷ୍ଟିଜ ଶିକ୍ଷଣ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷଣରେ ଏକ ଚାବିକାଠି ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ | ଶିକ୍ଷକମାନେ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ କାର୍ଯ୍ୟପଦ୍ଧତି ଢାଞ୍ଚାରେ ଶିକ୍ଷଣକୁ ସଂଗଠିତ କରାନ୍ତି | ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଆଗ୍ରହ ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ ଦିଗରେ ଅଭିପ୍ରେରିତ କରାଯାଏ | ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଗଣିତ, ବିଜ୍ଞାନ ତଥା ଭାଷା ଶିକ୍ଷାଦାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, କାରଣ ଏହା ସଂଜ୍ଞାନାତ୍ମକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ |

Insightful learning is used as a key to meaningful learning. Teachers organize learning in the form of a problem-solving procedure. Students are motivated towards problem-solving through their intrinsic interest. This theory is important in the teaching of mathematics, science, and language, as it is related to cognitive processes.

78. Write four disadvantages of extrinsic motivation.
ବାହ୍ୟ ଅଭିପ୍ରେରଣାର ଚାରୋଟି ଅସୁବିଧା ଲେଖ ।

Answer: ବାହ୍ୟ ଅଭିପ୍ରେରଣର ପ୍ରଥମ ଅସୁବିଧା ହେଉଛି ଯେ ଯେତେବେଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରେରଣାଦାତା ରହିଥାଏ ସେତେବେଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଁ ଅଭିପ୍ରେରଣ କାଏମ ରହେ | ଏହା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ମାନସିକ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ | ଏଥିରେ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ହେଉଥିବାରୁ, କାଳକ୍ରମେ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା କମି କମି ଆସେ | ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିର ସୃଜନଶୀଳତାକୁ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୱଂସ କରିପାରେ ଓ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଅଭିପ୍ରେରଣ ସୃଷ୍ଟିରେ ବ୍ୟାଘାତ ଜନ୍ମାଏ |

The first disadvantage of extrinsic motivation is that the motivation remains only as long as the motivator is present. It creates mental stress within the individual. Since efficiency in this is based on rules, efficiency gradually decreases over time. It can also destroy the individual's creativity and hinders the creation of intrinsic motivation.

79. How does *Samagrakruti* (Wholeness) affect learning according to the sources?
ଉତ୍ସ ଅନୁଯାୟୀ ସମଗ୍ରାକୃତି (Wholeness) ଶିକ୍ଷଣକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରେ?

Answer: ସମଗ୍ରାକୃତି କହିଲେ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଅଂଶ ଅପେକ୍ଷା ଏଗୁଡ଼ିକର ସମଗ୍ର ରୂପ ଅଧିକ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାକୁ ବୁଝାଏ | ଶିକ୍ଷଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା କାରକଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷଣ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାରକ | କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତି ବା ସମସ୍ୟାର ଅଂଶ ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିସ୍ଥିତି ବା ସମସ୍ୟାର ସମ୍ବନ୍ଧକୁ ସାମଗ୍ରିକ ଭାବେ ଶିକ୍ଷଣ ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ କରାଯାଏ | ଆଂଶିକ ଶିକ୍ଷଣ ଠାରୁ ଏହି ସାମଗ୍ରିକ ଶିକ୍ଷଣ ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାଏ | ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ସାମଗ୍ରିକ ଉପଲବ୍ଧି ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ |

Wholeness refers to the fact that the entire form of separate parts is more meaningful than the parts themselves. This is an important learning theory factor among those that influence learning. The connection between the part of a situation or problem and the entire situation or problem is related to learning holistically. This holistic learning is more important than partial learning. Holistic perception plays a decisive role in problem-solving.

80. What is the *Punaruttpadan Prakriya* (Reproduction Process) in Observational Learning?
ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଆଧାରିତ ଶିକ୍ଷଣରେ ପୁନରୁତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟା କ’ଣ?

Answer: ପୁନରୁତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ହେଉଛି ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଆଧାରିତ ଶିକ୍ଷଣର ତୃତୀୟ ମନସ୍ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଉପାଦାନ | ନିରୀକ୍ଷଣ କରି ଶିଶୁ ମନ ଭିତରେ ସାଙ୍କେତିକ ଭାବରେ ଧାରଣା କରି ରଖୁଥିବା ନମୁନା ପ୍ରତିରୂପର ଗୁଣ ବା ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକୁ ଏହା ବୁଝାଏ | ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଶିଶୁ ତା’ ନିଜର କାର୍ଯ୍ୟ ଧାରାରେ ଅନୁରୂପ ଭାବରେ ଏହାକୁ ପରିପ୍ରକାଶିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥାଏ | ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଶିଶୁର ଅନୁକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଦୃଢ଼ କରିବାରେ ବିଶେଷ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ |

The Reproduction Process is the third psychological component of observational learning. It refers to the qualities or characteristics of the model that the child has symbolically retained in their mind through observation. Subsequently, the child tries to express this in their own actions in a similar manner. This process is particularly helpful in strengthening the child's imitation process.

81. Write four characteristics of Constructivist Learning Theory.
ରଚନାବାଦୀ ଶିକ୍ଷଣ ତତ୍ତ୍ୱର ଚାରୋଟି ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଲେଖ ।

Answer: ରଚନାବାଦୀ ଶିକ୍ଷଣ ତତ୍ତ୍ୱ ଶିଶୁ କୈନ୍ଦ୍ରୀକ ଶିକ୍ଷଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ, ଯେଉଁଥିରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ | ଏହା ସାମାଜିକ ଅନୁଭୂତିକୁ ଜ୍ଞାନ ରଚନାର ମୂଳତତ୍ତ୍ୱ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରେ, ଯାହା ଶିକ୍ଷଣକୁ ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ କରେ | ଏଥିରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥାଏ ଏବଂ ଶିକ୍ଷକମାନେ କେବଳ ଉପଯୁକ୍ତ ଶିକ୍ଷା ପରିବେଶ ଯୋଗାଇ ଦିଅନ୍ତି | ଏହା ସହଯୋଗ ଭିତ୍ତିକ ଶିକ୍ଷଣ ତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ, ଯେଉଁଠାରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନେ ଏକାଠି ଆଲୋଚନା କରି ଜ୍ଞାନ ରଚନା କରନ୍ତି |

The Constructivist Learning Theory is based on child-centric learning, where the role of the learner is crucial. It accepts social experience as the fundamental principle of knowledge construction, which makes learning meaningful. It prioritizes the freedom of the learner, and teachers only provide an appropriate learning environment. It relies on cooperative learning theory, where learners construct knowledge by discussing together.

82. What is meant by wastage and stagnation in elementary education?
ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷାରେ ଅପଚୟ ଏବଂ ଆବଦ୍ଧତା କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝାଯାଏ?

Answer: ଆବଦ୍ଧତା (stagnation) କହିଲେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଶିକ୍ଷାର ଏକ ସ୍ତର ସମାପ୍ତ ନ କରି ଅଧିକ ସମୟ ନେବାକୁ ବୁଝାଏ | ଏହାଦ୍ଵାରା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ବର୍ଷେରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଗୋଟିଏ ଶ୍ରେଣୀରେ ରହିଯାଏ, ଯାହା ଶୈକ୍ଷିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅର୍ଥର ଅପଚୟ କରିଥାଏ | ପାଠତ୍ୟାଗ ବା ଅପଚୟ (wastage) ହେଉଛି ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନେ ଅଧାରୁ ପାଠ ଛାଡ଼ିଦେବା ପ୍ରକ୍ରିୟା | ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନେ ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ତର ସମାପ୍ତ ନ କରିବା ଫଳରେ ଶୈକ୍ଷିକ ଉଦ୍ୟମ ଓ ସମ୍ବଳର ବଡ଼ ଧରଣର କ୍ଷତି ହୁଏ |

Stagnation refers to students taking more than the prescribed time to complete a stage of education, often remaining in the same class for more than one year. This leads to a wastage of funds allocated for these students, as the effort becomes ineffective. Wastage is the process where students leave school before successfully completing primary education. This failure to complete the primary level results in a significant loss of educational efforts and resources.

83. What are the main social factors responsible for the failure of UEE?
ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷାର ସାର୍ବଜନୀନକରଣର ବିଫଳତା ପାଇଁ ଦାୟୀ ମୁଖ୍ୟ ସାମାଜିକ କାରଣଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ?

Answer: ଜାତି, ଲିଙ୍ଗ ଓ ଭାଷାଗତ ବିଭିନ୍ନତା ଭଳି ସାମାଜିକ କାରକଗୁଡ଼ିକ ଶିକ୍ଷାର ସାର୍ବଜନୀନକରଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରନ୍ତି | ସାମାଜିକ କୁସଂସ୍କାର ଓ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ମନୋଭାବ ଯୋଗୁଁ ଅଭିଭାବକମାନେ ପିଲାଙ୍କୁ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ପଠାଇବାକୁ ଅନିଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି | ଅଭିଭାବକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିରକ୍ଷରତା ପିଲାଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରତି ସଚେତନତା ଅଭାବର ଏକ ବଡ଼ କାରଣ ଅଟେ | ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ମନୋଭାବ ଏବଂ ଜାତୀୟ ସଚେତନତାର ଅଭାବ ମଧ୍ୟ ସାର୍ବଜନୀନକରଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲରେ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସୃଷ୍ଟି କରେ |

Social factors such as caste, gender, and linguistic diversity affect the successful implementation of the universalization of education. Due to social prejudices and conservative attitudes, parents are sometimes reluctant to send their children to school. Illiteracy among parents often contributes to a lack of awareness regarding the importance of their children's education. Narrow viewpoints and a lack of national consciousness also create major obstacles to achieving the universalization goal.

84. What is the meaning of minimum level of learning (MLL) in the context of UEE?
ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷାର ସାର୍ବଜନୀନକରଣ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ଶିକ୍ଷଣସ୍ତର (MLL)ର ଅର୍ଥ କ’ଣ?

Answer: ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ସାର୍ବଜନୀନକରଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ‘ସାର୍ବଜନୀନ ସଫଳତା’ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବନିମ୍ନ ଶିକ୍ଷଣସ୍ତର (MLL) ହାସଲ କରିବା ଉପରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ | ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ତରରେ ନାମ ଲେଖାଇଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ସଫଳତାର ସହିତ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ | ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀଟି ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ତର ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷଣ ଦକ୍ଷତା ସମୂହକୁ ଅର୍ଜନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ | ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀ ଏହି ସଫଳତା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟସୀମା ମଧ୍ୟରେ ହାସଲ କରିବା ଆଶା କରାଯାଏ |

Universal success at the primary level is considered in the context of students achieving the minimum learning level (MLL). This means that every student enrolled at the primary level should successfully complete primary education. The student is required to acquire all the determined learning competencies set for the primary stage. It is expected that every student achieves this success within a specified timeframe.

85. How does the lack of institutional facilities affect the universalization of primary education?
ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ସୁବିଧାସୁଯୋଗର ଅଭାବ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷାର ସାର୍ବଜନୀନକରଣକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରେ?

Answer: ଆମର ଅନେକ ପ୍ରାଥମିକ ଓ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ନିମ୍ନମାନର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସୁବିଧା ସୁଯୋଗ ଦେଖାଯାଏ | ବିଦ୍ୟାଳୟ ଗୃହର ଅଭାବ, ଶିକ୍ଷକ ଓ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀଙ୍କ ପାଇଁ ବସିବା ସ୍ଥାନର ଅଭାବ ତଥା ଶିକ୍ଷାଦାନ ସାମଗ୍ରୀର ଅଭାବ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଅଭାବକୁ ଦର୍ଶାଏ | ଖେଳପଡ଼ିଆ ଓ ଖେଳ ସରଞ୍ଜାମର ଅଭାବ, ଏବଂ ପାନୀୟ ଜଳଯୋଗାଣର ଅଭାବ ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଅଟେ | ଏହି ଅଭାବଗୁଡ଼ିକ ହେତୁ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନେ ପାଠ ପଢ଼ିବାକୁ ଋହାଁନ୍ତି ନାହିଁ, ଫଳରେ ଅଭିଭାବକମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ପଠାନ୍ତି ନାହିଁ |

Many primary and upper primary schools suffer from low-standard internal facilities. The lack of school buildings, insufficient seating arrangements for teachers and students, and a shortage of teaching materials indicate institutional deficiencies. The absence of playgrounds, sports equipment, and drinking water facilities is also an obstacle. Due to these shortages, students often do not want to study in school, which in turn leads parents not to send them.

86. How is the lack of relationship between school and community a hurdle for UEE?
ବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କର ଅଭାବ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ସାର୍ବଜନୀନକରଣ ପାଇଁ କିପରି ଏକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ?

Answer: ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟରେ ଉ ମ ସମ୍ପର୍କର ଅଭାବ ସାର୍ବଜନୀନ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷାର ମନ୍ଥର ଗତି ପାଇଁ ଦାୟୀ | ଉପଯୁକ୍ତ ଆ ଳିକ ନିରୀକ୍ଷଣର ଅଭାବ ହେତୁ ବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ ପ୍ରାୟତଃ ନିମ୍ନସ୍ତରର ହୋଇଥାଏ | ବିଦ୍ୟାଳୟର ଦୁର୍ବଳ ସ୍ଥିତି ଓ ଅନୁପଯୁକ୍ତ ଭି ିଭୂମି ଆ ଳିକ ଅସହଯୋଗ ଯୋଗୁଁ ଦେଖାଯାଇଥାଏ | ତେଣୁ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିଶୁମାନଙ୍କର ପଞ୍ଜୀକରଣ ଏବଂ ଦୈନନ୍ଦିନ ଉପସ୍ଥାନ ଗୋଷ୍ଠୀର ନେତୃସ୍ଥାନୀୟ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କର ନୈତିକ ଦାୟିତ୍ଵ ଅଟେ |

The slow pace of the universalization of primary education is largely due to the absence of a good relationship between the school and the community. The teaching quality in schools is often low due to inadequate local monitoring. Poor school status and inappropriate infrastructure often result from a lack of local cooperation. Therefore, the enrollment and daily attendance of children are the moral responsibility of both parents and community leaders.

87. Briefly describe the role of poverty in hindering the achievement of UEE.
ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ସାର୍ବଜନୀନକରଣରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ଭୂମିକାକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।

Answer: ଆର୍ଥିକ ସମସ୍ୟା ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷାର ସାର୍ବଜନୀନକରଣ ନିମନ୍ତେ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରତିବନ୍ଧକରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ | ଅଭିଭାବକମାନଙ୍କର ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକର ଦୁର୍ବଳ ଆର୍ଥିକ ପରିସ୍ଥିତି ଏହି ସମସ୍ୟାକୁ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥାଏ | ଆବଶ୍ୟକ ଅର୍ଥର ଅଭାବ ହେତୁ ବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ ଯଥେଷ୍ଟ ସଂଖ୍ୟକ ଶିକ୍ଷକ ନିଯୁକ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ | ବହୁ ସ୍ଥଳରେ, ଶିକ୍ଷାଦାନ ଉପଯୋଗୀ ଉପକରଣ ଓ ସାମଗ୍ରୀ ଯୋଗାଇବାରେ ମଧ୍ୟ ଅସୁବିଧା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ |

Economic problems act as a major obstacle to the universalization of primary education. The poverty of parents and the weak financial situation of the schools clearly highlight this issue. Due to the lack of necessary funds, schools cannot recruit an adequate number of teachers. In many instances, there are significant problems in providing necessary teaching aids and materials.

88. What is the role of government incentive schemes in promoting UEE?
ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ସାର୍ବଜନୀନକରଣ ପାଇଁ ସରକାରୀ ପ୍ରୋତ୍ସାହନମୂଳକ ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକର ଭୂମିକା କ’ଣ?

Answer: ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷାର ସାର୍ବଜନୀନକରଣ ନିମନ୍ତେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ପ୍ରୋତ୍ସାହନମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ବେଶ୍ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ | ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ ଅବହେଳିତ ବର୍ଗର ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ମାଗଣାରେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପୋଷାକ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ | ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ସୀମାରେଖା ତଳେ ଥିବା ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷଣ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ସାହାଯ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ | ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ପ୍ରତି ଉପଯୁକ୍ତ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ସହିତ ଏହାର ମୂଲ୍ୟାୟନ ମଧ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ |

Various incentive programs are highly helpful for the universalization of primary education. The mid-day meal program provides free school uniforms and learning materials to underprivileged children. Aid is also provided to students below the poverty line. Proper attention must be given to the implementation of these programs, and their effectiveness should be evaluated periodically.

89. Why is proper teacher selection necessary for the success of educational schemes?
ଶୈକ୍ଷିକ ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକର ସଫଳତା ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଶିକ୍ଷକ ଚୟନ କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକ?

Answer: ଉପଯୁକ୍ତ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଅଭାବ ବିଭିନ୍ନ ଶୈକ୍ଷିକ ଯୋଜନାର ବିଫଳତାର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ଅଟେ | ବର୍ତ୍ତମାନର ଶିକ୍ଷକ ଚୟନ ପଦ୍ଧତି ଅନେକାଂଶରେ ଉପଯୁକ୍ତ ମନେହୁଏ ନାହିଁ | ଶିକ୍ଷକ ନିଯୁକ୍ତି ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କର ବିଷୟଗତ ଜ୍ଞାନ, ଶିକ୍ଷାଦାନ ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଆନୁଷଙ୍ଗିକ ଗୁଣାବଳୀର ଉପଯୁକ୍ତ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରାଯିବା ଉଚିତ | ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଥମତଃ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ଭାବରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରାଯିବା ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ |

The lack of appropriate teachers is a primary reason for the failure of various educational schemes. The current teacher selection process is often considered unsuitable. While appointing teachers, their subject knowledge, teaching skills, and associated qualities must be properly evaluated. It is absolutely necessary that they are initially given temporary appointment on a probationary basis.

90. What aspects of a teacher's performance should be evaluated during their probationary period?
ଶିକ୍ଷକଙ୍କର ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ନିଯୁକ୍ତି ସମୟରେ କେଉଁ ଦିଗଗୁଡ଼ିକର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରାଯିବା ଉଚିତ?

Answer: ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ନିଯୁକ୍ତି ସମୟରେ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କର ଆଗ୍ରହ, ପ୍ରେରଣା ଏବଂ ନିଷ୍ଠା ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଆଯିବା ଉଚିତ | ଶ୍ରେଣୀଗୃହ ଶିକ୍ଷାଦାନ ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପରିପ୍ପଳନାଗତ ଦକ୍ଷତାକୁ ଉ ମ ରୂପେ ନିରୀକ୍ଷଣ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ | ସହ-ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ପରିପ୍ପଳନାଗତ ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଗୋଷ୍ଠୀକାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାର ଦକ୍ଷତା ମଧ୍ୟ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରାଯିବା ଉଚିତ | ଏହି ସମସ୍ତ ଦକ୍ଷତାର ଉ ମ ନିରୀକ୍ଷଣ ପରେ ହିଁ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସେବାକୁ ନିୟମିତ କରାଯିବା ଉଚିତ |

During the probationary appointment period, the teacher's interest, motivation, and dedication should be focused upon. Their classroom teaching skills and competence in managing school affairs must be properly observed. Competence in managing co-curricular activities and their ability to participate in community work should also be evaluated. Only after an excellent inspection of these diverse skills should the teacher's service be regularized.

91. What measures should be taken to improve teacher training (pre-service and in-service)?
ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ (ସେବାକାଳୀନ ଓ ପ୍ରାକ୍-ସେବାକାଳୀନ) ରେ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ କେଉଁ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯିବା ଉଚିତ?

Answer: ପ୍ରାକ୍-ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଯୋଜନାମାନ ତ୍ରୁଟିଶୂନ୍ୟ ଭାବେ ପରିପ୍ପଳିତ ହେବା ଉଚିତ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାଦାନ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ବିଶେଷ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ | ଶିକ୍ଷକମାନେ ଯେଉଁ ଶ୍ରେଣୀରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରିବେ, ତା’ଠାରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଉଚ୍ଚଶ୍ରେଣୀର ବିଷୟଗତ ଜ୍ଞାନ ସେମାନଙ୍କର ଥିବା ଆବଶ୍ୟକ | ଏହି ସମୟରେ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଅଭ୍ୟାସ ଶିକ୍ଷାଦାନର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ରହିବା ଉଚିତ | ସେବାକାଳୀନ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉ ମ ରୂପେ ପରିସ୍ଖଳିତ ହେବା ସହିତ ଏହାର ଫଳାଫଳ ବାସ୍ତବ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯିବା ଉଚିତ |

Pre-service teacher training programs must be conducted flawlessly and prioritize the enhancement of teaching skills. Teachers should possess subject knowledge significantly higher than the level at which they will be teaching. Provision for practice teaching should also be made for teachers during this period. In-service training systems must be effectively managed, and attention should be given to applying their outcomes in real-world practice.

92. What is the meaning of International Understanding?
ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବୁଝାମଣାର ଅର୍ଥ କ’ଣ?

Answer: ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବୁଝାମଣାର ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ବୁଝାମଣା, ସଦିଚ୍ଛା, ବିଶ୍ୱାସ, ଏକତାଭାବ ଏବଂ ଭାଇଚାରା | ଏହା ମଧ୍ୟ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସମନ୍ୱୟ ଏବଂ ମାନବ ଅଧିକାର ପ୍ରତି ସମ୍ମାନକୁ ସୂଚାଏ, ଯାହାକି ମନୁଷ୍ୟ ଜାତିର ସ୍ଥିତି ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ | ଅଲିଭର ଗୋଲ୍ଡ଼ସ୍ମିଥ୍‌ଙ୍କ ମତରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକତା ଏକ ଭାବନା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ରାଜ୍ୟର ନୁହେଁ ବରଂ ପୂରା ପୃଥ‌ିବୀର ସଭ୍ୟ ବୋଲି ଅନୁଭବ କରେ | ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସହଯୋଗ ଓ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସହାବସ୍ଥାନ ମାନବ ପ୍ରଗତିର ମୂଳଦୁଆ ଅଟେ |

International understanding literally means mutual understanding, goodwill, trust, unity, and brotherhood among people. It also signifies international coordination and respect for human rights, which are necessary for the survival of humankind. According to Oliver Goldsmith, internationalism is a feeling that an individual is a member not only of his state but of the entire world. International cooperation and peaceful co-existence are the foundation of human progress.

93. What are the major obstacles to achieving national integration?
ଜାତୀୟ ସଂହତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଥିବା ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରତିବନ୍ଧକଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ?

Answer: ଦେଶରେ ଜାତୀୟ ସଂହତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ କେତେକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ରହିଛି ଯେପରିକି ସାଂପ୍ରତିକ ମନୋଭାବ ଓ ଭାଷାଗତ ବିଭେଦତା | ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ରାଜନୀତି ଏବଂ ନିରକ୍ଷରତାର ବ୍ୟାପକତା ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିଗରେ ବାଧକ ସାଜେ | ଜାତୀୟ ସଚେତନତାର ଅଭାବ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଅଟେ | ଶିକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଶବାସୀଙ୍କଠାରେ ଜାତୀୟ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇ ଏହି ପ୍ରତିବନ୍ଧକଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରାଯାଇପାରିବ |

There are several obstacles to establishing national integration in the country, such as contemporary attitudes and linguistic diversity. Narrow politics and the widespread prevalence of illiteracy also pose hurdles in this direction. The lack of national consciousness is another important obstacle. These barriers can be removed by creating national awareness among the citizens through education.

94. How does education help in establishing national integration?
ଜାତୀୟ ସଂହତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦିଗରେ ଶିକ୍ଷା କିପରି ସାହାଯ୍ୟ କରେ?

Answer: ଜାତୀୟ ସଂହତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା ହିଁ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ସାଧନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ | ଏକ ଉ ମ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ଜାତୀୟ ସଂହତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରିବ | ୧୯୬୧ ମସିହାରେ ନିଯୁକ୍ତ ଜାତୀୟ ସଂହତି କମିଟି ଛାତ୍ରମାନଙ୍କଠାରେ ଜାତୀୟ ଐକ୍ୟ ସଞ୍ଚାର କରିବା ପାଇଁ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ସଂସ୍କାର ଆଣିବାକୁ ସୁପାରିଶ କରିଥିଲେ | ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନଙ୍କଠାରେ ଜାତୀୟତାବୋଧ ସଞ୍ଚାର କରିବାରେ ଶିକ୍ଷକମାନଙ୍କର ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଛି |

Education serves as the main tool for establishing national integration. National integration can be created through a sound education system. The National Integration Committee, appointed in 1961, recommended curriculum reforms to instill national unity among students. Teachers have an important role in transmitting the sense of nationalism among learners.

95. How can education foster the spirit of international understanding?
ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବୁଝାମଣାର ଭାବନାକୁ ଶିକ୍ଷା କିପରି ବିକଶିତ କରିପାରିବ?

Answer: ଶିକ୍ଷା ହେଉଛି ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବୁଝାମଣା ପାଇଁ ଏକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଭିତ୍ତିକ ମାଧ୍ୟମ | ଏହା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ଜଗତୀକରଣ ଏବଂ ମାନବ ଅଧିକାରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଶିଖାଏ | ଶିକ୍ଷା ଯୁବ ସମାଜକୁ ମନସ୍ତାତ୍ତ୍ଵିକ ଓ ବୌଦ୍ଧିକ ଭାବେ ବିବାଦ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ | ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମନରେ ସମନ୍ୱୟ, ଏକତା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ପରସ୍ପରକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଭଳି ଉପଯୁକ୍ତ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଶିକ୍ଷା ଗୁରୁତ୍ଵ ଦିଏ |

Education is a value-based medium for international understanding. It teaches students to respect peace, globalization, and human rights. Education prepares the youth psychologically and intellectually to raise a strong voice against conflict and war. Education emphasizes creating appropriate values in students' minds, such as coordination, unity, patience, and mutual assistance.

96. What is the role of the curriculum in fostering international understanding?
ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବୁଝାମଣାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାରେ ପାଠ୍ୟକ୍ରମର ଭୂମିକା କ’ଣ?

Answer: ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମନରେ ସାର୍ବଜନୀନ ଶାନ୍ତି ଓ ଭାତୃଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରେ | ସାମାଜିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଆଧାରିତ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେବା ଉଚିତ, ଯାହା ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବୁଝାମଣା ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ | ମାନବ ଅଧିକାରର ସାର୍ବଜନୀନ ଘୋଷଣାନାମା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନୀତି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ | ଏହା ସଠିକ୍ ଜ୍ଞାନ, ସୂଚନା, ସକାରାତ୍ମକ ମନୋଭାବ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଜାତି ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଅଦମ୍ୟ ଉତ୍ସାହ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ |

The curriculum plays an important role in creating a universal sense of peace and brotherhood among students. Subjects based on social issues should be included in the curriculum to aid in progressing towards international understanding. The curriculum must be prepared according to the principles of the universal declaration of human rights provided by the United Nations. It should foster accurate knowledge, information, positive attitudes, and an immense desire to learn about various nations.

97. How can language and literature contribute to international understanding?
ଭାଷା ଏବଂ ସାହିତ୍ୟ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବୁଝାମଣାରେ କିପରି ସହାୟକ ହୋଇପାରିବେ?

Answer: ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବୁଝାମଣା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଭାଷା ଓ ସାହିତ୍ୟର ଭୂମିକା ଯଥେଷ୍ଟ ଅଧିକ | ଏଥିପାଇଁ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଭାଷା ଓ ସାହିତ୍ୟ ପାଠ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ | ଭାଷା ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ପୃଥିବୀ ବିଖ୍ୟାତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଜୀବନୀ ସ୍ଥାନ ପାଇବା ଉଚିତ | ସାହିତ୍ୟ ପଠନ ମାଧ୍ୟମରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ସଂସ୍କୃତି, ପରମ୍ପରା ଏବଂ ଜୀବନଶୈଳୀ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିପାରିବେ |

Language and literature have considerable importance in fostering international understanding. For this purpose, students should study international language and literature. The biographies of world-famous individuals must be included in the language curriculum. Through the study of literature, students can gain knowledge about other countries' cultures, traditions, and lifestyles.

98. Describe the teacher's role in creating a universal perspective among students.
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ଵ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଭୂମିକା ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।

Answer: ଶିକ୍ଷକଙ୍କର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଓ ସହଯୋଗିତା ଉପରେ ହିଁ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମନରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସଦ୍‌ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି ନିର୍ଭର କରେ | ଶିକ୍ଷକ ନିଜେ ବିଶ୍ଵ ଭାବନାରେ ବିଶ୍ୱାସ ରଖୁବା ଉଚିତ୍ ଏବଂ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ମନୋଭାବରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ରହିବା ଦରକାର | ସେ ବିଶ୍ୱ ଭାତୃଭାବ ତଥା ମାନବିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧକୁ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦେଇ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସଂଚାଳନ କରିବା ଉଚିତ | ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଭାବଧାରାର ସ୍ଥପତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାରଣ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀଙ୍କ କୋମଳ ମନରେ "ବସୁଧୈବ କୁଟୁମ୍ବକମ୍"ର ମୂଳମନ୍ତ୍ର ରୋପଣ କରାଯାଇପାରିବ |

The creation of international goodwill in the minds of students depends on the capacity and cooperation of the teacher. The teacher must believe in the concept of world-brotherhood and should rise above narrow regional biases. They should prioritize universal brotherhood and human values while conducting various school activities. The teacher is called the architect of international sentiment because they plant the core mantra of "Vasudhaiva Kutumbakam" (The world is one family) in the minds of young students.

99. Why is International Understanding necessary in the present era?
ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୁଗରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବୁଝାମଣା କାହିଁକି ଆବଶ୍ୟକ?

Answer: ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ଅଭୂତପୂର୍ବ ଅଗ୍ରଗତି ଯୋଗେ ପୃଥ‌ିବୀରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବୁଝାମଣା ପୂର୍ବକ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ | ଦେଶ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ଦୂର କରି ନିଜ ନିଜର ସମସ୍ୟାକୁ ସମାଧାନ କରିବା ଉଚିତ | ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସହାବସ୍ଥାନ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦିଆଯିବା ବିଧେୟ, କାରଣ ଏହା ମାନବ ପ୍ରଗତିର ମୂଳଦୁଆ ଅଟେ | ସମସ୍ତ ମାନବଜାତିକୁ ଏକ ପରିବାର ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବୁଝାମଣାର ମୂଳମନ୍ତ୍ର |

Achieving international understanding and peace is essential in the world today due to unprecedented progress in science and technology. It is necessary to resolve differences between nations and prioritize peaceful co-existence. Peaceful co-existence is considered the foundation of human progress. Accepting all humankind as one family is the core mantra of international understanding.

100. Briefly state the purpose of Environmental Education activities like video shows.
ପରିବେଶ ଶିକ୍ଷା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଯଥା ଭିଡିଓ ଚିତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ ।

Answer: ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସୁବିଧା ଅନୁସାରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ପରିବେଶ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଭିଡ଼ିଓ ଚିତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରାଯାଇପାରିବ | ଏହି ପ୍ରଦର୍ଶନ ମାଧ୍ୟମରେ ପରିବେଶ ଜନିତ ପ୍ରାକୃତିକ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟକୃତ ଘଟଣାବଳୀ ବିଷୟରେ ଜଣାଇବା ଉଚିତ | ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣ, ପରିବେଶ ଅସନ୍ତୁଳନ ଭଳି ବିଷୟବସ୍ତୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ | ନଦୀ, ନାଳ, ଜଙ୍ଗଲ ଆଦି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦର ଅସଦୁପଯୋଗ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନେ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିପାରିବେ |

Video shows and pictorial representations related to the environment should be shown to students periodically in school, utilizing available facilities. These visual displays should present natural and human-made environmental issues. Topics should include environmental pollution and ecological imbalance. Students can also gain knowledge about the misuse of natural resources like rivers, ponds, and forests.

101. How can survey and research activities promote Environmental Education?
ସର୍ବେକ୍ଷଣ ଓ ଗବେଷଣା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ପରିବେଶ ଶିକ୍ଷାକୁ କିପରି ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିପାରିବ?

Answer: ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷକ ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀମାନେ ପରିବେଶ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ୟାବଳୀ ଉପରେ ଗବେଷଣା ଆୟୋଜନ କରିପାରିବେ | ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଏହି ସମସ୍ୟା ଓ ଜନଜୀବନ ଉପରେ ସେଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଭାବ ସମ୍ପର୍କରେ ସର୍ବେକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ କରାଯାଇପାରିବ | ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଅଧୀନରେ ପରିବେଶ ଜନିତ ବିଭିନ୍ନ ସମସ୍ୟାର ସର୍ବେକ୍ଷଣ କରିପାରିବେ | ଗବେଷଣା ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନେ ଏହି ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନର ପନ୍ଥା ନିରୂପଣ କରିବାରେ ସମର୍ଥ ହେବେ |

Teachers in schools and colleges can involve students in research programs related to environmental problems. Students can be linked to survey activities concerning these issues and their impact on human life. Under the supervision of teachers, students can survey various environmental problems. Through research, they will be able to determine potential solutions to these problems.

102. What is the meaning of 'Value' (ମୂଲ୍ୟବୋଧ)?
ମୂଲ୍ୟବୋଧ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝାଯାଏ?

Answer: ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେକୌଣସି ଦ୍ରବ୍ୟ ବା ଜିନିଷ ଯାହା ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାଞ୍ଛିତ, ପ୍ରଶଂସିତ, ଉଚ୍ଚ ଆସନ ଦିଆଯାଏ, ଅନୁମୋଦନ କରାଯାଏ କିମ୍ବା ଉପଭୋଗ କରାଯାଏ | ଶିକ୍ଷା ଅଭିଧାନ ଅନୁସାରେ, ମୂଲ୍ୟବୋଧ ହେଉଛି ସେହି ଜିନିଷ ଯେଉଁଥିରେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଆଗ୍ରହ ଥାଏ, ଯାହା ହେବା ପାଇଁ ସେମାନେ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି | କନିଙ୍ଗହାମଙ୍କ ଭାଷାରେ, ଶିକ୍ଷାର ମୂଲ୍ୟବୋଧ ହେଉଛି ଶିକ୍ଷାର ଲକ୍ଷ୍ୟ | ତେଣୁ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ହେଉଛି ଜୀବନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଗୁଣ ଓ ଚିନ୍ତାଧାରା |

Value refers to anything that is desired, worthy of appreciation, highly ranked, approved, or enjoyed by people. According to the Dictionary of Education, value refers to those things that people are interested in and desire to become. Cuningham states that the value of education is the goal of education. Thus, value is the quality and mindset required to fulfill life's goals.

103. Explain the concept of familial values.
ପାରିବାରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଧାରଣାକୁ ବୁଝାଅ ।

Answer: ପାରିବାରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ହେଉଛି ସେହି ମୂଲ୍ୟବୋଧଗୁଡ଼ିକ ଯାହା ପରିବାରର ଧାରଣାରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ | ଏହା ପରିବାର ସଦସ୍ୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ ସହଯୋଗ, ସ୍ନେହ, ମମତା ଏବଂ ବୟୋଜ୍ୟେଷ୍ଠଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ | ପିଲା ସର୍ବପ୍ରଥମେ ପରିବାରରୁ ହିଁ ମୂଲ୍ୟବୋଧଗୁଡ଼ିକୁ ଶିକ୍ଷା କରିଥାଏ, ଯାହା ତାର ସାମାଜିକୀକରଣର ଆଧାର | ଏହି ମୂଲ୍ୟବୋଧଗୁଡ଼ିକ ପରିବାର ମଧ୍ୟରେ ସୁସଙ୍ଗତି ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଅଟେ |

Familial values are those values that originate from the concept of the family unit. They include mutual cooperation, love, affection, and respect for elders among family members. The child first learns these values from the family, which serves as the foundation of their socialization. These values are essential for maintaining harmony within the family.

104. How does education facilitate the development of values in a student?
ଶିକ୍ଷା କିପରି ଜଣେ ଛାତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ବିକାଶକୁ ସୁଗମ କରେ?

Answer: ଶିକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଛାତ୍ରଠାରେ ଆତ୍ମ-ତ୍ୟାଗ, ଆତ୍ମ-ବିଶ୍ୱାସ, ଆତ୍ମ-ଚେତନା, ଏବଂ ଆତ୍ମ-ସଂଯମ ଭଳି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶ ହୋଇପାରିବ | ଏହା ଫଳରେ ଛାତ୍ରର ନୈତିକ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବିକାଶ ସାଧିତ ହୁଏ | ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟକ୍ତିଠାରେ ମାନବିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଫଳରେ ବ୍ୟକ୍ତି ଜଣେ ଉ ମ ନାଗରିକ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇପାରିବ | ଏହା ଏକ ଶ୍ରେଣୀହୀନ ଉ ମ ସମାଜ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ପଥ ପରିଷ୍କାର କରିବା ଉଚିତ |

Through education, qualities like self-sacrifice, self-confidence, self-consciousness, and self-control can be developed in the student. This leads to the moral and spiritual development of the student. Education should create human values in the individual, preparing them to be an excellent citizen. It should clear the path for creating a classless and excellent society.

105. State the importance (relevance) of Value Education in modern society (list 4 points).
ଆଧୁନିକ ସମାଜରେ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଶିକ୍ଷାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଉଲ୍ଲେଖ କର (୪ଟି ବିନ୍ଦୁ ଲେଖ) |

Answer: ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଶିକ୍ଷା ଜୀବନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ | ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିର ଚରିତ୍ରକୁ ଗଠନ କରି ଭଲ ଗୁଣ ଯଥା ସତ୍ୟବାଦିତା, ସାଧୁତା, ଏବଂ ସମୟାନୁବର୍ହିତା ଆଦି ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ | ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଶିକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ସ୍ୱାର୍ଥପରତା, ହିଂସା, ଦ୍ବେଶ ଭଳି ନକାରାତ୍ମକ ଭାବନାର ବିଲୋପ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଏ | ଏହା ବିଶ୍ୱଭାତୃତ୍ୱ ଭାବ ଓ ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ମାନ ବୃଦ୍ଧି କରି ଏକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ସମାଜ ଗଠନ ପାଇଁ କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ |

Value education helps in determining life goals. It builds the character of the individual by creating good qualities like truthfulness, honesty, and punctuality. Through value education, efforts are made to eliminate negative feelings like selfishness, violence, and hatred. It fosters a sense of universal brotherhood and mutual respect, paving the way for a pure society.

106. How can a teacher's character influence value formation in students?
ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଗଠନକୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରିବ?

Answer: ଶିକ୍ଷକଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ଵ, ଚିନ୍ତାଧାରା, ଦୂରଦୃଷ୍ଟି, ଏବଂ ସହନଶୀଳତା ପିଲାଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ | ଶ୍ରେଣୀ ଗୃହରେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଶୈକ୍ଷିକ ବ୍ୟବହାରରୁ ଛାତ୍ରମାନେ ମାନବୀୟ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଶିକ୍ଷା କରନ୍ତି | ତାଙ୍କର ଆଚରଣରୁ ବିଶ୍ଵ ଭାତୃଭାବ ଓ ସାର୍ବଜନୀନ ପ୍ରେମ ଶିକ୍ଷା ମିଳିଥାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଭାବ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ | ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବହାର ଓ ନିଷ୍ଠା ସର୍ବେପରି ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ପିଲାଙ୍କୁ ବହୁତ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ |

The teacher's personality, mindset, foresight, and tolerance influence the children. Students learn human values from the teacher's academic behavior in the classroom. They learn universal love and brotherhood from the teacher's conduct, which fosters respect for others. The teacher's democratic behavior, dedication, and above all, excellent character highly influence the children.

107. Describe the objective of character formation through education, as per the sources.
ଉତ୍ସ ଅନୁଯାୟୀ ଶିକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଚରିତ୍ର ଗଠନର ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।

Answer: ଶିକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କଠାରେ ଚରିତ୍ର ଗଠନ କରିବା ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ | "ଥ୍ଲେ ଥାଉ ପଛେ ଗୁଣ ହଜାର, ଚରିତ୍ର ନଥିଲେ ସବୁ ଅସାର" କଥାଟି ଏହାର ଗୁରୁତ୍ଵ ଦର୍ଶାଏ | ଶିକ୍ଷା ଭଲଗୁଣ ଯଥା ସତ୍ୟବାଦିତା, ସାହାଯ୍ୟ ମନୋଭାବ, ସମୟାନୁବର୍ହିତା ଏବଂ ସାଧୁତା ଆଦି ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ | ଏହି ଗୁଣଗୁଡ଼ିକର ସୁବିକାଶ ଫଳରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଚରିତ୍ରବାନ ହୋଇପାରିବେ |

Character formation in students should be a primary goal of education. The saying "Though one has a thousand virtues, everything is meaningless without character" demonstrates its importance. Education should create good qualities such as truthfulness, helpfulness, punctuality, and honesty. The proper development of these virtues enables students to become individuals of strong character.

108. When is Human Rights Day observed, and what is the importance of this education?
ମାନବିକ ଅଧିକାର ଦିବସ କେବେ ପାଳନ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଏହି ଶିକ୍ଷାର ଗୁରୁତ୍ଵ କ’ଣ?

Answer: ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିର ମାଗଣା ଓ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଶିକ୍ଷା ପାଇବାର ଅଧିକାର ମାନବିକ ଅଧିକାର ଅଟେ | ମାନବିକ ଅଧିକାର ଦିବସ ଡିସେମ୍ବର ୧୦ ତାରିଖରେ ପାଳନ କରାଯାଏ | ଏହି ଶିକ୍ଷା ଜାତି, ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ, ଧନୀ, ଦରିଦ୍ର ନିର୍ବିଶେଷରେ ସମସ୍ତେ ସମାନ ଓ ସମ୍ମାନର ଅଧିକାରୀ ବୋଲି ବୁଝାଇଥାଏ | ଏହାଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ଵଭାତୃତ୍ୱ ଭାବ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ମାନବିକ ଅଧିକାର ପ୍ରତି ସଚେତନ ହୋଇଥାନ୍ତି |

The right to free and compulsory education for every individual is a human right. Human Rights Day is observed on December 10th. This education explains that everyone is equal and deserves respect, irrespective of caste, religion, color, rich, or poor. This creates a sense of universal brotherhood, and everyone becomes aware of human rights.

109. What does Article 26 of the Universal Declaration of Human Rights state regarding education?
ମାନବିକ ଅଧିକାରର ସାର୍ବଜନୀନ ଘୋଷଣାନାମାର ଧାରା ୨୬ ଶିକ୍ଷା ବିଷୟରେ କ’ଣ କୁହେ?

Answer: ଧାରା ୨୬ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିର ମାଗଣା ଓ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଶିକ୍ଷା ପାଇବାର ଅଧିକାର ରହିବ | ଶିକ୍ଷା, ଅନ୍ତତଃ ପ୍ରାଥମିକ ଓ ମୌଳିକ ସ୍ତରରେ, ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ | ଶିକ୍ଷାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱର ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକାଶ ଏବଂ ମାନବିକ ଅଧିକାର ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ବୃଦ୍ଧି ହେବା ଉଚିତ | ଉଚ୍ଚ ଶିକ୍ଷା ଯୋଗ୍ୟତା ଭିତ୍ତିରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ଭାବରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ |

According to Article 26, everyone has the right to free and compulsory education. Education must be compulsory, at least at the elementary and fundamental stages. Education should be directed to the full development of the human personality and strengthening respect for human rights. Higher education shall be equally accessible to all on the basis of merit.

110. What is the role of schools/colleges in preparing students for human rights in society?
ସମାଜରେ ମାନବିକ ଅଧିକାର ପାଇଁ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ବିଦ୍ୟାଳୟ/ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ଭୂମିକା କ’ଣ?

Answer: ବିଦ୍ୟାଳୟ, ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଲାଙ୍କୁ ସୁନାଗରିକ ଭାବେ ଗଢ଼ିବା ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଇଥାଏ | ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ବିଭିନ୍ନ ବିଷୟ ଓ ପ୍ରସଙ୍ଗ ମାଧ୍ୟମରେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟକ୍ତି, ପରିବାର, ଗୋଷ୍ଠୀ, ଦେଶ ଓ ବିଶ୍ୱ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ପରିଚିତ କରାଯାଏ | ଶିକ୍ଷାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ, କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା, ଏବଂ ସକାରାତ୍ମକ ମନୋଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରିବା | ପରସ୍ପରର ସହଯୋଗ ଓ ସାହାଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ସମାଜର କଲ୍ୟାଣ କରିବା ଶିକ୍ଷାର ମୁଖ୍ୟ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ |

Schools, colleges, and universities teach every child to become a good citizen. Through various subjects and topics in the curriculum, children are introduced to the individual, family, community, country, and the world. The goal of education is to acquire technical knowledge, perform tasks, and create a positive attitude. The main objective of education should be to promote the welfare of human society through cooperation and mutual assistance.

111. How does the teacher's behavior in the classroom contribute to Human Rights Education?
ଶ୍ରେଣୀ ଗୃହରେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଆଚରଣ ମାନବିକ ଅଧିକାର ଶିକ୍ଷାରେ କିପରି ସହାୟକ ହୁଏ?

Answer: ଶିକ୍ଷକମାନେ ପାଠ୍ୟଦାନ ସମୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖୁବା ଉଚିତ | ଜାତି, ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ବିଶେଷରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଏବଂ ବାଛବିଚାର ନକରିବା ଶିକ୍ଷକଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ | କାହାରିକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣା ନ ଦେବା, ଅନ୍ୟାୟରେ ଦଣ୍ଡବିଧାନ ନ କରିବା, କିମ୍ବା ମଣିଷ ପ୍ରତି ଘୃଣା ଭାବ ନ ରଖୁବା ଉଚିତ | ଏହି ସମସ୍ତ ଆଚରଣ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଶୈକ୍ଷିକ ବ୍ୟବହାରରୁ ଶିକ୍ଷା କରାଯାଇଥାଏ, ଯାହା ମାନବିକ ଅଧିକାର ଶିକ୍ଷାରେ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ |

During instruction, teachers should treat every student equally. It is the teacher's duty to respect everyone and avoid discrimination based on caste, religion, or color. They should refrain from inflicting pain, dispensing unjust punishment, or holding hatred towards others. All these behaviors are learned from the teacher's academic conduct, which is important in Human Rights Education.

112. How does the cultivation of spiritual qualities support Human Rights Education?
ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶ ମାନବିକ ଅଧିକାର ଶିକ୍ଷାକୁ କିପରି ସମର୍ଥନ କରେ?

Answer: ଶିକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ନେହ, ସହାନୁଭୂତି, ତ୍ୟାଗ, ସେବା, ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ସଦିଚ୍ଛା ଭଳି ଗୁଣ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ | ଏହା ସହନଶୀଳତା, ଅହିଂସା ଓ କ୍ଷମା ଆଦିର ବିକାଶ କରି ମାନବିକ ଅଧିକାର ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ ପାଇଁ ପଥ ସୁଗମ କରେ | ଶିକ୍ଷା ସ୍ୱାର୍ଥପରତା, ହିଂସା, ଦ୍ବେଶ, ଓ ଶତ୍ରୁତା ଭଳି ନକାରାତ୍ମକ ଭାବନାର ବିଲୋପ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରେ | "ତୁମେ ଯେପରି ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି" ଭାବନା ଉଦ୍ରେକ ହୁଏ, ଯାହାର ପ୍ରଭାବରେ ବିଶ୍ୱଭାତୃତ୍ୱ ଭାବ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ |

Education provides qualities like affection, empathy, sacrifice, service, mutual respect, and goodwill. It paves the way for accepting human rights by cultivating tolerance, non-violence, and forgiveness. Education attempts to eliminate negative feelings such as selfishness, violence, hatred, and enmity. The idea that "Self in you is the self everywhere" is evoked, creating a sense of universal brotherhood.

113. How has ICT modernized the examination and evaluation system?
ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସୂଚନା ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା (ICT) କିପରି ପରୀକ୍ଷା ଏବଂ ମୂଲ୍ୟାୟନ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଆଧୁନିକୀକରଣ କରିଛି?

Answer: ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଶିକ୍ଷାର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ ପରୀକ୍ଷା ଓ ମୂଲ୍ୟାୟନ ପ୍ରଣାଳୀର ଆଧୁନିକୀକରଣ କରିଛି | ଏହା ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତି, ପରୀକ୍ଷା ପରିପ୍ପଳନା ଓ ତ୍ରୁଟିଶୂନ୍ୟ ବସ୍ତୁନିଷ୍ଠ ମୂଲ୍ୟାୟନରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ | ପରୀକ୍ଷାଫଳର ଆଶୁ ପ୍ରକାଶନ ଓ ସହଜରେ ସାରାଂଶ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ମାଧ୍ୟମରେ ହୋଇପାରୁଛି | ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କର ନମ୍ବରଗୁଡ଼ିକର ବୋଧଗମ୍ୟ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଫଳରେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନେ ନିଜ ନିଜର ମାନ ଜାଣିବାକୁ ସମର୍ଥ ହୁଅନ୍ତି |

Information and Communication Technology (ICT) has modernized the examination and evaluation system at various educational levels. It helps in the prompt preparation of question papers, examination management, and objective evaluation free from errors. Rapid publication of results and easy summarization of scores are made possible through ICT. The comprehensible analysis of students' scores enables learners to know their own performance levels.

114. How does ICT accelerate the teaching-learning process in the classroom?
ଶ୍ରେଣୀ ଗୃହରେ ସୂଚନା ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଶିକ୍ଷାଦାନ-ଶିକ୍ଷଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ କିପରି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରେ?

Answer: ଶ୍ରେଣୀ ଗୃହରେ ପାଠଦାନ ସମୟରେ ଶିକ୍ଷକ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ବହୁପ୍ରସାର ମାଧ୍ୟମର ଉପଯୋଗ କରିପାରନ୍ତି | କମ୍ପ୍ୟୁଟର, ଇଣ୍ଟରନେଟ୍, ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଓ ରେଡ଼ିଓ ଭଳି ଯାନ୍ତ୍ରିକ ପାଠ୍ୟ ସହାୟକ ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରୟୋଗ ହୋଇଥାଏ | ଏହା ଫଳରେ କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଶିକ୍ଷକ ପାଠଦାନ ସମାପନ କରିପାରୁଛନ୍ତି | ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଓ ସହଜରେ ବିଭିନ୍ନ ବିଷୟକୁ ପ୍ରାଞ୍ଜଳ ଭାବରେ ବୁଝିପାରୁଛନ୍ତି |

The teacher can use various multimedia aids during class instruction in the classroom. Mechanical teaching aids such as computers, the internet, films, and radio are being utilized. As a result, the teacher can complete lessons within a shorter period. Students can also understand various subjects more clearly and easily in less time.

115. How does ICT assist in educational guidance and counseling?
ଶୈକ୍ଷିକ ଉପଦେଶନ (Guidance) ଏବଂ ପରାମର୍ଶ (Counseling) ରେ ସୂଚନା ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା କିପରି ସହାୟକ ହୁଏ?

Answer: ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଶିକ୍ଷକ ଓ ପରାମର୍ଶଦାତାମାନଙ୍କୁ ଉପଦେଶନ ସଂକ୍ରାନ୍ତୀୟ ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟର ଉତ୍ତମ ସଂରକ୍ଷଣରେ ସହାୟତା କରିଥାଏ | ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପୃଷ୍ଠଭୂମିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶାରୀରିକ, ମାନସିକ, ସାମାଜିକ, ଆବେଗିକ ଓ ନୈତିକ ତଥ୍ୟ ନିର୍ଭୁଲ ଭାବରେ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ | ସଂଗୃହୀତ ତଥ୍ୟାବଳୀର ଉପଯୁକ୍ତ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରାଯାଇ ସେଗୁଡ଼ିକର ସଠିକ ବିନିଯୋଗ କରାଯାଏ | ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଶୈକ୍ଷିକ, ବୃତ୍ତିଗତ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଉପଦେଶନ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ |

Information Technology assists teachers and counselors in the proper storage of all documents related to counseling. Correct data about students' personal backgrounds, physical, mental, social, emotional, and moral aspects are collected reliably. The collected data is analyzed appropriately and used accurately. Academic, vocational, and personal counseling is provided to students as needed.

116. In what way should a teacher use ICT in the teaching process?
ଶିକ୍ଷାଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଶିକ୍ଷକ କିପରି ଭାବରେ ସୂଚନା ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ?

Answer: ଶିକ୍ଷକ ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ପ୍ରୟୋଗ କରି ଶିକ୍ଷାଦାନ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଦୂରେଇ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ | ଶିକ୍ଷକ ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ବିଭିନ୍ନ ମାଧ୍ୟମଗୁଡ଼ିକୁ ଶୈକ୍ଷିକ ଉପକରଣ ଭାବରେ ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ | ଏହି ମାଧ୍ୟମଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଶିକ୍ଷାଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସହଜ, ସରସ ଓ ସୁନ୍ଦର କରିବା ବିଧେୟ | ଶିକ୍ଷକ ପୁସ୍ତକଗତ ପାଠ ବ୍ୟତୀତ ଏହି ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକର ଉପଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷଣକୁ ଆହୁରି ଅଧିକ ଫଳପ୍ରଦ କରାଇପାରିବେ |

A teacher should not distance themselves from the teaching process just because of the use of Information Technology. The teacher should utilize various ICT media as educational tools. It is desirable to use these media to make the teaching process easier, more engaging, and beautiful. By utilizing these materials in addition to textbook lessons, the teacher can make learning even more effective.

117. Define Life Skills Education.
ଜୀବନ କୌଶଳ ଶିକ୍ଷାକୁ ସଂଜ୍ଞାବଦ୍ଧ କର ।

Answer: ଜୀବନ କୌଶଳ ହେଉଛି ସେହି ସକାରାତ୍ମକ ଓ ଖାପଖୁଆଇ ଚଳିବାର ଆଚରଣ, ଯାହା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ଋହିଦା ଓ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ କରିବାରେ ସମର୍ଥ କରେ | ଉପଯୋଗୀକରଣ କହିଲେ ମଣିଷ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ ପାଇଁ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ପନ୍ଥା ଅବଲମ୍ବନ ପୂର୍ବକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପରିସ୍ଥିତି ସହିତ ନିଜକୁ ଖାପଖୁଆଇ ଚଳିବାକୁ ବୁଝାଏ | ସକାରାତ୍ମକ ବ୍ୟବହାର କହିଲେ ଜଟିଳ ପରିସ୍ଥିତିର ସମାଧାନ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପନ୍ଥା ଓ ସୁଯୋଗ ଖୋଜି ବାହାର କରିବାକୁ ବୁଝାଏ | ଜୀବନ କୌଶଳ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ସୁସ୍ଥ ଓ ଦାୟିତ୍ଵବାନ ଜୀବନଯାପନ କରିବା ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଥାଏ |

Life skills are positive and adaptive behaviors that enable an individual to deal effectively with the demands and challenges of daily life. Adaptation refers to humans adopting changing methods to perform their work by adjusting to varying situations. Positive behavior means finding various ways and opportunities to solve complex problems. Life skills education empowers individuals to lead a healthy and responsible life.

118. Differentiate between Life Skills and Livelihood Skills.
ଜୀବନ କୌଶଳ ଓ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କୌଶଳ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ ।

Answer: ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କୌଶଳ (Livelihood skills), ବୃତ୍ତିଗତ କୌଶଳ ବା ଧନ୍ଦାମୂଳକ କୌଶଳ ଜୀବନ କୌଶଳ ଠାରୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନ ଅଟେ | ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କୌଶଳ କହିଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ପରିବାରର ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥା ଉନ୍ନତ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଦକ୍ଷତାକୁ ବୁଝାଏ | ଏହି କୌଶଳଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ରୋଜଗାର ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଵାବଲମ୍ବନ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥାଏ | ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଜୀବନ କୌଶଳ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ପାଇଁ ସକାରାତ୍ମକ ଏବଂ ଖାପଖୁଆଇ ଚଳିବାର ବ୍ୟବହାର ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ଵ ଦିଏ |

Livelihood skills, vocational skills, or trade skills are completely different from life skills. Livelihood skills refer to the competencies needed to improve the economic condition of an individual and their family. These skills primarily focus on earning a living and financial self-sufficiency. In contrast, life skills emphasize positive and adaptive behavior for managing daily life challenges.

119. What is meant by Critical Thinking Skill (ସମାଲୋଚନା ମୂଳକ ଚିନ୍ତନ ଶକ୍ତି)?
ସମାଲୋଚନା ମୂଳକ ଚିନ୍ତନ ଶକ୍ତି କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝାଯାଏ?

Answer: ସମାଲୋଚନା ମୂଳକ ଚିନ୍ତନ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ଜୀବନ କୌଶଳର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉପାଦାନ | ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ କୌଣସି ବିଷୟବସ୍ତୁ ଉପରେ ଏକ ସଠିକ୍ ଓ ନିରପେକ୍ଷ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ପାଇଁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ | ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ତଥ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା ଏବଂ ପକ୍ଷପାତକୁ ଚିହ୍ନିବାରେ ସମର୍ଥ କରେ | ସମାଲୋଚନା ମୂଳକ ଚିନ୍ତନ ଶକ୍ତିର ବିକାଶ ଜଟିଳ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଏକ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଦକ୍ଷତା ଅଟେ |

Critical thinking skill is a key component of life skills. It helps the individual to take an accurate and unbiased decision on any subject matter. It enables the individual to analyze facts and identify biases. The development of critical thinking skill is an essential competence for solving complex problems.

120. What is the significance of Problem-Solving Skill in life skills education?
ଜୀବନ କୌଶଳ ଶିକ୍ଷାରେ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ କୌଶଳର ଗୁରୁତ୍ୱ କ’ଣ?

Answer: ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିବା ହେଉଛି ଜୀବନ କୌଶଳର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ | ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଜଟିଳ ଏବଂ କଷ୍ଟକର ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସଫଳ ସମାଧାନ ଖୋଜିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ | ଏହି କୌଶଳ ଜରିଆରେ ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ୟାକୁ ଚିହ୍ନିଥାଏ, ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସମାଧାନଗୁଡ଼ିକୁ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ପନ୍ଥାକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିଥାଏ | ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ପରିସ୍ଥିତିଗୁଡ଼ିକର ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥାଏ |

The ability to solve problems is an important aspect of life skills. It helps the individual find effective solutions to complex and difficult problems. Through this skill, the person identifies the problem, generates potential solutions, and implements the best course of action. It prepares the individual to cope with unforeseen circumstances.

121. List four examples of core life skills mentioned in the context of Life Skills Education.
ଜୀବନ କୌଶଳ ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିବା ମୁଖ୍ୟ ଜୀବନ କୌଶଳର ଚାରୋଟି ଉଦାହରଣ ଲେଖ ।

Answer: ମୁଖ୍ୟ ଜୀବନ କୌଶଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିବା (Problem Solving) ଅନ୍ୟତମ | ସଠିକ୍ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରିବାର (Decision Making) କ୍ଷମତା ମଧ୍ୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ କୌଶଳ | ଏହା ସହିତ ସମାଲୋଚନା ମୂଳକ ଚିନ୍ତନ ଶକ୍ତି (Critical Thinking) ମଧ୍ୟ ଜୀବନ କୌଶଳ ଶିକ୍ଷାର ଏକ ଅଂଶ | ସୁସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରିବା (Establishing good relationship) ହେଉଛି ଆଉ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଜୀବନ କୌଶଳ |

The core life skills include the ability to solve problems. The capacity for making sound decisions is also an important skill. Critical thinking skill is also a part of life skills education. Establishing and maintaining good relationships is another key life skill.